|

روایت شقایق فراهانی از جدیدترین نقش‌‌اش:

«خانوم» اسیر کلیشه‌ها نمی‌شود

بهناز شیربانی

شقایق فراهانی مسیر بازیگری‌اش را آهسته و پیوسته طی کرده؛ مسیری که به گفته خودش معیار پذیرش نقش‌ها و تاثیر‌گذاری آنها بوده. هرچند طی سال‌های اخیر، حضور در تلویزیون و سینما روزهای پرکاری را برای او رقم زده است. بهانه گفت‌وگو با این بازیگر حضور او در فیلم «خانوم» است؛ فیلمی که فراهانی نقشی متفاوت در آن ایفا کرده است؛ فیلمی زنانه که اسیر شعارزدگی نمی‌شود و موقعیت زنان در آن ملموس و آشناست. در ادامه چکیده صحبت‌های ما با شقایق فراهانی را می‌خوانید.

‌ تصویری که در هر سه اپیزود فیلم سینمایی «خانوم» می‌بینیم، شمایل آشنای زن ایرانی است که با تمام وجود سعی در حفظ بنیان‌های خانواده‌اش دارد و شما هم یکی از سه زنی هستید که در رده و طبقه‌ای خاص، حس همدلی و تلاش برای حفظ خانواده را به‌خوبی منتقل کرده‌اید. چه شد که در نخستین تجربه کارگردانی تینا پاکروان حضور پیدا کردید؟
فیلمنامه این فیلم را سال‌ها پیش تینای عزیزم برای مطالعه به من داد و برای بازی در این فیلم انتخاب شدم. هرچند قرار بود این فیلم به‌گونه‌ای دیگر ساخته شود. اما از اینکه این فیلم به این شکلی که امروز می‌بینیم ساخته شده است خوشحالم و جزو فیلم‌هایی است که از حضور در آن راضی‌ام.
وقتی فیلمنامه را خواندم، دوست داشتم اپیزود آخر فیلم را بازی کنم. اما خب، تصمیم کارگردان این بود که من برای بازی در اپیزود اول مناسب‌ترم و من هم پذیرفتم. اما به‌نظرم از همه اینها مهم‌تر رضایت مخاطب از فیلم است که امیدوارم راضی از سالن سینما بیرون بیاید.
‌البته انتخاب شما برای بازی در اپیزود اول، انتخاب بسیار مناسبی است، چرا که نقش زنی که با توجه به خاستگاه اجتماعی‌اش، برای رهایی همسرش ازخودگذشتگی می‌کند را به خوبی ایفا کرده‌اید، برای رسیدن به نقش الگوی خاصی در ذهن داشتید یا خیر؟
معمولا همیشه در روند ایفای نقش سعی می‌کنم با شخصیت همذات‌پنداری کنم. در رابطه با این نقش هم یکی- دو مورد در اطرافم داشتم و شاهد چنین صحنه‌هایی در زندگی‌ام بودم.
‌فکر می‌کنم بعد از فیلم «مهره» این دومین‌باری بود که با پدر و مادرتان در یک فیلم همبازی می‌شدید؟
بله، تا پیش از این فیلم، ما در فیلم «مهره» به کارگردانی محمدعلی سجادی با هم بازی کردیم و خوشحالم که بعد از گذشت این‌همه سال بازهم این تجربه شیرین اتفاق افتاد و اتفاق بسیار لذت‌بخشی بود.
