امروز؛ نخستین مذاکره سران ایران و انگلیس پس از 35سال رخ میدهد
دیدار تاریخی «روحانی» و «کامرون»
«نیویورک» را میتوان «سرزمین عجایب» نامید؛ سرزمین دیدارهای سخت و غیرممکن. پس از نخستین ملاقات وزیران خارجه ایران و آمریکا و مکالمه تلفنی روسای جمهور دو طرف در این شهر که سال گذشته انجام شد، حالا نوبت به دیدار در بالاترین سطح مقامات تهران و لندن رسیده است.
براساس بیانیه دفتر نخستوزیری انگلیس، امروز (چهارشنبه) «حسن روحانی» رییسجمهوری ایران و «دیوید کامرون» نخستوزیر انگلیس با یکدیگر دیدار میکنند؛ آن هم برای نخستین بار پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران. اگر این دیدار «غیرممکن» فرض نشود، مطمئنا «صعبالامکان» بوده، اما امروز این دیدار عملی خواهد شد؛ ملاقاتی که تاکنون در دفتر تاریخ مناسبات تهران و لندن سابقه نداشته و انجام آن در این مقطع زمانی میتواند نشانه پیشرفت دیپلماسی دولت یازدهم تلقی شود. ایسنا به نقل از خبرگزاری فرانسه، احتمال داده در این ملاقات «دیوید کامرون» از روحانی بخواهد تا به کمپین بینالمللی مقابله با نیروهای داعش بپیوندد.
اما پیش از دیدار امروز روحانی و کامرون، شامگاه دوشنبه وزیران خارجه دوطرف در محل نمایندگی انگلیس در سازمانملل با یکدیگر دیدار کردند. «فیلیپ هاموند»، وزیر خارجه انگلیس که چند ماه است جانشین «ویلیام هیگ» شده، پس از این دیدار گفت: «درباره برنامه هستهای ایران گفتوگو کردیم. من در این دیدار اعلام کردم که به نفع همهما است به توافقی دست یابیم که بتواند نگرانیهای امنیت بینالمللی را برطرف کند و اعتماد جهانی را نسبت به ایران بهعنوان یک عضو بینالمللی بازسازی کند.» او افزود: «من به صراحت به وزیر خارجه ایران اعلام کردم که انگلیس متعهد به دستیابی به توافق است، اما ایران باید بیشتر واقعگرا باشد و انعطافپذیری بیشتری در مذاکرات نشان دهد تا در این مذاکرات موفق شویم.» به گزارش «ایسنا» به نقل از روزنامه «تلگراف»، وزیر انگلیسی ادامه داد: «در این دیدار انگلیس نگرانیهای خود را درباره وضعیت حقوق بشر در ایران و بازداشت یک تبعه ایرانی - انگلیسی به نام غنچه قوامی بیان کرد.» «هاموند» همچنین گفت که دو کشور متعهد به بازگشایی سفارتخانههای خود در لندن و تهران هستند. حالا دیدار امروز روحانی و «کامرون» میتواند تاریخی باشد به شرط آنکه خروجی دیدار نیز به نفع مناسبات دوطرف و منطقهای باشد.
از سال گذشته تلاشهای دولت یازدهم برای از بین بردن تنشهای ایجادشده در دوران احمدینژاد آغاز شد. نخستین گام آن دیدار سال گذشته وزرای خارجه ایران و انگلیس در حاشیه مجمععمومی سازمانملل بود. این دیدار در آن یخبندان رابطه، توانست گرمایی هرچند کم اما تاثیرگذار بر این رابطه بتاباند. در این دیدار «ظریف» و «ویلیام هیگ» وزیر خارجه وقت انگلیس معاونانشان را مامور کردند تا به بررسی روند عادیسازی روابط دوجانبه بپردازند. «مجید تختروانچی»، معاون اروپا و آمریکای وزیر خارجه مامور شد تا مذاکرات را با طرف انگلیسی پیگیری کند. چند رشته ملاقات بین دیپلماتهای دو طرف باعث شد تا تصمیم بر آن شود که تهران و لندن به رد و بدل کردن کاردارهای غیرمقیم رضایت دهند. پس از آن در آخرین ماه زمستان سال گذشته پرچمهای دو طرف در پایتختهای دیگری برافراشته شد و سفارتها در حد محدود آغاز به کار کردند. در ادامه تنشزدایی از تنشهای به جامانده دوران احمدینژاد، وزیر خارجه انگلیس در بیانیهای از بازگشایی سفارتهای طرفین در ماههای آتی خبر داد تا دولت روحانی بتواند کمی از مصایب ارثیهای که دولت احمدینژاد در مورد رابطه با انگلیس به جای گذاشته، کم کند؛ ارثیهای که در پی اتفاقات آذرماه 1390 در خیابان فردوسی تهران برای دولت روحانی مهیا شد. غروب هشتم آذر سهسال پیش بود که عدهای که خود را فعالان دانشجویی مینامیدند، در اعتراض به سیاستهای انگلیس و ترور دانشمندان هستهای ایران، مقابل سفارت انگلیس در خیابان فردوسی