|

خیره به خورشید درخشان

گالیله از نوابغ سده هفدهم ایتالیاست که تاکنون زندگی‌اش دستمایه کار بسیاری از زندگینامه‌نویسان قرار گرفته اما موقعیت گالیله در عصری که در آن زندگی می‌کرده، عصر سلطه نهادهایی مثل کلیسا، از زاویه‌ای به‌جز زاویه نگاه زندگینامه‌نویسان هم قابل‌توجه بوده و از همین منظر است که برتولت برشت به‌سراغ گالیله رفته و نمایشنامه‌ای با عنوان «زندگی گالیله» نوشته است. برشت در این نمایشنامه بر اراده و خواست دانشمندان و روشنفکران در برابر نهادهای قدرت دست گذاشته و بر این اساس به زندگی گالیله پرداخته است. «زندگی گالیله» برشت اولین‌بار با ترجمه عبدالرحیم احمدی به فارسی منتشر شد اما مدتی است که ترجمه دیگری از این کتاب با ترجمه حمید سمندریان و در نشر قطره به فارسی منتشر شده است. سمندریان متن‌های نمایشی را به قصد اجرا ترجمه می‌کرد و «زندگی گالیله» را هم به همین قصد ترجمه کرد و بارها قصد اجرای صحنه‌ای آن را داشت که البته فرصت آن هیچ‌وقت دست نداد. در مقدمه «زندگی گالیله» به‌نقل از خود سمندریان آمده: «وقتی نمایشنامه‌ای را برای اجرا می‌پسندم شروع به ترجمه‌اش می‌کنم، اگر نمایشنامه‌ای از نظر تکنیک ترجمه سخت باشد حاضرم این سختی را به جان بخرم و ترجمه‌های مختلف از آثار مختلف را بارها مطالعه و بررسی کنم تا به ترجمه درستی برسم زیرا هدف اصلی من از اجرای آثار، آشنایی مردم با نمایشنامه درست است.» سمندریان از سال‌های اولیه دهه1360 تا دهه 90 بارها و بارها تلاش کرد تا این کار را روی صحنه کارگردانی کند و حتی گاهی گروه او تمریناتش را هم شروع کرد اما نیمه‌کاره متوقف ماند چراکه امکان اجرایش برای سمندریان وجود نداشت. در جایی دیگر از مقدمه کتاب به‌نقل از سمندریان و درباره تلاش‌های او برای اجرا و اهمیت این نمایشنامه آمده: «هربار که گالیله را شروع می‌کنم و تمرین‌هایش رها می‌شود برای من فرصتی دوباره است که از متن چیزهای جدیدی کشف کنم و دوباره از نو کار گسترده‌ای را روی متن شروع کنم، در این بین بخش‌هایی از متن را حذف می‌کنم و دوبار برای جبران این مساله ایده‌هایی را برای اجرا پیدا می‌کنم و هربار که به یک فکر قطعی می‌رسم دوباره در ذهنم آن را خط می‌زنم، اما شک ندارم نتیجه نهایی، اثری به‌شدت انسانی خواهد بود که به اندیشه انسان امروز نزدیک است. به‌دور از قطعیت و نگاه یک‌سویه، اما شرایط به‌گونه‌ای نیست که بشود زندگی او و سکوت تحمیلی 50‌ساله‌اش را اجرا کرد. آنچه من در این نمایشنامه می‌بینم رنج‌های یک انسان نابغه است که محکوم به سکوت می‌شود. گالیله در این محکومیت مطلق با چشمان غیرمسلح به خورشید درخشان خیره می‌شود و خودش را برای اثبات علم کور می‌کند. درواقع ما می‌بینیم که روزگار مرگی صوری را به گالیله تحمیل می‌کند ولی ذات نبوغ در او ماندگار می‌ماند.»
گالیله از نوابغ سده هفدهم ایتالیاست که تاکنون زندگی‌اش دستمایه کار بسیاری از زندگینامه‌نویسان قرار گرفته اما موقعیت گالیله در عصری که در آن زندگی می‌کرده، عصر سلطه نهادهایی مثل کلیسا، از زاویه‌ای به‌جز زاویه نگاه زندگینامه‌نویسان هم قابل‌توجه بوده و از همین منظر است که برتولت برشت به‌سراغ گالیله رفته و نمایشنامه‌ای با عنوان «زندگی گالیله» نوشته است. برشت در این نمایشنامه بر اراده و خواست دانشمندان و روشنفکران در برابر نهادهای قدرت دست گذاشته و بر این اساس به زندگی گالیله پرداخته است. «زندگی گالیله» برشت اولین‌بار با ترجمه عبدالرحیم احمدی به فارسی منتشر شد اما مدتی است که ترجمه دیگری از این کتاب با ترجمه حمید سمندریان و در نشر قطره به فارسی منتشر شده است. سمندریان متن‌های نمایشی را به قصد اجرا ترجمه می‌کرد و «زندگی گالیله» را هم به همین قصد ترجمه کرد و بارها قصد اجرای صحنه‌ای آن را داشت که البته فرصت آن هیچ‌وقت دست نداد. در مقدمه «زندگی گالیله» به‌نقل از خود سمندریان آمده: «وقتی نمایشنامه‌ای را برای اجرا می‌پسندم شروع به ترجمه‌اش می‌کنم، اگر نمایشنامه‌ای از نظر تکنیک ترجمه سخت باشد حاضرم این سختی را به جان بخرم و ترجمه‌های مختلف از آثار مختلف را بارها مطالعه و بررسی کنم تا به ترجمه درستی برسم زیرا هدف اصلی من از اجرای آثار، آشنایی مردم با نمایشنامه درست است.» سمندریان از سال‌های اولیه دهه1360 تا دهه 90 بارها و بارها تلاش کرد تا این کار را روی صحنه کارگردانی کند و حتی گاهی گروه او تمریناتش را هم شروع کرد اما نیمه‌کاره متوقف ماند چراکه امکان اجرایش برای سمندریان وجود نداشت. در جایی دیگر از مقدمه کتاب به‌نقل از سمندریان و درباره تلاش‌های او برای اجرا و اهمیت این نمایشنامه آمده: «هربار که گالیله را شروع می‌کنم و تمرین‌هایش رها می‌شود برای من فرصتی دوباره است که از متن چیزهای جدیدی کشف کنم و دوباره از نو کار گسترده‌ای را روی متن شروع کنم، در این بین بخش‌هایی از متن را حذف می‌کنم و دوبار برای جبران این مساله ایده‌هایی را برای اجرا پیدا می‌کنم و هربار که به یک فکر قطعی می‌رسم دوباره در ذهنم آن را خط می‌زنم، اما شک ندارم نتیجه نهایی، اثری به‌شدت انسانی خواهد بود که به اندیشه انسان امروز نزدیک است. به‌دور از قطعیت و نگاه یک‌سویه، اما شرایط به‌گونه‌ای نیست که بشود زندگی او و سکوت تحمیلی 50‌ساله‌اش را اجرا کرد. آنچه من در این نمایشنامه می‌بینم رنج‌های یک انسان نابغه است که محکوم به سکوت می‌شود. گالیله در این محکومیت مطلق با چشمان غیرمسلح به خورشید درخشان خیره می‌شود و خودش را برای اثبات علم کور می‌کند. درواقع ما می‌بینیم که روزگار مرگی صوری را به گالیله تحمیل می‌کند ولی ذات نبوغ در او ماندگار می‌ماند.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.