‌ با توجه به اینکه«خانوم» فیلمی زن‌محور است و به‌نوعی شمایل بخشی از زنان سرزمینمان را تصویر می‌کند نقطه قوت آن این است که به‌هیچ‌وجه اسیر شعارزدگی نمی‌شود. فارغ از اینکه در این فیلم حضور داشتید، مهم‌ترین پیام فیلم برای شما چیست؟
به لطف و میمنت کلاسی که مدتی است در آن شرکت می‌کنم، اخیرا به این آگاهی رسیده‌ام که در یک رابطه کافی است یک‌نفر بتواند آن را حفظ کند و نگه دارد. حتما نباید هر دونفر یک زندگی را نگه دارند و در این فیلم می‌بینیم که یک زن کافی است که بنیان یک خانواده را حفظ کند. زنان در تاریخ این کشور همواره نگهدارنده زندگی بوده‌اند، همیشه وقتی زن‌ها یک زندگی را ترک کرده‌اند، خانواده از هم پاشیده است و بیشتر زن سعی در حفظ خانواده داشته است. این موضوع را به‌وضوح در این فیلم می‌بینیم. صبوری‌ها و حس عاشقانه و مادرانه یک زن می‌تواند یک زندگی را نگه دارد و این مهم‌ترین پیام فیلم است.
‌ باوجود اینکه بسیاری از این موضوع صحبت می‌کنند که معمولا نقش‌های مناسبی برای زنان در سینمای ما وجود ندارد و بیشتر اسیر کلیشه‌های رایج است، «خانوم» از جمله فیلم‌هایی است که به‌خوبی به مسایل زنان پرداخته و توانسته این رسالت را به‌خوبی انجام دهد.
ما تا امروز فیلم‌هایی داشتیم که به زنان به‌خوبی پرداختند. فیلم‌هایی مثل «عروس آتش» خسرو سینایی یا آثار بهرام بیضایی که غالبا زن‌محور است. اگر آثار محدودی در سینمای ایران ساخته شده که به زنان پرداخته است، اما آثاری هم در آن به چشم می‌خورد که بسیار تاثیر‌گذار بوده. من هیچ‌وقت فیلم «شاید وقتی دیگر»، «عروس آتش» یا «مادر» را فراموش نمی‌کنم که تصویری ماندگار از زنان ارایه داد. فیلم «خانوم» هم به نظر من یک روایت بدون شعار از زنان است و در ارتباط با چگونگی تصویر زنان در جامعه موفق بوده.
‌از ابتدای سال تاکنون در اکران، بازیگر پرکاری بودید. «متروپل»، «تجریش ناتمام»، «کلاشینکف»، «خانوم» و «خواب‌زده‌ها»، در مورد این فیلم آخر و همکاری با فریدون جیرانی صحبت کنید، فکر می‌کنم تجربه تازه‌ای در کارنامه کاری شماست.
این پرکاری طی یک‌سال پیش تا امروز کاملا اتفاقی بوده. همیشه یک‌سری نقش‌ها بوده که دوستشان داشتم و تمام تلاشم را کردم که با یک برنامه‌ریزی مشخص سر کار حاضر شوم، مثل تجربه‌ای که سال پیش در فیلم آقای‌موتمن «سایه روشن» داشتم یا «متروپل». فکر کنید مسعود کیمیایی پیشنهاد بازی در فیلمی را مطرح کند و نپذیری! و بسیاری از فیلم‌های دیگر که دوستشان داشتم و گاهی در برخی فیلم‌ها هم حضور داشته‌ام که به دلیل امور اقتصادی پذیرفتم. گاهی پیش می‌آید همان‌طور که گفتید فیلم‌ها پشت‌سر هم اکران می‌شود.
در مورد فیلم «خواب‌زده‌ها» همان‌طور که گفتید، فانتزی خوبی دارد و تجربه بسیار خوبی بود. از فریدون جیرانی، اکبر عبدی، فرهاد اصلانی، ساره بیات، صابر ابر و همه‌کسانی که در این فیلم تجربه خوبی برای من رقم زدند، تشکر می‌کنم. همه بچه‌ها خوب بودند، خصوصا همکاری مجدد با اکبر عبدی، برای من موهبتی بود و از این بابت خوشحالم.
