|

نازنین میری، نقاش:

«گره»، با تفکر پیوند می‌خورد

شرق: نازنین میری، نقاش، از شاگردان خانواده پتگر و مری شایانس است که پس از مهاجرت به آمریکا در تکنیک‌های مختلف به ارایه اثر پرداخته. او که سابقه تدریس هنر نقاشی در خارج از کشور را نیز دارد، از سال ۱۹۷۹ تا ۱۹۹۰ سه نمایشگاه در آمریکا برگزار کرد و در نمایشگاهی گروهی در آلمان شرکت داشته است. میری در سال‌های ۱۳۹۰ و ۱۳۹۱ نیز نمایشگاه‌هایی را در گالری‌های «ماه مهر» و «هفت ثمر» برپا کرده است. به بهانه برپایی تازه‌ترین نمایشگاهش با عنوان «گره» در خانه هنرمندان که در حاشیه نمایشگاه «بهشت ایرانی بر صحنه تار و پود» برگزار شد، با این هنرمند به گفت‌وگو نشستیم.

‌ایده اصلی این نمایشگاه چگونه شکل گرفت؟
من چون آدم بسیار حساسی هستم و نمی‌توانم در برابر خیلی چیز‌ها بی‌تفاوت باشم، وقتی به ایران آمدم شرایط زندگی‌ام به‌کلی فرق کرد. از یک طرف، در اثر ارتباط با فرش از نظر درونی احساس آرامش کردم. وقتی دنبال این موضوع رفتم که چرا این احساس را پیدا کرده‌ام، سوالاتی برایم مطرح شد مثلا اینکه ریشه‌های روانشناختی و فلسفی می‌تواند چه‌چیزی باشد؟ با بررسی هر موتیف فرش، احساس شکوفایی می‌کردم، احساس می‌کردم به تمام آنچه که در وجود من است و به من تعلق دارد، از جمله به حافظه قومی خود نزدیک می‌شوم. از آنجایی که انسان وقتی به چیزهایی که با آنها آشناست برخورد می‌کند، احساس آرامش می‌کند، ریشه آرامش خود را پیدا کردم اما همزمان به‌طور ناخودآگاه به اجتماع خود و به تمام آنچه که ناراحتم می‌کرد فکر می‌کردم، از جمله اینکه چرا باید غمگین باشم و چرا باید به چیزهایی فکر کنم که قبلا به آن فکر نمی‌کردم. از نظر من، این افکار طبیعی نبود. به ریشه‌های اینها که فکر می‌کردم، می‌دیدم من هم دارم بخشی از جامعه خود می‌شوم. احساس می‌کردم وجودم چیز دیگری است که زندگی و شادی و گرما را در خود دارد، ولی در اجتماعی که در آن زندگی می‌کنم تضادی وجود دارد که اذیتم می‌کند. فکر می‌کردم چیزهایی که یک انسان به آن نیاز دارد در جامعه نیست، از جمله رنگ‌هایی که در زندگی من همیشه نقش مهمی داشته است. من هروقت که «رنگ» را در اطراف خود نمی‌دیدم، غمگین می‌شدم. برای اینکه خودم را تسکین و ضرورت‌ها را نشان دهم، وقتی غمگین می‌شدم رنگ‌ها را به کار می‌بردم و لذت می‌بردم. احساس می‌کردم که نیاز من می‌تواند نیاز جامعه‌ام باشد.
‌درباره رنگ‌هایی که در این تابلو‌ها استفاده کردید، بگویید. چرا اینقدر این رنگ‌ها روی مخاطبان تاثیر داشتند؟
رنگ‌هایی که بافنده‌ها می‌پوشند، مخصوصا بافندگان قشقایی در من حس زندگی را پدید می‌آورد. رنگ‌هایی که من استفاده کرده‌ام همه در تضادند، رنگ‌های خالصند و ترکیبی نیستند. به‌نظر من هر رنگی برای خودش حرف می‌زند و من دوست ندارم که رنگ‌ها را با هم ترکیب کنم. وقتی که این رنگ‌ها را کنار هم می‌چینم در آنها تضاد می‌بینم و این تضاد، خود زندگی می‌شود زیرا در زندگی هم تضاد می‌بینیم. شاید پویابودن و تاثیرگذاربودن رنگ‌ها بر مخاطبان از همین‌جا نشأت می‌گیرد.