تهران تجمع کردند. تا اینجای کار تنش و بحرانی در دیپلماسی ایران و انگلیس پدید نیامده بود؛ اما با گذشت ساعتی از تجمع، عدهای از معترضان، به سفارت انگلیس حملهور شدند. ورود مهاجمان به محوطه سفارت انگلیس، باعث شد تا واکنشها در لندن شروع شود. معترضان به کار خود ادامه میدادند و واکنشهای لندن تندتر میشد. معترضان که به دو گروه تقسیم شده بودند، باغ قلهک، محل اقامت دیپلماتهای انگلیسی را هم بینصیب نگذاشتند و نهایتا پس از ساعتی حضور و واردکردن خسارت به وسایل داخل سفارت و باغ قلهک، با دخالت نیروی انتظامی، این محلها تخلیه شد. پس از فروکشکردن این اقدامات، دیپلماتها کارشان شدت گرفت. نخستین اقدام، بیانیه وزارت خارجه انگلیس بود که در آن، اقدامات صورتگرفته در تهران را محکوم کرد. پس از آن، این وزارتخانه به دیپلماتهای ایران 48ساعت مهلت داد تا خاک انگلیس را ترک کنند. دیپلماتهای خارجشده از انگلیس به تهران آمدند و گروههای معترض هشتم آذر، در نقش استقبالکننده از آنها ظاهر شدند؛ اما دیپلماتها که از این اقدامات چندان خشنود نبودند در بین آنها حاضر نشده و از درهای دیگر، فرودگاه را ترک کردند. پس از آن، فعالیت سفارتها به نازلترین حد رابطه کاهش یافت و در نتیجه «سوئد» و «عمان» حافظان منافع «انگلیس» و «ایران» در «تهران» و «لندن» شدند.
فرازوفرودهای یک رابطه
اما شاید دلیل بدبینی ایرانیان نسبت به انگلیس، به پیشزمینه ذهنی آنها و همچنین سابقه اقدامات انگلیس در ایران در طول تاریخ، نظیر کودتای 28مرداد 1332 بازگردد؛ همان عواملی که باعث شد پس از پیروزی انقلاب اسلامی، رابطه دو طرف دچار تنشهای زیادی شود. حمله به سفارت انگلیس در تهران در سال1358 و حمله تروریستی به سفارت ایران در لندن در سال1359، ازجمله تنشهای بین ایران و انگلیس بود که باعث شد سطح روابط دیپلماتیک دوطرف به کمترین سطح برسد. اما در سال1367 بود که «علیاکبر ولایتی» وزیر خارجه کابینه وقت با «جفری هاو» همتای انگلیسیاش دیدار کرد؛ دیداری که باعث شد دو طرف توافق کنند تا به روابط عادی بازگردند. اما این رابطه چند ماه بیشتر دوام نیاورد، چراکه فتوای ارتداد «سلمان رشدی» نویسنده کتاب آیات شیطانی از سوی امام خمینی(ره) بهانهای برای لندن شد تا دوباره روابط قطع شود. اما شهریور1368 دو طرف سطح رابطه را به کاردار ارتقا دادند و حضور کاردارها در تهران و لندن ادامه داشت تا اینکه «سیدمحمد خاتمی» رییس دولت اصلاحات در سال1376 روی کار آمد. تقریبا یک سال پس از رویکارآمدن دولت «خاتمی»، در نیمههای سال 1377 تهران و لندن تصمیم گرفتند رابطهشان را از کاردار به سفیر ارتقای سطح دهند. در همین دوران بود که برای نخستین بار پس از انقلاب، «جک استراو» وزیر خارجه وقت انگلیس به تهران سفر کرد.
اوج رابطه ایران و انگلیس پس از زلزله غمبار «بم» در سال 1382 بود که چندی پس از وقوع آن، پرنس «چارلز» ولیعهد انگلستان برای آنچه کمکهای بشردوستانه گفته شد، به تهران آمد و با رییسجمهور «خاتمی» دیدار و گفتوگو کرد. نزدیکشدن به پایان دوران خاتمی، بالاگرفتن تنش هستهای بین ایران و غرب و همچنین برخی اقدامات از سوی انگلیس و به تبع آن، تظاهراتها روبهروی سفارت این کشور در تهران، رابطه آسیبپذیر دو طرف را به سمت سردی سوق داد. با آمدن محمود احمدینژاد در سال 1384 این سردشدن رابطه شدت گرفت. نوروز 1386 تهران اعلام کرد چند ملوان انگلیسی متجاوز به آبهای سرزمینی ایران را در خلیجفارس بازداشت کرده است. این خبر مانند یک بمب در رابطه ایران و انگلیس منفجر شد و دو طرف را به واکنشهای تند واداشت که نهایتا رییس دولت نهم در اقدامی تعجببرانگیز در یک کنفرانس خبری از عفو و آزادی آنها خبر داد. اما تنها عفو و آزادی ناگهانی نبود که خبرساز شد بلکه عکس یادگاری احمدینژاد با ملوانان متجاوز و همچنین پوشاندن کتوشلوارهای گرانقیمت بر تن آنها در کنار هدایای زیادی به آنها، خبر آزادی ملوانان را تحتتاثیر قرار داد.
