|

«‌سامی یوسف» در نقش یک پیام‌رسان

سعید برآبادی

وقتی موسیقی به یک‌مدیوم در عرصه رسانه‌های جمعی بدل می‌شود، دیگر یک هنر صرف نیست که قرار باشد آن را بر اساس میزان و معیارهای هنری بررسی کرد. اینجا پای هنر به‌عنوان عرصه «بیان» مطرح می‌شود و اثری در اولویت قرار دارد که بتواند در ارتباط با مخاطب بیشتری قرار بگیرد و پیامش را به‌صورت گسترده‌تر و البته صحیح‌تر منتشر کند. «سامی یوسف» از این زاویه شاید بیشتر برای مخاطب ایرانی مهم باشد؛ خواننده‌ای که در سطح جهانی، خوش درخشیده، رسانه‌های بی‌شماری او را می‌شناسند و از آنجایی که توانایی خواندن لااقل به سه‌زبان مهم دنیا را دارد که اتفاقا یکی از آنها فارسی است، می‌تواند برای ایرانی‌ها از یک خواننده صرف حوزه موسیقی به یک «پیام‌رسان» با مفهوم رسانه‌ای آن بدل شود. سامی یوسف به‌تازگی آلبومی را روانه بازار کرده که قطعه‌ای از آن در میان قطعه‌های دیگر برای شنونده ایرانی یا فارسی‌زبان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. قطعه «جان‌جانان» مهم‌ترین ویژگی‌ای که دارد، زبان فارسی آن است. این قطعه در دستگاه موسیقی ایرانی تنظیم شده و شاید برای مخاطب آشنا به این نوع موسیقی چیز تازه‌ای نداشته باشد جز همان کنارهم‌قرارگرفتن دف، سه‌تار، تنبک، نی و دیگر سازهای ایرانی. اما اینکه در یک آلبوم خواننده‌ای غیرایرانی، آهنگی فارسی باشد و آن آهنگ اشاره‌ای مستقیم به حال‌وهوای شعر، عرفان و مذهب ایرانی‌ها داشته باشد می‌تواند در «بیان‌مندی» ایرانی‌ها در بازار هنر جهانی نقش موثری داشته باشد. از یاد نبریم که کشورهایی چون السالوادور، کره‌جنوبی و برخی دیگر از کشورهای نه‌چندان‌مشهور در جام‌جهانی گذشته، میلیون‌هادلار زیرمیزی و رومیزی به خوانندگان مطرح جهان پیشنهاد کردند تا آهنگی به نامشان در رسانه‌های پوشش‌دهنده اخبار جام‌جهانی خوانده شود چراکه می‌دانستند زبان امروز همگرایی جامعه جهانی، تنها مختصر به فوتبال نمی‌شود؛ زبان دیگری لازم است که کشوری را در کشور دیگری با تمام ویژگی‌هایش پیام‌رسانی کند.
از این جهت سامی یوسف، همیشه برای مخاطب ایرانی قابل احترام بوده و نزدیکی عقیدتی او با ایرانی‌ها این توقع را در میان شنوندگانش ایجاد کرده که او بیش از این دل به زبان فارسی ببندد و قطعاتی را با این حال‌وهوا منتشر کند. «جان‌جانان» دقیقا چنین کارکردی دارد، آن‌هم در شرایطی که سیاست‌های جهانی به‌دنبال آشتی با ایرانی‌هاست و دست ایرانی‌ها برای تمام مردم دنیا باز است.
یوسف پیشتر با اشاره‌های مذهبی، همراه مسلمانان کل جهان بود و توانسته بود از موسیقی برای آشنایی مذاهب مختلف دنیا با دین اسلام استفاده کند؛ صدای زیر و آرام او، حس آهنگ‌هایش را تقویت می‌کرد و این موضوع همزمان با تاکید او درباره صفات حضرت‌محمد(ص)، عمقی بین‌المللی به آثار او می‌داد. حالا به این رویه، اتفاق تازه‌ای افزوده شده است و آن ترکیبی از زبان فارسی، شعر عارفانه و ردیف‌نوازی ایرانی است. چنین ترکیبی را فقط در ایران می‌توان سراغ گرفت و همین موضوع نشان می‌دهد که سامی یوسف، علاوه‌بر علاقه‌ای که به مخاطب فارسی‌زبانش در ایران دارد، سلیقه و کنش او را می‌شناسد و می‌داند که برای اولین قدم از چه سه‌ضلعی جذابی می‌تواند بهره ببرد. مخاطب فارسی هم در کنار این کِیفِ‌شنوایی، با شنیدن این آهنگ شاهد یک اتفاق تازه نیز هست و آن رساندن پیام ایرانی‌ها به جهان توسط یک خواننده غیرایرانی است؛ اقدامی که برخی کشورها برای آن حاضر هستند که دست به جیب شوند اما زبان فارسی و علاقه ذاتی سامی یوسف به مظاهر فرهنگ در ایران، آن را رایگان در اختیار ما قرار داده و بعید نیست که اگر در کافه‌ای در گوشه دیگری از دنیا، شنونده این قطعه شویم، به ایرانی‌بودن خود افتخاری مضاعف کنیم.