‌کمی درباره مفهوم گره، مفهوم اساسی و پایه‌ای کل این نمایشگاه بگویید... .
وقتی من کار خود را با بنیاد میری شروع کردم، با واژه گره آشنا شدم. بسیار به این واژه فکر کردم و اینکه می‌تواند چه مفهومی داشته باشد. برای اینکه بتوانم به‌درستی مفهوم این واژه را بشناسم، به متون مختلفی مراجعه کردم مثلا ادبیات، روانشناسی و جامعه‌شناسی. در این مطالعات بود که حس کردم در همه‌چیز می‌تواند یک گره وجود داشته باشد، حتی در روابط انسانی. گره در مفهوم عام، بیشتر بار منفی دارد، اما همین گره می‌تواند با تفکر پیوند بخورد و باعث شود که راه‌حل پیدا شود. اما گره در ذهن من بار مثبت دارد. این گره‌‌ همان مفهوم پایه‌ای پیوند است و من در تابلو‌هایم به‌عنوان سمبل از آن استفاده کرده‌ام و بافنده را به‌عنوان عامل این پیوند سوژه نمایشگاه خود قرار داده‌ام. به نظر من یکی از اصول پایه‌ای و مهم زندگی و هستی عشق است که آن‌هم یک‌جور پیوند است مثلا فکر کردم چه‌چیز باعث شده است که بتهوون بتواند اثری مانند سمفونی ۹ کورال را بسازد؟ آیا چیزی جز پیوندهای انسانی، کمک به‌هم و فرا‌تررفتن باعث خلق آن شده است؟ بعد از آن فکر کردم بتهوون تحت‌تاثیر چه بوده است؟ جز این بود که ترانه شادمانی شیلر را انتخاب کرد و آیا شیلر هم با‌‌ همان پیوند مانوس نبوده است و آیا آن شادمانی‌ نیست که انسان را شاد می‌کند؟ در نظر من بافنده، ذهنیت خود را به عینیت گره می‌زند؛ مثلا خاطره‌ای را که از بهشت دارد یا خواسته‌های ذهنی خود را با گره‌هایش در فرش به عینیت درمی‌آورد.
‌چرا تمام فیگورهای شما زن هستند؟
این سوال در نمایشگاه بسیار از من پرسیده شد که چرا موضوع زن را انتخاب کردی؟ به دلیل اینکه در اطراف من تمام بافنده‌ها زن هستند و فقط در قسمتی از آذربایجان است که مرد‌ها هم می‌بافند. زن چون بیشتر در خلوت خودش به‌سر می‌برد، امکان بیشتری دارد که ذهنیت خود را به عینیت درآورد. زن بافنده چون در خانه است، با طبیعت بیشتر در تماس است و اصولا زن است که می‌آفریند، زن است که بچه را به وجود می‌آورد و خالق است. در ایل قشقایی هم خالق فرش بافنده است و او یک زن است. این سوال‌ها همواره برای من وجود داشته است که چرا زنان در مقایسه با مردها بی‌واسطه‌تر هستند؟ چرا حس شهود دارند؟ چرا غریزی‌تر هستند؟ ایده‌آل رمانتیک‌ها بیشتر مونثیت، مادریت، زنیت و زمینی‌بودن است. زن است که رشد می‌دهد. من نمی‌خواهم استنباط فمینیستی از من بشود، من بیشتر به طبیعت اشاره می‌کنم. زن را بخشی از طبیعت می‌دانم.