براساس بیانیه دفتر نخستوزیری انگلیس، امروز (چهارشنبه) «حسن روحانی» رییسجمهوری ایران و «دیوید کامرون» نخستوزیر انگلیس با یکدیگر دیدار میکنند؛ آن هم برای نخستین بار پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران. اگر این دیدار «غیرممکن» فرض نشود، مطمئنا «صعبالامکان» بوده، اما امروز این دیدار عملی خواهد شد؛ ملاقاتی که تاکنون در دفتر تاریخ مناسبات تهران و لندن سابقه نداشته و انجام آن در این مقطع زمانی میتواند نشانه پیشرفت دیپلماسی دولت یازدهم تلقی شود. ایسنا به نقل از خبرگزاری فرانسه، احتمال داده در این ملاقات «دیوید کامرون» از روحانی بخواهد تا به کمپین بینالمللی مقابله با نیروهای داعش بپیوندد.
اما پیش از دیدار امروز روحانی و کامرون، شامگاه دوشنبه وزیران خارجه دوطرف در محل نمایندگی انگلیس در سازمانملل با یکدیگر دیدار کردند. «فیلیپ هاموند»، وزیر خارجه انگلیس که چند ماه است جانشین «ویلیام هیگ» شده، پس از این دیدار گفت: «درباره برنامه هستهای ایران گفتوگو کردیم. من در این دیدار اعلام کردم که به نفع همهما است به توافقی دست یابیم که بتواند نگرانیهای امنیت بینالمللی را برطرف کند و اعتماد جهانی را نسبت به ایران بهعنوان یک عضو بینالمللی بازسازی کند.» او افزود: «من به صراحت به وزیر خارجه ایران اعلام کردم که انگلیس متعهد به دستیابی به توافق است، اما ایران باید بیشتر واقعگرا باشد و انعطافپذیری بیشتری در مذاکرات نشان دهد تا در این مذاکرات موفق شویم.» به گزارش «ایسنا» به نقل از روزنامه «تلگراف»، وزیر انگلیسی ادامه داد: «در این دیدار انگلیس نگرانیهای خود را درباره وضعیت حقوق بشر در ایران و بازداشت یک تبعه ایرانی - انگلیسی به نام غنچه قوامی بیان کرد.» «هاموند» همچنین گفت که دو کشور متعهد به بازگشایی سفارتخانههای خود در لندن و تهران هستند. حالا دیدار امروز روحانی و «کامرون» میتواند تاریخی باشد به شرط آنکه خروجی دیدار نیز به نفع مناسبات دوطرف و منطقهای باشد.
از سال گذشته تلاشهای دولت یازدهم برای از بین بردن تنشهای ایجادشده در دوران احمدینژاد آغاز شد. نخستین گام آن دیدار سال گذشته وزرای خارجه ایران و انگلیس در حاشیه مجمععمومی سازمانملل بود. این دیدار در آن یخبندان رابطه، توانست گرمایی هرچند کم اما تاثیرگذار بر این رابطه بتاباند. در این دیدار «ظریف» و «ویلیام هیگ» وزیر خارجه وقت انگلیس معاونانشان را مامور کردند تا به بررسی روند عادیسازی روابط دوجانبه بپردازند. «مجید تختروانچی»، معاون اروپا و آمریکای وزیر خارجه مامور شد تا مذاکرات را با طرف انگلیسی پیگیری کند. چند رشته ملاقات بین دیپلماتهای دو طرف باعث شد تا تصمیم بر آن شود که تهران و لندن به رد و بدل کردن کاردارهای غیرمقیم رضایت دهند. پس از آن در آخرین ماه زمستان سال گذشته پرچمهای دو طرف در پایتختهای دیگری برافراشته شد و سفارتها در حد محدود آغاز به کار کردند. در ادامه تنشزدایی از تنشهای به جامانده دوران احمدینژاد، وزیر خارجه انگلیس در بیانیهای از بازگشایی سفارتهای طرفین در ماههای آتی خبر داد تا دولت روحانی بتواند کمی از مصایب ارثیهای که دولت احمدینژاد در مورد رابطه با انگلیس به جای گذاشته، کم کند؛ ارثیهای که در پی اتفاقات آذرماه 1390 در خیابان فردوسی تهران برای دولت روحانی مهیا شد. غروب هشتم آذر سهسال پیش بود که عدهای که خود را فعالان دانشجویی مینامیدند، در اعتراض به سیاستهای انگلیس و ترور دانشمندان هستهای ایران، مقابل سفارت انگلیس در خیابان فردوسی تهران تجمع کردند. تا اینجای کار تنش و بحرانی در دیپلماسی ایران و انگلیس پدید نیامده بود؛ اما با گذشت ساعتی از تجمع، عدهای از معترضان، به سفارت انگلیس حملهور شدند. ورود مهاجمان