«خواب‌زده‌ها» برایم تجربه جدیدی بود. همین‌طور شخصیتی که بازی می‌کردم. من باید قبل از اینکه مقابل دوربین بروم، با نقشم کنار آمده باشم. اگر خیلی به آن مسلط نباشم، قطعا قبولش نمی‌کنم. در ارتباط با نقش «پیشو» در این فیلم هم با آقای‌جیرانی ساعت‌ها صحبت کردم حتی در مورد اسمی که این نقش دارد. متاسفانه برخی از پلان‌های من در این فیلم حذف شده است. نمی‌گویم دستخوش سانسور شده است، اما من پلان‌هایی را سر مونتاژ از خودم دیدم که دوست داشتم در فیلم بود. امیدوارم این فیلم هم موردتوجه مخاطبان قرار گیرد.
‌ظاهرا در انتخاب‌هایتان خیلی حساسیت زیادی بر سر اینکه حتما نقش اول بازی کنید، نیست.
برای من کیفیت نقش اهمیت دارد. فیلمنامه، کارگردان و گروه خوب، نکاتی است که برایم مهم است. همیشه دوست داشتم باوجود کوتاهی نقشم در برخی فیلم‌ها حضورم تاثیر‌گذار باشد.
‌جایزه‌گرفتن و تشویق‌شدن برای هرکسی دلگرم‌کننده است. گاهی برخی از نقش‌های شما شایسته دیده‌شدن بوده که متاسفانه نادیده گرفته شده است، این اتفاق تا چه حد در روند کاری شما تاثیر‌گذار بوده؟
گاهی دوست داشتم بازی‌ام در برخی فیلم‌ها دیده شود، مثل حضورم در فیلم «وقتی همه خوابیم» یا بسیاری از فیلم‌های دیگر که متاسفانه دیده نشده است. این اتفاق برایم تلخ بوده و بابت نادیده گرفته‌شدن حضورم در برخی فیلم‌ها غمگین شدم. من بازیگرم و کارم را دوست دارم و با تمام علاقه‌ام کارم را دنبال می‌کنم. اما به هرحال همان‌طور که گفتید هرکسی از تشویق‌شدن لذت می‌برد.
‌چندسالی است که بیشتر سمت تلویزیون آمدید و در حال حاضر هم یکی از نقش‌های اصلی تازه‌ترین سریال آقای فخیم‌زاده را بر عهده دارید، حضور بیشتر در تلویزیون دلیل خاصی دارد؟
من تا پیش از ورود به سینما کارم را با تلویزیون و سریال «حباب» آغاز کردم و این مدیوم را دوست دارم و از اینکه در کار آقای فخیم‌زاده، «قورباغه و قناری»حضور دارم بسیار خوشحالم.
‌ گریمتان در این سریال هم در نوع خودش بسیار جذاب است. ظاهرا زن سنتی است؟
بله زیادی سنتی است. آنقدر این نقش را باور کردم و به آن نزدیک شدم که به محض ورودم به صحنه همه من را سهیلا صدا می‌کنند. در ارتباط با آقای فخیم‌زاده باید بگویم که پیش از انقلاب، خیلی فیلم‌ها برایم شاخص بودند، علی‌الخصوص فیلم «میراث من جنون» که من را به‌شدت درگیر کرد و تحت‌تاثیر بازی آقای فخیم‌زاده بودم. زمانی که فیلم«همسر»ساخته می‌شد، سنم کم بود و هنوز به‌طور حرفه‌ای بازیگر نشده بودم که سر صحنه این فیلم رفتم و از اینکه آقای فخیم‌زاده، خانم معتمدآریا، خانم مقانلو و دیگران را می‌دیدم کلی به وجد آمدم و لذت‌بخش بود. جالب است وقتی مدتی قبل برای صحبت‌های اولیه با آقای فخیم‌زاده جلسه داشتم، آقای فخیم‌زاده روزی را که من سر فیلم «همسر» حاضر شده بودم خاطرش بود. این برایم خیلی حیرت‌انگیز بود، مثل بسیاری از بازیگران بزرگی که آرزو داشتم کنارشان حضور داشته باشم و کارگردان‌هایی که افتخار می‌کنم مقابل دوربینشان بوده‌ام. کار با آقای فخیم‌زاده هم برایم افتخار است و خوشحالم که این همکاری شکل گرفت.