وقتی موسیقی به یک‌مدیوم در عرصه رسانه‌های جمعی بدل می‌شود، دیگر یک هنر صرف نیست که قرار باشد آن را بر اساس میزان و معیارهای هنری بررسی کرد. اینجا پای هنر به‌عنوان عرصه «بیان» مطرح می‌شود و اثری در اولویت قرار دارد که بتواند در ارتباط با مخاطب بیشتری قرار بگیرد و پیامش را به‌صورت گسترده‌تر و البته صحیح‌تر منتشر کند. «سامی یوسف» از این زاویه شاید بیشتر برای مخاطب ایرانی مهم باشد؛ خواننده‌ای که در سطح جهانی، خوش درخشیده، رسانه‌های بی‌شماری او را می‌شناسند و از آنجایی که توانایی خواندن لااقل به سه‌زبان مهم دنیا را دارد که اتفاقا یکی از آنها فارسی است، می‌تواند برای ایرانی‌ها از یک خواننده صرف حوزه موسیقی به یک «پیام‌رسان» با مفهوم رسانه‌ای آن بدل شود. سامی یوسف به‌تازگی آلبومی را روانه بازار کرده که قطعه‌ای از آن در میان قطعه‌های دیگر برای شنونده ایرانی یا فارسی‌زبان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. قطعه «جان‌جانان» مهم‌ترین ویژگی‌ای که دارد، زبان فارسی آن است. این قطعه در دستگاه موسیقی ایرانی تنظیم شده و شاید برای مخاطب آشنا به این نوع موسیقی چیز تازه‌ای نداشته باشد جز همان کنارهم‌قرارگرفتن دف، سه‌تار، تنبک، نی و دیگر سازهای ایرانی. اما اینکه در یک آلبوم خواننده‌ای غیرایرانی، آهنگی فارسی باشد و آن آهنگ اشاره‌ای مستقیم به حال‌وهوای شعر، عرفان و مذهب ایرانی‌ها داشته باشد می‌تواند در «بیان‌مندی» ایرانی‌ها در بازار هنر جهانی نقش موثری داشته باشد. از یاد نبریم که کشورهایی چون السالوادور، کره‌جنوبی و برخی دیگر از کشورهای نه‌چندان‌مشهور در جام‌جهانی گذشته، میلیون‌هادلار زیرمیزی و رومیزی به خوانندگان مطرح جهان پیشنهاد کردند تا آهنگی به نامشان در رسانه‌های پوشش‌دهنده اخبار جام‌جهانی خوانده شود چراکه می‌دانستند زبان امروز همگرایی جامعه جهانی، تنها مختصر به فوتبال نمی‌شود؛ زبان دیگری لازم است که کشوری را در کشور دیگری با تمام ویژگی‌هایش پیام‌رسانی کند.
از این جهت سامی یوسف، همیشه برای مخاطب ایرانی قابل احترام بوده و نزدیکی عقیدتی او با ایرانی‌ها این توقع را در میان شنوندگانش ایجاد کرده که او بیش از این دل به زبان فارسی ببندد و قطعاتی را با این حال‌وهوا منتشر کند. «جان‌جانان» دقیقا چنین کارکردی دارد، آن‌هم در شرایطی که سیاست‌های جهانی به‌دنبال آشتی با ایرانی‌هاست و دست ایرانی‌ها برای تمام مردم دنیا باز است.
یوسف پیشتر با اشاره‌های مذهبی، همراه مسلمانان کل جهان بود و توانسته بود از موسیقی برای آشنایی مذاهب مختلف دنیا با دین اسلام استفاده کند؛ صدای زیر و آرام او، حس آهنگ‌هایش را تقویت می‌کرد و این موضوع همزمان با تاکید او درباره صفات حضرت‌محمد(ص)، عمقی بین‌المللی به آثار او می‌داد. حالا به این رویه، اتفاق تازه‌ای افزوده شده است و آن ترکیبی از زبان فارسی، شعر عارفانه و ردیف‌نوازی ایرانی است. چنین ترکیبی را فقط در ایران می‌توان سراغ گرفت و همین موضوع نشان می‌دهد که سامی یوسف، علاوه‌بر علاقه‌ای که به مخاطب فارسی‌زبانش در ایران دارد، سلیقه و کنش او را می‌شناسد و می‌داند که برای اولین قدم از چه سه‌ضلعی جذابی می‌تواند بهره ببرد. مخاطب فارسی هم در کنار این کِیفِ‌شنوایی، با شنیدن این آهنگ شاهد یک اتفاق تازه نیز هست و آن رساندن پیام ایرانی‌ها به جهان توسط یک خواننده غیرایرانی است؛ اقدامی که برخی کشورها برای آن حاضر هستند که دست به جیب شوند اما زبان فارسی و علاقه ذاتی سامی یوسف به مظاهر فرهنگ در ایران، آن را رایگان در اختیار ما قرار داده و بعید نیست که اگر در کافه‌ای در گوشه دیگری از دنیا، شنونده این قطعه شویم، به ایرانی‌بودن خود افتخاری مضاعف کنیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.