به محوطه سفارت انگلیس، باعث شد تا واکنشها در لندن شروع شود. معترضان به کار خود ادامه میدادند و واکنشهای لندن تندتر میشد. معترضان که به دو گروه تقسیم شده بودند، باغ قلهک، محل اقامت دیپلماتهای انگلیسی را هم بینصیب نگذاشتند و نهایتا پس از ساعتی حضور و واردکردن خسارت به وسایل داخل سفارت و باغ قلهک، با دخالت نیروی انتظامی، این محلها تخلیه شد. پس از فروکشکردن این اقدامات، دیپلماتها کارشان شدت گرفت. نخستین اقدام، بیانیه وزارت خارجه انگلیس بود که در آن، اقدامات صورتگرفته در تهران را محکوم کرد. پس از آن، این وزارتخانه به دیپلماتهای ایران 48ساعت مهلت داد تا خاک انگلیس را ترک کنند. دیپلماتهای خارجشده از انگلیس به تهران آمدند و گروههای معترض هشتم آذر، در نقش استقبالکننده از آنها ظاهر شدند؛ اما دیپلماتها که از این اقدامات چندان خشنود نبودند در بین آنها حاضر نشده و از درهای دیگر، فرودگاه را ترک کردند. پس از آن، فعالیت سفارتها به نازلترین حد رابطه کاهش یافت و در نتیجه «سوئد» و «عمان» حافظان منافع «انگلیس» و «ایران» در «تهران» و «لندن» شدند.
فرازوفرودهای یک رابطه
اما شاید دلیل بدبینی ایرانیان نسبت به انگلیس، به پیشزمینه ذهنی آنها و همچنین سابقه اقدامات انگلیس در ایران در طول تاریخ، نظیر کودتای 28مرداد 1332 بازگردد؛ همان عواملی که باعث شد پس از پیروزی انقلاب اسلامی، رابطه دو طرف دچار تنشهای زیادی شود. حمله به سفارت انگلیس در تهران در سال1358 و حمله تروریستی به سفارت ایران در لندن در سال1359، ازجمله تنشهای بین ایران و انگلیس بود که باعث شد سطح روابط دیپلماتیک دوطرف به کمترین سطح برسد. اما در سال1367 بود که «علیاکبر ولایتی» وزیر خارجه کابینه وقت با «جفری هاو» همتای انگلیسیاش دیدار کرد؛ دیداری که باعث شد دو طرف توافق کنند تا به روابط عادی بازگردند. اما این رابطه چند ماه بیشتر دوام نیاورد، چراکه فتوای ارتداد «سلمان رشدی» نویسنده کتاب آیات شیطانی از سوی امام خمینی(ره) بهانهای برای لندن شد تا دوباره روابط قطع شود. اما شهریور1368 دو طرف سطح رابطه را به کاردار ارتقا دادند و حضور کاردارها در تهران و لندن ادامه داشت تا اینکه «سیدمحمد خاتمی» رییس دولت اصلاحات در سال1376 روی کار آمد. تقریبا یک سال پس از رویکارآمدن دولت «خاتمی»، در نیمههای سال 1377 تهران و لندن تصمیم گرفتند رابطهشان را از کاردار به سفیر ارتقای سطح دهند. در همین دوران بود که برای نخستین بار پس از انقلاب، «جک استراو» وزیر خارجه وقت انگلیس به تهران سفر کرد.
اوج رابطه ایران و انگلیس پس از زلزله غمبار «بم» در سال 1382 بود که چندی پس از وقوع آن، پرنس «چارلز» ولیعهد انگلستان برای آنچه کمکهای بشردوستانه گفته شد، به تهران آمد و با رییسجمهور «خاتمی» دیدار و گفتوگو کرد. نزدیکشدن به پایان دوران خاتمی، بالاگرفتن تنش هستهای بین ایران و غرب و همچنین برخی اقدامات از سوی انگلیس و به تبع آن، تظاهراتها روبهروی سفارت این کشور در تهران، رابطه آسیبپذیر دو طرف را به سمت سردی سوق داد. با آمدن محمود احمدینژاد در سال 1384 این سردشدن رابطه شدت گرفت. نوروز 1386 تهران اعلام کرد چند ملوان انگلیسی متجاوز به آبهای سرزمینی ایران را در خلیجفارس بازداشت کرده است. این خبر مانند یک بمب در رابطه ایران و انگلیس منفجر شد و دو طرف را به واکنشهای تند واداشت که نهایتا رییس دولت نهم در اقدامی تعجببرانگیز در یک کنفرانس خبری از عفو و آزادی آنها خبر داد. اما تنها عفو و آزادی ناگهانی نبود که خبرساز شد بلکه عکس یادگاری احمدینژاد با ملوانان متجاوز و همچنین پوشاندن کتوشلوارهای گرانقیمت بر تن آنها در کنار هدایای زیادی به آنها، خبر آزادی ملوانان را تحتتاثیر قرار داد.
