در «نیویورک» روی چه چانه میزنند
جورج جان . ترجمه: نزهت امیرآبادیان
دور جدید مذاکرات هستهای ایران با همان موانعی روبهروست که دوماه پیش روبهرو بود. پس از هفتماه و چندین دور گفتوگو در مورد برنامه هستهای، ایران میگوید که برنامه هستهایاش تنها اهداف صلحآمیز دارد اما کشورهای غربی شک دارند و گمان میکنند که ایران قصد ساخت سلاح هستهای دارد. این مذاکرات باعث خواهد شد ایران، آمریکا، روسیه، چین، انگلیس، فرانسه و آلمان بار دیگر سر یکمیز بنشینند اما اینبار آنها در حاشیه مجمععمومی سازمانمللمتحد گفتوگو میکنند و این به آن معناست که وزیر امور خارجه آمریکا، جان کری و همتایان او به احتمال زیاد با توانایی دیپلماتیک خود وارد مذاکرات میشوند. پیش از شروع دور جدید مذاکرات در روز جمعه، مذاکرهکننده ارشد آمریکا وندی شرمن اذعان کرد که در مسایلی مانند اندازه و اهداف و ظرفیت غنیسازی اورانیوم ایران اختلافات هنوز باقی است. او گفت خواسته ایرانیان این است که مجاز به نگهداشتن برنامه هستهای خود در حدواندازههای کنونی باشند. او گفت فشار زیاد واشنگتن برای جلوگیری از هرگونه حرکت سریع ایران برای دستیابی به سلاح هستهای است، ما باید مطمئن باشیم که تهران هیچ تلاشی برای گریز از تعهدات خود
انجام نخواهد داد و روشن باشد که در صورت تلاش دوباره شانسی برای موفقیت نخواهد داشت. محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران در پاسخ به سوالی در مورد تحریمها گفت با اینکه اعمال فشارها بر برنامه هستهای موثر بوده اما طی دهههای گذشته پیشرفت زیادی در این زمینه داشتهایم. «گری سیمور» از مرکز «بلفر» در هاروارد که تا سال گذشته عضو تیم مذاکرهکننده آمریکا بود معتقد است دو طرف منتظر نزدیکشدن به مهلت نهایی هستند و در ساعات آخر اقدامات نهایی را انجام خواهند داد. به گفته او پیش از آن ایران از تنشهای ژئوپولیتیک بهرهبرداری میکند و در امید بهدستآوردن مزیت است. سیمور گفت: بحران اوکراین و اتفاقاتی مانند اقدامات گروه داعش باعث میشود ایران باور کند آنها دارای موقعیت قویتر و بهتری هستند. اما به نظر من هیچچیز جز خود گفتوگوهای هستهای نمیتواند تاثیرگذار باشد. توافقی که ایران باید انجام دهد «برنامه غنیسازی با محدودیتهای عملی و شفافیت اندازه آن» است برای آنکه اطمینان حاصل شود که صلحآمیز است؛ این یعنی چانهزنی در مورد تعداد و نوع سانتریفیوژهایی که ایران اجازه استفاده از آن را دارد. ایران به طور غیرعلنی از گسترش
برنامه غنیسازی خود طی هشتسال آینده صرفنظر کرده است. ایران برای برنامه پیشین خود به 190هزار سانتریفیوژ نیاز داشت. در حال حاضر ایران حدود 20هزار سانتریفیوژ دارد که نیمی از آنها قابل استفاده هستند، مقامات ایرانی اشاره کردهاند حاضرند کار تعدادی از آنها را متوقف کنند. ایالاتمتحده میخواهد ایران کمتر از هزار سانتریفیوژ داشته باشد. آمریکا و متحدان آن کارخانه غنیسازی زیرزمینی در نزدیکی روستای فردو را یک تهدید میدانند زیرا بهشدت غیرقابل نفوذ و برابر حملات هوایی مقاوم است. آنها میخواهند که این مرکز تعطیل و غنیسازی در این مرکز متوقف شود. از جمله پیشنهادهای ایرانیان که غرب آن را رد کرده است تبدیلکردن مرکز فردو به یک مرکز تحقیقات در مورد غنیسازی است. رآکتوری که در حال ساخت در نزدیکی اراک است هم باعث نگرانی غرب است زیرا مرکز آبسنگین است که مقدار قابلتوجهی پلوتونیوم تولید میکند که میتواند بهعنوان مواد قابل انفجار در موشکهای هستهای استفاده شود. ایرانیان پیشنهاد دادهاند که این مرکز را بازمهندسی کنند که پولوتونیوم کمتری تولید کند. اما این فرآیند برگشتپذیر است. آمریکا به دنبال نوع کاملا جدیدی از رآکتور
است که قدرت تولید مقادیر جزیی پلوتونیوم داشته باشد. براساس توافق موقت، اگر ایران به توافق نهایی پایبند باشد سر انجام میتواند همانند دیگر اعضای عضو پیمان منع گسترش هستهای باشد و این به آن معنی است که میتواند بدوننظارت دقیق دیگران، برنامه غنیسازی خود را گسترش دهد. مقامات ارشد آمریکا سالهای محدودیت ایران را دوبرابر در نظر میگیرند در حالی که ایران میخواهد این زمان کمتر از 10سال باشد.