شرق: نازنین میری، نقاش، از شاگردان خانواده پتگر و مری شایانس است که پس از مهاجرت به آمریکا در تکنیک‌های مختلف به ارایه اثر پرداخته. او که سابقه تدریس هنر نقاشی در خارج از کشور را نیز دارد، از سال ۱۹۷۹ تا ۱۹۹۰ سه نمایشگاه در آمریکا برگزار کرد و در نمایشگاهی گروهی در آلمان شرکت داشته است. میری در سال‌های ۱۳۹۰ و ۱۳۹۱ نیز نمایشگاه‌هایی را در گالری‌های «ماه مهر» و «هفت ثمر» برپا کرده است. به بهانه برپایی تازه‌ترین نمایشگاهش با عنوان «گره» در خانه هنرمندان که در حاشیه نمایشگاه «بهشت ایرانی بر صحنه تار و پود» برگزار شد، با این هنرمند به گفت‌وگو نشستیم.

‌ایده اصلی این نمایشگاه چگونه شکل گرفت؟
من چون آدم بسیار حساسی هستم و نمی‌توانم در برابر خیلی چیز‌ها بی‌تفاوت باشم، وقتی به ایران آمدم شرایط زندگی‌ام به‌کلی فرق کرد. از یک طرف، در اثر ارتباط با فرش از نظر درونی احساس آرامش کردم. وقتی دنبال این موضوع رفتم که چرا این احساس را پیدا کرده‌ام، سوالاتی برایم مطرح شد مثلا اینکه ریشه‌های روانشناختی و فلسفی می‌تواند چه‌چیزی باشد؟ با بررسی هر موتیف فرش، احساس شکوفایی می‌کردم، احساس می‌کردم به تمام آنچه که در وجود من است و به من تعلق دارد، از جمله به حافظه قومی خود نزدیک می‌شوم. از آنجایی که انسان وقتی به چیزهایی که با آنها آشناست برخورد می‌کند، احساس آرامش می‌کند، ریشه آرامش خود را پیدا کردم اما همزمان به‌طور ناخودآگاه به اجتماع خود و به تمام آنچه که ناراحتم می‌کرد فکر می‌کردم، از جمله اینکه چرا باید غمگین باشم و چرا باید به چیزهایی فکر کنم که قبلا به آن فکر نمی‌کردم. از نظر من، این افکار طبیعی نبود. به ریشه‌های اینها که فکر می‌کردم، می‌دیدم من هم دارم بخشی از جامعه خود می‌شوم. احساس می‌کردم وجودم چیز دیگری است که زندگی و شادی و گرما را در خود دارد، ولی در اجتماعی که در آن زندگی می‌کنم تضادی وجود دارد که اذیتم می‌کند. فکر می‌کردم چیزهایی که یک انسان به آن نیاز دارد در جامعه نیست، از جمله رنگ‌هایی که در زندگی من همیشه نقش مهمی داشته است. من هروقت که «رنگ» را در اطراف خود نمی‌دیدم، غمگین می‌شدم. برای اینکه خودم را تسکین و ضرورت‌ها را نشان دهم، وقتی غمگین می‌شدم رنگ‌ها را به کار می‌بردم و لذت می‌بردم. احساس می‌کردم که نیاز من می‌تواند نیاز جامعه‌ام باشد.
‌درباره رنگ‌هایی که در این تابلو‌ها استفاده کردید، بگویید. چرا اینقدر این رنگ‌ها روی مخاطبان تاثیر داشتند؟
رنگ‌هایی که بافنده‌ها می‌پوشند، مخصوصا بافندگان قشقایی در من حس زندگی را پدید می‌آورد. رنگ‌هایی که من استفاده کرده‌ام همه در تضادند، رنگ‌های خالصند و ترکیبی نیستند. به‌نظر من هر رنگی برای خودش حرف می‌زند و من دوست ندارم که رنگ‌ها را با هم ترکیب کنم. وقتی که این رنگ‌ها را کنار هم می‌چینم در آنها تضاد می‌بینم و این تضاد، خود زندگی می‌شود زیرا در زندگی هم تضاد می‌بینیم. شاید پویابودن و تاثیرگذاربودن رنگ‌ها بر مخاطبان از همین‌جا نشأت می‌گیرد.