«نیویورک» را میتوان «سرزمین عجایب» نامید؛ سرزمین دیدارهای سخت و غیرممکن. پس از نخستین ملاقات وزیران خارجه ایران و آمریکا و مکالمه تلفنی روسای جمهور دو طرف در این شهر که سال گذشته انجام شد، حالا نوبت به دیدار در بالاترین سطح مقامات تهران و لندن رسیده است.
براساس بیانیه دفتر نخستوزیری انگلیس، امروز (چهارشنبه) «حسن روحانی» رییسجمهوری ایران و «دیوید کامرون» نخستوزیر انگلیس با یکدیگر دیدار میکنند؛ آن هم برای نخستین بار پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران. اگر این دیدار «غیرممکن» فرض نشود، مطمئنا «صعبالامکان» بوده، اما امروز این دیدار عملی خواهد شد؛ ملاقاتی که تاکنون در دفتر تاریخ مناسبات تهران و لندن سابقه نداشته و انجام آن در این مقطع زمانی میتواند نشانه پیشرفت دیپلماسی دولت یازدهم تلقی شود. ایسنا به نقل از خبرگزاری فرانسه، احتمال داده در این ملاقات «دیوید کامرون» از روحانی بخواهد تا به کمپین بینالمللی مقابله با نیروهای داعش بپیوندد.
اما پیش از دیدار امروز روحانی و کامرون، شامگاه دوشنبه وزیران خارجه دوطرف در محل نمایندگی انگلیس در سازمانملل با یکدیگر دیدار کردند. «فیلیپ هاموند»، وزیر خارجه انگلیس که چند ماه است جانشین «ویلیام هیگ» شده، پس از این دیدار گفت: «درباره برنامه هستهای ایران گفتوگو کردیم. من در این دیدار اعلام کردم که به نفع همهما است به توافقی دست یابیم که بتواند نگرانیهای امنیت بینالمللی را برطرف کند و اعتماد جهانی را نسبت به ایران بهعنوان یک عضو بینالمللی بازسازی کند.» او افزود: «من به صراحت به وزیر خارجه ایران اعلام کردم که انگلیس متعهد به دستیابی به توافق است، اما ایران باید بیشتر واقعگرا باشد و انعطافپذیری بیشتری در مذاکرات نشان دهد تا در این مذاکرات موفق شویم.» به گزارش «ایسنا» به نقل از روزنامه «تلگراف»، وزیر انگلیسی ادامه داد: «در این دیدار انگلیس نگرانیهای خود را درباره وضعیت حقوق بشر در ایران و بازداشت یک تبعه ایرانی - انگلیسی به نام غنچه قوامی بیان کرد.» «هاموند» همچنین گفت که دو کشور متعهد به بازگشایی سفارتخانههای خود در لندن و تهران هستند. حالا دیدار امروز روحانی و «کامرون» میتواند تاریخی باشد به شرط آنکه خروجی دیدار نیز به نفع مناسبات دوطرف و منطقهای باشد.
از سال گذشته تلاشهای دولت یازدهم برای از بین بردن تنشهای ایجادشده در دوران احمدینژاد آغاز شد. نخستین گام آن دیدار سال گذشته وزرای خارجه ایران و انگلیس در حاشیه مجمععمومی سازمانملل بود. این دیدار در آن یخبندان رابطه، توانست گرمایی هرچند کم اما تاثیرگذار بر این رابطه بتاباند. در این دیدار «ظریف» و «ویلیام هیگ» وزیر خارجه وقت انگلیس معاونانشان را مامور کردند تا به بررسی روند عادیسازی روابط دوجانبه بپردازند. «مجید تختروانچی»، معاون اروپا و آمریکای وزیر خارجه مامور شد تا مذاکرات را با طرف انگلیسی پیگیری کند. چند رشته ملاقات بین دیپلماتهای دو طرف باعث شد تا تصمیم بر آن شود که تهران و لندن به رد و بدل کردن کاردارهای غیرمقیم رضایت دهند. پس از آن در آخرین ماه زمستان سال گذشته پرچمهای دو طرف در پایتختهای دیگری برافراشته شد و سفارتها در حد محدود آغاز به کار کردند. در ادامه تنشزدایی از تنشهای به جامانده دوران احمدینژاد، وزیر خارجه انگلیس در بیانیهای از بازگشایی سفارتهای طرفین در ماههای آتی خبر داد تا دولت روحانی بتواند کمی از مصایب ارثیهای که دولت احمدینژاد در مورد رابطه با انگلیس به جای گذاشته، کم کند؛ ارثیهای که در پی اتفاقات آذرماه 1390 در خیابان فردوسی تهران برای دولت روحانی مهیا شد. غروب هشتم آذر سهسال پیش بود که عدهای که خود را فعالان دانشجویی مینامیدند، در اعتراض به سیاستهای انگلیس و ترور دانشمندان هستهای ایران، مقابل سفارت انگلیس در خیابان فردوسی تهران تجمع کردند. تا اینجای کار تنش و بحرانی