دور جدید مذاکرات هستهای ایران با همان موانعی روبهروست که دوماه پیش روبهرو بود. پس از هفتماه و چندین دور گفتوگو در مورد برنامه هستهای، ایران میگوید که برنامه هستهایاش تنها اهداف صلحآمیز دارد اما کشورهای غربی شک دارند و گمان میکنند که ایران قصد ساخت سلاح هستهای دارد. این مذاکرات باعث خواهد شد ایران، آمریکا، روسیه، چین، انگلیس، فرانسه و آلمان بار دیگر سر یکمیز بنشینند اما اینبار آنها در حاشیه مجمععمومی سازمانمللمتحد گفتوگو میکنند و این به آن معناست که وزیر امور خارجه آمریکا، جان کری و همتایان او به احتمال زیاد با توانایی دیپلماتیک خود وارد مذاکرات میشوند. پیش از شروع دور جدید مذاکرات در روز جمعه، مذاکرهکننده ارشد آمریکا وندی شرمن اذعان کرد که در مسایلی مانند اندازه و اهداف و ظرفیت غنیسازی اورانیوم ایران اختلافات هنوز باقی است. او گفت خواسته ایرانیان این است که مجاز به نگهداشتن برنامه هستهای خود در حدواندازههای کنونی باشند. او گفت فشار زیاد واشنگتن برای جلوگیری از هرگونه حرکت سریع ایران برای دستیابی به سلاح هستهای است، ما باید مطمئن باشیم که تهران هیچ تلاشی برای گریز از تعهدات خود
انجام نخواهد داد و روشن باشد که در صورت تلاش دوباره شانسی برای موفقیت نخواهد داشت. محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران در پاسخ به سوالی در مورد تحریمها گفت با اینکه اعمال فشارها بر برنامه هستهای موثر بوده اما طی دهههای گذشته پیشرفت زیادی در این زمینه داشتهایم. «گری سیمور» از مرکز «بلفر» در هاروارد که تا سال گذشته عضو تیم مذاکرهکننده آمریکا بود معتقد است دو طرف منتظر نزدیکشدن به مهلت نهایی هستند و در ساعات آخر اقدامات نهایی را انجام خواهند داد. به گفته او پیش از آن ایران از تنشهای ژئوپولیتیک بهرهبرداری میکند و در امید بهدستآوردن مزیت است. سیمور گفت: بحران اوکراین و اتفاقاتی مانند اقدامات گروه داعش باعث میشود ایران باور کند آنها دارای موقعیت قویتر و بهتری هستند. اما به نظر من هیچچیز جز خود گفتوگوهای هستهای نمیتواند تاثیرگذار باشد. توافقی که ایران باید انجام دهد «برنامه غنیسازی با محدودیتهای عملی و شفافیت اندازه آن» است برای آنکه اطمینان حاصل شود که صلحآمیز است؛ این یعنی چانهزنی در مورد تعداد و نوع سانتریفیوژهایی که ایران اجازه استفاده از آن را دارد. ایران به طور غیرعلنی از گسترش
برنامه غنیسازی خود طی هشتسال آینده صرفنظر کرده است. ایران برای برنامه پیشین خود به 190هزار سانتریفیوژ نیاز داشت. در حال حاضر ایران حدود 20هزار سانتریفیوژ دارد که نیمی از آنها قابل استفاده هستند، مقامات ایرانی اشاره کردهاند حاضرند کار تعدادی از آنها را متوقف کنند. ایالاتمتحده میخواهد ایران کمتر از هزار سانتریفیوژ داشته باشد. آمریکا و متحدان آن کارخانه غنیسازی زیرزمینی در نزدیکی روستای فردو را یک تهدید میدانند زیرا بهشدت غیرقابل نفوذ و برابر حملات هوایی مقاوم است. آنها میخواهند که این مرکز تعطیل و غنیسازی در این مرکز متوقف شود. از جمله پیشنهادهای ایرانیان که غرب آن را رد کرده است تبدیلکردن مرکز فردو به یک مرکز تحقیقات در مورد غنیسازی است. رآکتوری که در حال ساخت در نزدیکی اراک است هم باعث نگرانی غرب است زیرا مرکز آبسنگین است که مقدار قابلتوجهی پلوتونیوم تولید میکند که میتواند بهعنوان مواد قابل انفجار در موشکهای هستهای استفاده شود. ایرانیان پیشنهاد دادهاند که این مرکز را بازمهندسی کنند که پولوتونیوم کمتری تولید کند. اما این فرآیند برگشتپذیر است. آمریکا به دنبال نوع کاملا جدیدی از رآکتور
است که قدرت تولید مقادیر جزیی پلوتونیوم داشته باشد. براساس توافق موقت، اگر ایران به توافق نهایی پایبند باشد سر انجام میتواند همانند دیگر اعضای عضو پیمان منع گسترش هستهای باشد و این به آن معنی است که میتواند بدوننظارت دقیق دیگران، برنامه غنیسازی خود را گسترش دهد. مقامات ارشد آمریکا سالهای محدودیت ایران را دوبرابر در نظر میگیرند در حالی که ایران میخواهد این زمان کمتر از 10سال باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.