|

ایران- روسیه، فرصت‌های پیش‌رو

روزبه سعیدیان

موضوع تفاهم مشترک برای گسترش همکاری‌ها در زمینه نفت، انرژی و خدمات مشترک بانکی در یازدهمین اجلاس کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی و انعقاد تفاهمنامه نفتی میان وزرای نفت دوکشور جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه در تهران، رویدادی مهم در شرایطی خاص بود.
آنچه بیش از این موضوع مهم می‌نماید، پاسخ به سوال‌هایی است که در اذهان مطرح است؛ سوال‌هایی چون: آیا امکان اجرای توافق‌ها و تفاهم‌های فی‌مابین دو کشور، جنبه عملیاتی خواهد گرفت؟ آیا همانند گذشته این توافق‌ها و تفاهم‌ها نیز به‌دلایل غیرقابل‌قبول و توهمات و مصالح و منافع یکجانبه یا فرامنطقه‌ای از حرکت باز خواهد ماند؟ آیا روسیه در میانه راه از اجرای تعهدات خود سر باز خواهد زد؟ آیا روسیه ایران را در چارچوب منافع و تهدیدهای امنیتی، سپر کرده است؟ آیا به‌واقع منافع پایدار و دوجانبه و منطقه‌ای اصل همکاری را شکل خواهد داد؟ و...، بدیهی است پاسخ به همه این سوال‌ها از طریق تحقق‌یافتن منویات و توافقات روی کاغذ به‌واسطه اتخاذ گام‌های عملی مشخص خواهد شد.
اجرای تعهد و توافق‌های گذشته، برقراری ضمانت‌های لازم و رفع مشکلات مالی و بانکی بین دو کشور خصوصا افزایش سریع حجم مبادلات زیربنایی که توان تحرک‌بخشی به اقتصاد هر دو کشور را مدنظر دارد، از جمله این موارد است. تحقق چنین فرآیندی رفتاری صادقانه، جدی، شفاف و سازنده طلب می‌کند؛ امری که محقق‌شدن آن با توجه به سوابق روابط، به اراده طرف روس متکی است.
چنانچه مهم خواهد بود به این نکته نیز توجه شود که در سایه توسعه مبادلات و همکاری‌های علمی، تکنولوژیک و دیگر مشارکت‌های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی میان دو کشور و تعمیم این فرآیند به سایر همسایگان از طریق احیای مسیر شرق به غرب (راه ابریشم) و شمال به جنوب از طریق ایران، همکاری‌های منطقه‌ای نیز بنا به مصالح و منافع مشترک توسعه خواهد یافت. حوزه‌های گردشگری، مبادلات بازرگانی - تجاری، ارز مشترک، کشاورزی، حمل‌ونقل، صنعت‌ومعدن، انتقال فناوری، برق و انرژی، نفت و پتروشیمی و... زمینه‌های مناسب دیگری برای توسعه مبادلات و همکاری‌های اقتصادی است.
نکته دیگر اینکه در شرایط کنونی، بحران و جنگی سبوعانه در منطقه از سوی افراط‌گرایان و مخالفان ثبات و صلح، خصوصا در افغانستان، عراق، سوریه، فلسطین و مرز لبنان در جریان است. بحران کنونی به‌وضوح این حقیقت را آشکار کرده که کشورهای مستقل منطقه در سایه تفاهم، همکاری و نزدیک‌کردن دیدگاه‌های سیاسی می‌توانند صلح و ثبات را در منطقه و جهان تحکیم کنند.
ایران و روسیه دو کشور پرقدرت، ذی‌نفوذ و باثباتی هستند که بنا به وجود برخی دیدگاه‌های مشترک می‌توانند جامعه بین‌المللی را برای اتخاذ تصمیمات مبتنی بر منطق در جهت مبارزه با تروریسم، مشارکت در ایجاد سازوکارهای عملی برای استقرار امنیت و توسعه صلح پایدار یاری دهند. به هر تقدیر در این میانه یازدهمین اجلاس کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی ایران و روسیه و وزرای نفت، فرصت مناسبی برای نشست مشترک و گفت‌وگو برای بررسی زمینه‌های تفاهم و ایجاد فصلی نوین برای توسعه همکاری سازنده میان دو کشور مهیا کرد. خصوصا اینکه تفاهم حاصل از این نشست به طرف روس هم امکان خواهد داد تا از طریق ابراز صداقت و حسن نیت، عملکرد گذشته خود را که به‌شدت در اذهان عمومی ایرانیان «به‌دلیل عدم اجرای تعهد» خدشه‌دار شده جبران کرده و به‌نحو عملی در فرصت پیش‌رو مورد باز‌سازی قرار دهد. امید اینکه از این فرصت مغتنم به‌نحوی شایسته از طریق اقدامات سریع و عملی استفاده شود.