در دیپلماسی ایران و انگلیس پدید نیامده بود؛ اما با گذشت ساعتی از تجمع، عدهای از معترضان، به سفارت انگلیس حملهور شدند. ورود مهاجمان به محوطه سفارت انگلیس، باعث شد تا واکنشها در لندن شروع شود. معترضان به کار خود ادامه میدادند و واکنشهای لندن تندتر میشد. معترضان که به دو گروه تقسیم شده بودند، باغ قلهک، محل اقامت دیپلماتهای انگلیسی را هم بینصیب نگذاشتند و نهایتا پس از ساعتی حضور و واردکردن خسارت به وسایل داخل سفارت و باغ قلهک، با دخالت نیروی انتظامی، این محلها تخلیه شد. پس از فروکشکردن این اقدامات، دیپلماتها کارشان شدت گرفت. نخستین اقدام، بیانیه وزارت خارجه انگلیس بود که در آن، اقدامات صورتگرفته در تهران را محکوم کرد. پس از آن، این وزارتخانه به دیپلماتهای ایران 48ساعت مهلت داد تا خاک انگلیس را ترک کنند. دیپلماتهای خارجشده از انگلیس به تهران آمدند و گروههای معترض هشتم آذر، در نقش استقبالکننده از آنها ظاهر شدند؛ اما دیپلماتها که از این اقدامات چندان خشنود نبودند در بین آنها حاضر نشده و از درهای دیگر، فرودگاه را ترک کردند. پس از آن، فعالیت سفارتها به نازلترین حد رابطه کاهش یافت و در نتیجه «سوئد» و «عمان» حافظان منافع «انگلیس» و «ایران» در «تهران» و «لندن» شدند.
فرازوفرودهای یک رابطه
اما شاید دلیل بدبینی ایرانیان نسبت به انگلیس، به پیشزمینه ذهنی آنها و همچنین سابقه اقدامات انگلیس در ایران در طول تاریخ، نظیر کودتای 28مرداد 1332 بازگردد؛ همان عواملی که باعث شد پس از پیروزی انقلاب اسلامی، رابطه دو طرف دچار تنشهای زیادی شود. حمله به سفارت انگلیس در تهران در سال1358 و حمله تروریستی به سفارت ایران در لندن در سال1359، ازجمله تنشهای بین ایران و انگلیس بود که باعث شد سطح روابط دیپلماتیک دوطرف به کمترین سطح برسد. اما در سال1367 بود که «علیاکبر ولایتی» وزیر خارجه کابینه وقت با «جفری هاو» همتای انگلیسیاش دیدار کرد؛ دیداری که باعث شد دو طرف توافق کنند تا به روابط عادی بازگردند. اما این رابطه چند ماه بیشتر دوام نیاورد، چراکه فتوای ارتداد «سلمان رشدی» نویسنده کتاب آیات شیطانی از سوی امام خمینی(ره) بهانهای برای لندن شد تا دوباره روابط قطع شود. اما شهریور1368 دو طرف سطح رابطه را به کاردار ارتقا دادند و حضور کاردارها در تهران و لندن ادامه داشت تا اینکه «سیدمحمد خاتمی» رییس دولت اصلاحات در سال1376 روی کار آمد. تقریبا یک سال پس از رویکارآمدن دولت «خاتمی»، در نیمههای سال 1377 تهران و لندن تصمیم گرفتند رابطهشان را از کاردار به سفیر ارتقای سطح دهند. در همین دوران بود که برای نخستین بار پس از انقلاب، «جک استراو» وزیر خارجه وقت انگلیس به تهران سفر کرد.
اوج رابطه ایران و انگلیس پس از زلزله غمبار «بم» در سال 1382 بود که چندی پس از وقوع آن، پرنس «چارلز» ولیعهد انگلستان برای آنچه کمکهای بشردوستانه گفته شد، به تهران آمد و با رییسجمهور «خاتمی» دیدار و گفتوگو کرد. نزدیکشدن به پایان دوران خاتمی، بالاگرفتن تنش هستهای بین ایران و غرب و همچنین برخی اقدامات از سوی انگلیس و به تبع آن، تظاهراتها روبهروی سفارت این کشور در تهران، رابطه آسیبپذیر دو طرف را به سمت سردی سوق داد. با آمدن محمود احمدینژاد در سال 1384 این سردشدن رابطه شدت گرفت. نوروز 1386 تهران اعلام کرد چند ملوان انگلیسی متجاوز به آبهای سرزمینی ایران را در خلیجفارس بازداشت کرده است. این خبر مانند یک بمب در رابطه ایران و انگلیس منفجر شد و دو طرف را به واکنشهای تند واداشت که نهایتا رییس دولت نهم در اقدامی تعجببرانگیز در یک کنفرانس خبری از عفو و آزادی آنها خبر داد. اما تنها عفو و آزادی ناگهانی نبود که خبرساز شد بلکه عکس یادگاری احمدینژاد با ملوانان متجاوز و همچنین پوشاندن کتوشلوارهای گرانقیمت بر تن آنها در کنار هدایای زیادی به آنها، خبر آزادی ملوانان را تحتتاثیر قرار داد.
