|

«کاتالونیا» و درس وارونه «اسکاتلند»

ناکامی همه‌پرسی استقلال اسکاتلند، شاید حتی بیش از مردم آن کشور، مایه دلسردی جدایی‌طلبان کاتالونیایی شده باشد. اما کاتالان‌ها هنوز هم بر کارزار استقلال‌طلبی خود پای می‌فشارند. این در حالی است که ماریانو راخوی، نخست‌وزیر اسپانیا، بارها با توسل به قانون اساسی آن کشور از تلاش‌ها برای برگزاری همه‌پرسی ممانعت به عمل آورده است. وحدت ملی در حقیقت به واسطه قانون اساسی اسپانیاست که تا به امروز محفوظ نگه داشته شده است. تفسیر راخوی از قانون اساسی که در سال1978و پس از مرگ ژنرال فرانکو به تصویب رسیده، متضمن آن است که هر نوع همه‌پرسی باید به خواست دولت مرکزی انجام شود و تمامی 47میلیون شهروند اسپانیایی فرصت اعلام نظر داشته باشند. با این حال، پارلمان کاتالونیا در تاریخ 19سپتامبر با اکثریت آرا با اعطای اختیارات قانونی به آرتور ماس، رییس دولت منطقه‌ای کاتالونیا، برای برگزاری همه‌پرسی موافقت کرد. انتظار می‌رود دادگاه قانون اساسی اسپانیا با این همه‌پرسی که بناست در تاریخ 9 نوامبر برگزار شود، مخالفت کند. این روی‌گردانی تا حدودی قابل‌فهم است: کاتالونیا با داشتن 20درصد از تولید ناخالص داخلی، یکی از ثروتمندترین مناطق اسپانیاست. یک دولت کاتالان مستقل، اسپانیایی که همین‌حالا نیز تحت فشار است را از لحاظ اقتصادی ویران می‌کند. اما راخوی و دولتش تنها اوضاع را وخیم‌تر می‌سازند. با دوقطبی‌ترشدن کشور، خواست استقلال کاتالونیا طرفداران بیشتری می‌یابد و تظاهرات جدایی‌طلبان روزبه‌روز گسترده‌تر می‌شود. نمونه اسکاتلند در این بین می‌تواند مایه تسکین دولت راخوی باشد. اگر همه‌پرسی اسکاتلند برای جامعه جهانی درسی به‌همراه داشت، این بود که فراهم‌آوردن امکان رای برای مردم لزوما به معنای آن نیست که آنان استقلال را برمی‌گزینند. بریتانیا و کانادا همه‌پرسی‌هایی جدی را از سر گذرانده و هر دو همچنان یکپارچه باقی مانده‌اند. این‌طور نیست که همه‌پرسی‌ها معمولا به استقلال بینجامد، اما همواره اسباب تغییر را فراهم می‌آورند. همان‌طور که ایالت کبک توانست در پی برگزاری دو همه‌پرسی، کنترل سیاست‌گذاری‌های آموزشی، فرهنگی، مالیاتی و مهاجرتی را در اختیار گیرد، قرار است پارلمان اسکاتلند نیز امتیازات چشم‌گیری در راستای خودمختاری به دست آورد. هیچ دلیلی وجود ندارد تا مادامی که دولت‌های مرکزی و منطقه‌ای به شیوه‌ای دموکراتیک با یکدیگر همکاری کنند، کاتالونیا نیز مسیری مشابه در پیش نگیرد.
ناکامی همه‌پرسی استقلال اسکاتلند، شاید حتی بیش از مردم آن کشور، مایه دلسردی جدایی‌طلبان کاتالونیایی شده باشد. اما کاتالان‌ها هنوز هم بر کارزار استقلال‌طلبی خود پای می‌فشارند. این در حالی است که ماریانو راخوی، نخست‌وزیر اسپانیا، بارها با توسل به قانون اساسی آن کشور از تلاش‌ها برای برگزاری همه‌پرسی ممانعت به عمل آورده است. وحدت ملی در حقیقت به واسطه قانون اساسی اسپانیاست که تا به امروز محفوظ نگه داشته شده است. تفسیر راخوی از قانون اساسی که در سال1978و پس از مرگ ژنرال فرانکو به تصویب رسیده، متضمن آن است که هر نوع همه‌پرسی باید به خواست دولت مرکزی انجام شود و تمامی 47میلیون شهروند اسپانیایی فرصت اعلام نظر داشته باشند. با این حال، پارلمان کاتالونیا در تاریخ 19سپتامبر با اکثریت آرا با اعطای اختیارات قانونی به آرتور ماس، رییس دولت منطقه‌ای کاتالونیا، برای برگزاری همه‌پرسی موافقت کرد. انتظار می‌رود دادگاه قانون اساسی اسپانیا با این همه‌پرسی که بناست در تاریخ 9 نوامبر برگزار شود، مخالفت کند. این روی‌گردانی تا حدودی قابل‌فهم است: کاتالونیا با داشتن 20درصد از تولید ناخالص داخلی، یکی از ثروتمندترین مناطق اسپانیاست. یک دولت کاتالان مستقل، اسپانیایی که همین‌حالا نیز تحت فشار است را از لحاظ اقتصادی ویران می‌کند. اما راخوی و دولتش تنها اوضاع را وخیم‌تر می‌سازند. با دوقطبی‌ترشدن کشور، خواست استقلال کاتالونیا طرفداران بیشتری می‌یابد و تظاهرات جدایی‌طلبان روزبه‌روز گسترده‌تر می‌شود. نمونه اسکاتلند در این بین می‌تواند مایه تسکین دولت راخوی باشد. اگر همه‌پرسی اسکاتلند برای جامعه جهانی درسی به‌همراه داشت، این بود که فراهم‌آوردن امکان رای برای مردم لزوما به معنای آن نیست که آنان استقلال را برمی‌گزینند. بریتانیا و کانادا همه‌پرسی‌هایی جدی را از سر گذرانده و هر دو همچنان یکپارچه باقی مانده‌اند. این‌طور نیست که همه‌پرسی‌ها معمولا به استقلال بینجامد، اما همواره اسباب تغییر را فراهم می‌آورند. همان‌طور که ایالت کبک توانست در پی برگزاری دو همه‌پرسی، کنترل سیاست‌گذاری‌های آموزشی، فرهنگی، مالیاتی و مهاجرتی را در اختیار گیرد، قرار است پارلمان اسکاتلند نیز امتیازات چشم‌گیری در راستای خودمختاری به دست آورد. هیچ دلیلی وجود ندارد تا مادامی که دولت‌های مرکزی و منطقه‌ای به شیوه‌ای دموکراتیک با یکدیگر همکاری کنند، کاتالونیا نیز مسیری مشابه در پیش نگیرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.