شقایق فراهانی مسیر بازیگری‌اش را آهسته و پیوسته طی کرده؛ مسیری که به گفته خودش معیار پذیرش نقش‌ها و تاثیر‌گذاری آنها بوده. هرچند طی سال‌های اخیر، حضور در تلویزیون و سینما روزهای پرکاری را برای او رقم زده است. بهانه گفت‌وگو با این بازیگر حضور او در فیلم «خانوم» است؛ فیلمی که فراهانی نقشی متفاوت در آن ایفا کرده است؛ فیلمی زنانه که اسیر شعارزدگی نمی‌شود و موقعیت زنان در آن ملموس و آشناست. در ادامه چکیده صحبت‌های ما با شقایق فراهانی را می‌خوانید.

‌ تصویری که در هر سه اپیزود فیلم سینمایی «خانوم» می‌بینیم، شمایل آشنای زن ایرانی است که با تمام وجود سعی در حفظ بنیان‌های خانواده‌اش دارد و شما هم یکی از سه زنی هستید که در رده و طبقه‌ای خاص، حس همدلی و تلاش برای حفظ خانواده را به‌خوبی منتقل کرده‌اید. چه شد که در نخستین تجربه کارگردانی تینا پاکروان حضور پیدا کردید؟
فیلمنامه این فیلم را سال‌ها پیش تینای عزیزم برای مطالعه به من داد و برای بازی در این فیلم انتخاب شدم. هرچند قرار بود این فیلم به‌گونه‌ای دیگر ساخته شود. اما از اینکه این فیلم به این شکلی که امروز می‌بینیم ساخته شده است خوشحالم و جزو فیلم‌هایی است که از حضور در آن راضی‌ام.
وقتی فیلمنامه را خواندم، دوست داشتم اپیزود آخر فیلم را بازی کنم. اما خب، تصمیم کارگردان این بود که من برای بازی در اپیزود اول مناسب‌ترم و من هم پذیرفتم. اما به‌نظرم از همه اینها مهم‌تر رضایت مخاطب از فیلم است که امیدوارم راضی از سالن سینما بیرون بیاید.
‌البته انتخاب شما برای بازی در اپیزود اول، انتخاب بسیار مناسبی است، چرا که نقش زنی که با توجه به خاستگاه اجتماعی‌اش، برای رهایی همسرش ازخودگذشتگی می‌کند را به خوبی ایفا کرده‌اید، برای رسیدن به نقش الگوی خاصی در ذهن داشتید یا خیر؟
معمولا همیشه در روند ایفای نقش سعی می‌کنم با شخصیت همذات‌پنداری کنم. در رابطه با این نقش هم یکی- دو مورد در اطرافم داشتم و شاهد چنین صحنه‌هایی در زندگی‌ام بودم.
‌فکر می‌کنم بعد از فیلم «مهره» این دومین‌باری بود که با پدر و مادرتان در یک فیلم همبازی می‌شدید؟
بله، تا پیش از این فیلم، ما در فیلم «مهره» به کارگردانی محمدعلی سجادی با هم بازی کردیم و خوشحالم که بعد از گذشت این‌همه سال بازهم این تجربه شیرین اتفاق افتاد و اتفاق بسیار لذت‌بخشی بود.