موضوع تفاهم مشترک برای گسترش همکاری‌ها در زمینه نفت، انرژی و خدمات مشترک بانکی در یازدهمین اجلاس کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی و انعقاد تفاهمنامه نفتی میان وزرای نفت دوکشور جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه در تهران، رویدادی مهم در شرایطی خاص بود.
آنچه بیش از این موضوع مهم می‌نماید، پاسخ به سوال‌هایی است که در اذهان مطرح است؛ سوال‌هایی چون: آیا امکان اجرای توافق‌ها و تفاهم‌های فی‌مابین دو کشور، جنبه عملیاتی خواهد گرفت؟ آیا همانند گذشته این توافق‌ها و تفاهم‌ها نیز به‌دلایل غیرقابل‌قبول و توهمات و مصالح و منافع یکجانبه یا فرامنطقه‌ای از حرکت باز خواهد ماند؟ آیا روسیه در میانه راه از اجرای تعهدات خود سر باز خواهد زد؟ آیا روسیه ایران را در چارچوب منافع و تهدیدهای امنیتی، سپر کرده است؟ آیا به‌واقع منافع پایدار و دوجانبه و منطقه‌ای اصل همکاری را شکل خواهد داد؟ و...، بدیهی است پاسخ به همه این سوال‌ها از طریق تحقق‌یافتن منویات و توافقات روی کاغذ به‌واسطه اتخاذ گام‌های عملی مشخص خواهد شد.
اجرای تعهد و توافق‌های گذشته، برقراری ضمانت‌های لازم و رفع مشکلات مالی و بانکی بین دو کشور خصوصا افزایش سریع حجم مبادلات زیربنایی که توان تحرک‌بخشی به اقتصاد هر دو کشور را مدنظر دارد، از جمله این موارد است. تحقق چنین فرآیندی رفتاری صادقانه، جدی، شفاف و سازنده طلب می‌کند؛ امری که محقق‌شدن آن با توجه به سوابق روابط، به اراده طرف روس متکی است.
چنانچه مهم خواهد بود به این نکته نیز توجه شود که در سایه توسعه مبادلات و همکاری‌های علمی، تکنولوژیک و دیگر مشارکت‌های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی میان دو کشور و تعمیم این فرآیند به سایر همسایگان از طریق احیای مسیر شرق به غرب (راه ابریشم) و شمال به جنوب از طریق ایران، همکاری‌های منطقه‌ای نیز بنا به مصالح و منافع مشترک توسعه خواهد یافت. حوزه‌های گردشگری، مبادلات بازرگانی - تجاری، ارز مشترک، کشاورزی، حمل‌ونقل، صنعت‌ومعدن، انتقال فناوری، برق و انرژی، نفت و پتروشیمی و... زمینه‌های مناسب دیگری برای توسعه مبادلات و همکاری‌های اقتصادی است.
نکته دیگر اینکه در شرایط کنونی، بحران و جنگی سبوعانه در منطقه از سوی افراط‌گرایان و مخالفان ثبات و صلح، خصوصا در افغانستان، عراق، سوریه، فلسطین و مرز لبنان در جریان است. بحران کنونی به‌وضوح این حقیقت را آشکار کرده که کشورهای مستقل منطقه در سایه تفاهم، همکاری و نزدیک‌کردن دیدگاه‌های سیاسی می‌توانند صلح و ثبات را در منطقه و جهان تحکیم کنند.
ایران و روسیه دو کشور پرقدرت، ذی‌نفوذ و باثباتی هستند که بنا به وجود برخی دیدگاه‌های مشترک می‌توانند جامعه بین‌المللی را برای اتخاذ تصمیمات مبتنی بر منطق در جهت مبارزه با تروریسم، مشارکت در ایجاد سازوکارهای عملی برای استقرار امنیت و توسعه صلح پایدار یاری دهند. به هر تقدیر در این میانه یازدهمین اجلاس کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی ایران و روسیه و وزرای نفت، فرصت مناسبی برای نشست مشترک و گفت‌وگو برای بررسی زمینه‌های تفاهم و ایجاد فصلی نوین برای توسعه همکاری سازنده میان دو کشور مهیا کرد. خصوصا اینکه تفاهم حاصل از این نشست به طرف روس هم امکان خواهد داد تا از طریق ابراز صداقت و حسن نیت، عملکرد گذشته خود را که به‌شدت در اذهان عمومی ایرانیان «به‌دلیل عدم اجرای تعهد» خدشه‌دار شده جبران کرده و به‌نحو عملی در فرصت پیش‌رو مورد باز‌سازی قرار دهد. امید اینکه از این فرصت مغتنم به‌نحوی شایسته از طریق اقدامات سریع و عملی استفاده شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.