‌کمی درباره مفهوم گره، مفهوم اساسی و پایه‌ای کل این نمایشگاه بگویید... .
وقتی من کار خود را با بنیاد میری شروع کردم، با واژه گره آشنا شدم. بسیار به این واژه فکر کردم و اینکه می‌تواند چه مفهومی داشته باشد. برای اینکه بتوانم به‌درستی مفهوم این واژه را بشناسم، به متون مختلفی مراجعه کردم مثلا ادبیات، روانشناسی و جامعه‌شناسی. در این مطالعات بود که حس کردم در همه‌چیز می‌تواند یک گره وجود داشته باشد، حتی در روابط انسانی. گره در مفهوم عام، بیشتر بار منفی دارد، اما همین گره می‌تواند با تفکر پیوند بخورد و باعث شود که راه‌حل پیدا شود. اما گره در ذهن من بار مثبت دارد. این گره‌‌ همان مفهوم پایه‌ای پیوند است و من در تابلو‌هایم به‌عنوان سمبل از آن استفاده کرده‌ام و بافنده را به‌عنوان عامل این پیوند سوژه نمایشگاه خود قرار داده‌ام. به نظر من یکی از اصول پایه‌ای و مهم زندگی و هستی عشق است که آن‌هم یک‌جور پیوند است مثلا فکر کردم چه‌چیز باعث شده است که بتهوون بتواند اثری مانند سمفونی ۹ کورال را بسازد؟ آیا چیزی جز پیوندهای انسانی، کمک به‌هم و فرا‌تررفتن باعث خلق آن شده است؟ بعد از آن فکر کردم بتهوون تحت‌تاثیر چه بوده است؟ جز این بود که ترانه شادمانی شیلر را انتخاب کرد و آیا شیلر هم با‌‌ همان پیوند مانوس نبوده است و آیا آن شادمانی‌ نیست که انسان را شاد می‌کند؟ در نظر من بافنده، ذهنیت خود را به عینیت گره می‌زند؛ مثلا خاطره‌ای را که از بهشت دارد یا خواسته‌های ذهنی خود را با گره‌هایش در فرش به عینیت درمی‌آورد.
‌چرا تمام فیگورهای شما زن هستند؟
این سوال در نمایشگاه بسیار از من پرسیده شد که چرا موضوع زن را انتخاب کردی؟ به دلیل اینکه در اطراف من تمام بافنده‌ها زن هستند و فقط در قسمتی از آذربایجان است که مرد‌ها هم می‌بافند. زن چون بیشتر در خلوت خودش به‌سر می‌برد، امکان بیشتری دارد که ذهنیت خود را به عینیت درآورد. زن بافنده چون در خانه است، با طبیعت بیشتر در تماس است و اصولا زن است که می‌آفریند، زن است که بچه را به وجود می‌آورد و خالق است. در ایل قشقایی هم خالق فرش بافنده است و او یک زن است. این سوال‌ها همواره برای من وجود داشته است که چرا زنان در مقایسه با مردها بی‌واسطه‌تر هستند؟ چرا حس شهود دارند؟ چرا غریزی‌تر هستند؟ ایده‌آل رمانتیک‌ها بیشتر مونثیت، مادریت، زنیت و زمینی‌بودن است. زن است که رشد می‌دهد. من نمی‌خواهم استنباط فمینیستی از من بشود، من بیشتر به طبیعت اشاره می‌کنم. زن را بخشی از طبیعت می‌دانم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.