‌ با توجه به اینکه«خانوم» فیلمی زن‌محور است و به‌نوعی شمایل بخشی از زنان سرزمینمان را تصویر می‌کند نقطه قوت آن این است که به‌هیچ‌وجه اسیر شعارزدگی نمی‌شود. فارغ از اینکه در این فیلم حضور داشتید، مهم‌ترین پیام فیلم برای شما چیست؟
به لطف و میمنت کلاسی که مدتی است در آن شرکت می‌کنم، اخیرا به این آگاهی رسیده‌ام که در یک رابطه کافی است یک‌نفر بتواند آن را حفظ کند و نگه دارد. حتما نباید هر دونفر یک زندگی را نگه دارند و در این فیلم می‌بینیم که یک زن کافی است که بنیان یک خانواده را حفظ کند. زنان در تاریخ این کشور همواره نگهدارنده زندگی بوده‌اند، همیشه وقتی زن‌ها یک زندگی را ترک کرده‌اند، خانواده از هم پاشیده است و بیشتر زن سعی در حفظ خانواده داشته است. این موضوع را به‌وضوح در این فیلم می‌بینیم. صبوری‌ها و حس عاشقانه و مادرانه یک زن می‌تواند یک زندگی را نگه دارد و این مهم‌ترین پیام فیلم است.
‌ باوجود اینکه بسیاری از این موضوع صحبت می‌کنند که معمولا نقش‌های مناسبی برای زنان در سینمای ما وجود ندارد و بیشتر اسیر کلیشه‌های رایج است، «خانوم» از جمله فیلم‌هایی است که به‌خوبی به مسایل زنان پرداخته و توانسته این رسالت را به‌خوبی انجام دهد.
ما تا امروز فیلم‌هایی داشتیم که به زنان به‌خوبی پرداختند. فیلم‌هایی مثل «عروس آتش» خسرو سینایی یا آثار بهرام بیضایی که غالبا زن‌محور است. اگر آثار محدودی در سینمای ایران ساخته شده که به زنان پرداخته است، اما آثاری هم در آن به چشم می‌خورد که بسیار تاثیر‌گذار بوده. من هیچ‌وقت فیلم «شاید وقتی دیگر»، «عروس آتش» یا «مادر» را فراموش نمی‌کنم که تصویری ماندگار از زنان ارایه داد. فیلم «خانوم» هم به نظر من یک روایت بدون شعار از زنان است و در ارتباط با چگونگی تصویر زنان در جامعه موفق بوده.
‌از ابتدای سال تاکنون در اکران، بازیگر پرکاری بودید. «متروپل»، «تجریش ناتمام»، «کلاشینکف»، «خانوم» و «خواب‌زده‌ها»، در مورد این فیلم آخر و همکاری با فریدون جیرانی صحبت کنید، فکر می‌کنم تجربه تازه‌ای در کارنامه کاری شماست.
این پرکاری طی یک‌سال پیش تا امروز کاملا اتفاقی بوده. همیشه یک‌سری نقش‌ها بوده که دوستشان داشتم و تمام تلاشم را کردم که با یک برنامه‌ریزی مشخص سر کار حاضر شوم، مثل تجربه‌ای که سال پیش در فیلم آقای‌موتمن «سایه روشن» داشتم یا «متروپل». فکر کنید مسعود کیمیایی پیشنهاد بازی در فیلمی را مطرح کند و نپذیری! و بسیاری از فیلم‌های دیگر که دوستشان داشتم و گاهی در برخی فیلم‌ها هم حضور داشته‌ام که به دلیل امور اقتصادی پذیرفتم. گاهی پیش می‌آید همان‌طور که گفتید فیلم‌ها پشت‌سر هم اکران می‌شود.
در مورد فیلم «خواب‌زده‌ها» همان‌طور که گفتید، فانتزی خوبی دارد و تجربه بسیار خوبی بود. از فریدون جیرانی، اکبر عبدی، فرهاد اصلانی، ساره بیات، صابر ابر و همه‌کسانی که در این فیلم تجربه خوبی برای من رقم زدند، تشکر می‌کنم. همه بچه‌ها خوب بودند، خصوصا همکاری مجدد با اکبر عبدی، برای من موهبتی بود و از این بابت خوشحالم.