براساس بیانیه دفتر نخستوزیری انگلیس، امروز (چهارشنبه) «حسن روحانی» رییسجمهوری ایران و «دیوید کامرون» نخستوزیر انگلیس با یکدیگر دیدار میکنند؛ آن هم برای نخستین بار پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران. اگر این دیدار «غیرممکن» فرض نشود، مطمئنا «صعبالامکان» بوده، اما امروز این دیدار عملی خواهد شد؛ ملاقاتی که تاکنون در دفتر تاریخ مناسبات تهران و لندن سابقه نداشته و انجام آن در این مقطع زمانی میتواند نشانه پیشرفت دیپلماسی دولت یازدهم تلقی شود. ایسنا به نقل از خبرگزاری فرانسه، احتمال داده در این ملاقات «دیوید کامرون» از روحانی بخواهد تا به کمپین بینالمللی مقابله با نیروهای داعش بپیوندد.
اما پیش از دیدار امروز روحانی و کامرون، شامگاه دوشنبه وزیران خارجه دوطرف در محل نمایندگی انگلیس در سازمانملل با یکدیگر دیدار کردند. «فیلیپ هاموند»، وزیر خارجه انگلیس که چند ماه است جانشین «ویلیام هیگ» شده، پس از این دیدار گفت: «درباره برنامه هستهای ایران گفتوگو کردیم. من در این دیدار اعلام کردم که به نفع همهما است به توافقی دست یابیم که بتواند نگرانیهای امنیت بینالمللی را برطرف کند و اعتماد جهانی را نسبت به ایران بهعنوان یک عضو بینالمللی بازسازی کند.» او افزود: «من به صراحت به وزیر خارجه ایران اعلام کردم که انگلیس متعهد به دستیابی به توافق است، اما ایران باید بیشتر واقعگرا باشد و انعطافپذیری بیشتری در مذاکرات نشان دهد تا در این مذاکرات موفق شویم.» به گزارش «ایسنا» به نقل از روزنامه «تلگراف»، وزیر انگلیسی ادامه داد: «در این دیدار انگلیس نگرانیهای خود را درباره وضعیت حقوق بشر در ایران و بازداشت یک تبعه ایرانی - انگلیسی به نام غنچه قوامی بیان کرد.» «هاموند» همچنین گفت که دو کشور متعهد به بازگشایی سفارتخانههای خود در لندن و تهران هستند. حالا دیدار امروز روحانی و «کامرون» میتواند تاریخی باشد به شرط آنکه خروجی دیدار نیز به نفع مناسبات دوطرف و منطقهای باشد.
از سال گذشته تلاشهای دولت یازدهم برای از بین بردن تنشهای ایجادشده در دوران احمدینژاد آغاز شد. نخستین گام آن دیدار سال گذشته وزرای خارجه ایران و انگلیس در حاشیه مجمععمومی سازمانملل بود. این دیدار در آن یخبندان رابطه، توانست گرمایی هرچند کم اما تاثیرگذار بر این رابطه بتاباند. در این دیدار «ظریف» و «ویلیام هیگ» وزیر خارجه وقت انگلیس معاونانشان را مامور کردند تا به بررسی روند عادیسازی روابط دوجانبه بپردازند. «مجید تختروانچی»، معاون اروپا و آمریکای وزیر خارجه مامور شد تا مذاکرات را با طرف انگلیسی پیگیری کند. چند رشته ملاقات بین دیپلماتهای دو طرف باعث شد تا تصمیم بر آن شود که تهران و لندن به رد و بدل کردن کاردارهای غیرمقیم رضایت دهند. پس از آن در آخرین ماه زمستان سال گذشته پرچمهای دو طرف در پایتختهای دیگری برافراشته شد و سفارتها در حد محدود آغاز به کار کردند. در ادامه تنشزدایی از تنشهای به جامانده دوران احمدینژاد، وزیر خارجه انگلیس در بیانیهای از بازگشایی سفارتهای طرفین در ماههای آتی خبر داد تا دولت روحانی بتواند کمی از مصایب ارثیهای که دولت احمدینژاد در مورد رابطه با انگلیس به جای گذاشته، کم کند؛ ارثیهای که در پی اتفاقات آذرماه 1390 در خیابان فردوسی تهران برای دولت روحانی مهیا شد. غروب هشتم آذر سهسال پیش بود که عدهای که خود را فعالان دانشجویی مینامیدند، در اعتراض به سیاستهای انگلیس و ترور دانشمندان هستهای ایران، مقابل سفارت انگلیس در خیابان فردوسی تهران تجمع کردند. تا اینجای کار تنش و بحرانی در دیپلماسی ایران و انگلیس پدید نیامده بود؛ اما با گذشت ساعتی از تجمع، عدهای از معترضان، به سفارت انگلیس حملهور شدند. ورود مهاجمان به محوطه سفارت انگلیس، باعث