«خواب‌زده‌ها» برایم تجربه جدیدی بود. همین‌طور شخصیتی که بازی می‌کردم. من باید قبل از اینکه مقابل دوربین بروم، با نقشم کنار آمده باشم. اگر خیلی به آن مسلط نباشم، قطعا قبولش نمی‌کنم. در ارتباط با نقش «پیشو» در این فیلم هم با آقای‌جیرانی ساعت‌ها صحبت کردم حتی در مورد اسمی که این نقش دارد. متاسفانه برخی از پلان‌های من در این فیلم حذف شده است. نمی‌گویم دستخوش سانسور شده است، اما من پلان‌هایی را سر مونتاژ از خودم دیدم که دوست داشتم در فیلم بود. امیدوارم این فیلم هم موردتوجه مخاطبان قرار گیرد.
‌ظاهرا در انتخاب‌هایتان خیلی حساسیت زیادی بر سر اینکه حتما نقش اول بازی کنید، نیست.
برای من کیفیت نقش اهمیت دارد. فیلمنامه، کارگردان و گروه خوب، نکاتی است که برایم مهم است. همیشه دوست داشتم باوجود کوتاهی نقشم در برخی فیلم‌ها حضورم تاثیر‌گذار باشد.
‌جایزه‌گرفتن و تشویق‌شدن برای هرکسی دلگرم‌کننده است. گاهی برخی از نقش‌های شما شایسته دیده‌شدن بوده که متاسفانه نادیده گرفته شده است، این اتفاق تا چه حد در روند کاری شما تاثیر‌گذار بوده؟
گاهی دوست داشتم بازی‌ام در برخی فیلم‌ها دیده شود، مثل حضورم در فیلم «وقتی همه خوابیم» یا بسیاری از فیلم‌های دیگر که متاسفانه دیده نشده است. این اتفاق برایم تلخ بوده و بابت نادیده گرفته‌شدن حضورم در برخی فیلم‌ها غمگین شدم. من بازیگرم و کارم را دوست دارم و با تمام علاقه‌ام کارم را دنبال می‌کنم. اما به هرحال همان‌طور که گفتید هرکسی از تشویق‌شدن لذت می‌برد.
‌چندسالی است که بیشتر سمت تلویزیون آمدید و در حال حاضر هم یکی از نقش‌های اصلی تازه‌ترین سریال آقای فخیم‌زاده را بر عهده دارید، حضور بیشتر در تلویزیون دلیل خاصی دارد؟
من تا پیش از ورود به سینما کارم را با تلویزیون و سریال «حباب» آغاز کردم و این مدیوم را دوست دارم و از اینکه در کار آقای فخیم‌زاده، «قورباغه و قناری»حضور دارم بسیار خوشحالم.
‌ گریمتان در این سریال هم در نوع خودش بسیار جذاب است. ظاهرا زن سنتی است؟
بله زیادی سنتی است. آنقدر این نقش را باور کردم و به آن نزدیک شدم که به محض ورودم به صحنه همه من را سهیلا صدا می‌کنند. در ارتباط با آقای فخیم‌زاده باید بگویم که پیش از انقلاب، خیلی فیلم‌ها برایم شاخص بودند، علی‌الخصوص فیلم «میراث من جنون» که من را به‌شدت درگیر کرد و تحت‌تاثیر بازی آقای فخیم‌زاده بودم. زمانی که فیلم«همسر»ساخته می‌شد، سنم کم بود و هنوز به‌طور حرفه‌ای بازیگر نشده بودم که سر صحنه این فیلم رفتم و از اینکه آقای فخیم‌زاده، خانم معتمدآریا، خانم مقانلو و دیگران را می‌دیدم کلی به وجد آمدم و لذت‌بخش بود. جالب است وقتی مدتی قبل برای صحبت‌های اولیه با آقای فخیم‌زاده جلسه داشتم، آقای فخیم‌زاده روزی را که من سر فیلم «همسر» حاضر شده بودم خاطرش بود. این برایم خیلی حیرت‌انگیز بود، مثل بسیاری از بازیگران بزرگی که آرزو داشتم کنارشان حضور داشته باشم و کارگردان‌هایی که افتخار می‌کنم مقابل دوربینشان بوده‌ام. کار با آقای فخیم‌زاده هم برایم افتخار است و خوشحالم که این همکاری شکل گرفت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.