شد تا واکنشها در لندن شروع شود. معترضان به کار خود ادامه میدادند و واکنشهای لندن تندتر میشد. معترضان که به دو گروه تقسیم شده بودند، باغ قلهک، محل اقامت دیپلماتهای انگلیسی را هم بینصیب نگذاشتند و نهایتا پس از ساعتی حضور و واردکردن خسارت به وسایل داخل سفارت و باغ قلهک، با دخالت نیروی انتظامی، این محلها تخلیه شد. پس از فروکشکردن این اقدامات، دیپلماتها کارشان شدت گرفت. نخستین اقدام، بیانیه وزارت خارجه انگلیس بود که در آن، اقدامات صورتگرفته در تهران را محکوم کرد. پس از آن، این وزارتخانه به دیپلماتهای ایران 48ساعت مهلت داد تا خاک انگلیس را ترک کنند. دیپلماتهای خارجشده از انگلیس به تهران آمدند و گروههای معترض هشتم آذر، در نقش استقبالکننده از آنها ظاهر شدند؛ اما دیپلماتها که از این اقدامات چندان خشنود نبودند در بین آنها حاضر نشده و از درهای دیگر، فرودگاه را ترک کردند. پس از آن، فعالیت سفارتها به نازلترین حد رابطه کاهش یافت و در نتیجه «سوئد» و «عمان» حافظان منافع «انگلیس» و «ایران» در «تهران» و «لندن» شدند.
فرازوفرودهای یک رابطه
اما شاید دلیل بدبینی ایرانیان نسبت به انگلیس، به پیشزمینه ذهنی آنها و همچنین سابقه اقدامات انگلیس در ایران در طول تاریخ، نظیر کودتای 28مرداد 1332 بازگردد؛ همان عواملی که باعث شد پس از پیروزی انقلاب اسلامی، رابطه دو طرف دچار تنشهای زیادی شود. حمله به سفارت انگلیس در تهران در سال1358 و حمله تروریستی به سفارت ایران در لندن در سال1359، ازجمله تنشهای بین ایران و انگلیس بود که باعث شد سطح روابط دیپلماتیک دوطرف به کمترین سطح برسد. اما در سال1367 بود که «علیاکبر ولایتی» وزیر خارجه کابینه وقت با «جفری هاو» همتای انگلیسیاش دیدار کرد؛ دیداری که باعث شد دو طرف توافق کنند تا به روابط عادی بازگردند. اما این رابطه چند ماه بیشتر دوام نیاورد، چراکه فتوای ارتداد «سلمان رشدی» نویسنده کتاب آیات شیطانی از سوی امام خمینی(ره) بهانهای برای لندن شد تا دوباره روابط قطع شود. اما شهریور1368 دو طرف سطح رابطه را به کاردار ارتقا دادند و حضور کاردارها در تهران و لندن ادامه داشت تا اینکه «سیدمحمد خاتمی» رییس دولت اصلاحات در سال1376 روی کار آمد. تقریبا یک سال پس از رویکارآمدن دولت «خاتمی»، در نیمههای سال 1377 تهران و لندن تصمیم گرفتند رابطهشان را از کاردار به سفیر ارتقای سطح دهند. در همین دوران بود که برای نخستین بار پس از انقلاب، «جک استراو» وزیر خارجه وقت انگلیس به تهران سفر کرد.
اوج رابطه ایران و انگلیس پس از زلزله غمبار «بم» در سال 1382 بود که چندی پس از وقوع آن، پرنس «چارلز» ولیعهد انگلستان برای آنچه کمکهای بشردوستانه گفته شد، به تهران آمد و با رییسجمهور «خاتمی» دیدار و گفتوگو کرد. نزدیکشدن به پایان دوران خاتمی، بالاگرفتن تنش هستهای بین ایران و غرب و همچنین برخی اقدامات از سوی انگلیس و به تبع آن، تظاهراتها روبهروی سفارت این کشور در تهران، رابطه آسیبپذیر دو طرف را به سمت سردی سوق داد. با آمدن محمود احمدینژاد در سال 1384 این سردشدن رابطه شدت گرفت. نوروز 1386 تهران اعلام کرد چند ملوان انگلیسی متجاوز به آبهای سرزمینی ایران را در خلیجفارس بازداشت کرده است. این خبر مانند یک بمب در رابطه ایران و انگلیس منفجر شد و دو طرف را به واکنشهای تند واداشت که نهایتا رییس دولت نهم در اقدامی تعجببرانگیز در یک کنفرانس خبری از عفو و آزادی آنها خبر داد. اما تنها عفو و آزادی ناگهانی نبود که خبرساز شد بلکه عکس یادگاری احمدینژاد با ملوانان متجاوز و همچنین پوشاندن کتوشلوارهای گرانقیمت بر تن آنها در کنار هدایای زیادی به آنها، خبر آزادی ملوانان را تحتتاثیر قرار داد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.