|

39سال از اعدام «كرامت الله دانشيان» گذشت

معلم کم‌حرف شیرازی

داریوش معمار

به خویشان، به دوستان، به یاران آشنا
به مردان تیزخشم که پیکار می‌کنند
به آنان که با قلم، تباهی دهر را
به چشم جهانیان پدیدار می‌کنند
بهاران خجسته باد، بهاران خجسته باد
آه که چقدر این معلم روستایی باریک‌اندام کم‌حرف شیرازی، که به فرهنگ آذری هم عشق می‌ورزید، صمیمی و متواضع بود. این جملات را «شکری» زندانی سیاسی دوره پهلوی در مورد هم‌بندی خود نوشت، همان که سرود معروف«هوا دلپذیر شد، گل از خاک بردمید/ پرستو به بازگشت زد نغمه امید...» را از شعر «عبداله‌بهزادی» ساخت؛ شعری که سال 1339 برای «پاتریس لومومبا» رهبر انقلابی «جنبش ملی کنگو» در آفریقا گفته شد و در مجله سپیدوسیاه به چاپ رسید و با نام « بهاران خجسته باد» و «سرود بهار» در سال 57 شهرتی بسیار میان مردم پیدا کرد.
«کرامت‌الله دانشیان»، معلم مبارز و شاعر سرود پیروزی از جمله چهره‌هایی است که به واسطه دفاعیاتش به همراه «خسرو گلسرخی» در دادگاه نظامی محکوم به اعدام شد. دانشیان سحرگاه 29 بهمن‌1352 در حالی جان بر سر عقیده گذاشت که جوانی 27ساله بود. شور انقلابی و نزدیکی او با طبقات محروم به واسطه تدریس در مدارس روستایی را شاید بتوان از دلایل انتخابی دانست که موجب شد زندگی وی در دست خروشان آن برود.
دانشیان در بخشی از وصیتنامه‌ای که ظاهرا در اسفند‌ماه 57 به دست مردم رسید، در مورد نگاهش به مبارزه برای آزادی در عصر خود و مرگ می‌نویسد: «مرگ، ناچیزترین هدیه ما برای پیروزی مردم است. آنگاه دریچه‌ای باز خواهد شد که از آن نور زندگی بتابد. به این نور تن بسپاریم، به این نور.»دانشیان جزو نخستین گروه پذیرفته‌شدگان دوره هنری و سینمایی و تلویزیون ملی در سال‌های قبل از انقلاب بود که پس از حدود یک‌سال به دلیل ساختن فیلم کوتاهی که به وضعیت سخت زندگی و معیشت مردم جنوب تهران و درآمد‌های حاصله از نفت می‌پرداخت از دانشکده اخراج شد. اسفندیار منفردزاده آهنگساز و یکی از خوانندگان سرود معروف «بهاران»، سال‌ها بعد در وصف دلیل شهرت این ترانه گفت: اگر سرود «بهاران خجسته‌باد» بدون کمک امتیازات ویژه با چنین اقبالی ماندگار می‌شود، عشق و ایثار انسانی بزرگ و عاشق، نیروی پرتوان ماندگاری آن بوده‌، نه موسیقی و اجرا با صدای من... .
به خویشان، به دوستان، به یاران آشنا
به مردان تیزخشم که پیکار می‌کنند
به آنان که با قلم، تباهی دهر را
به چشم جهانیان پدیدار می‌کنند
بهاران خجسته باد، بهاران خجسته باد
آه که چقدر این معلم روستایی باریک‌اندام کم‌حرف شیرازی، که به فرهنگ آذری هم عشق می‌ورزید، صمیمی و متواضع بود. این جملات را «شکری» زندانی سیاسی دوره پهلوی در مورد هم‌بندی خود نوشت، همان که سرود معروف«هوا دلپذیر شد، گل از خاک بردمید/ پرستو به بازگشت زد نغمه امید...» را از شعر «عبداله‌بهزادی» ساخت؛ شعری که سال 1339 برای «پاتریس لومومبا» رهبر انقلابی «جنبش ملی کنگو» در آفریقا گفته شد و در مجله سپیدوسیاه به چاپ رسید و با نام « بهاران خجسته باد» و «سرود بهار» در سال 57 شهرتی بسیار میان مردم پیدا کرد.
«کرامت‌الله دانشیان»، معلم مبارز و شاعر سرود پیروزی از جمله چهره‌هایی است که به واسطه دفاعیاتش به همراه «خسرو گلسرخی» در دادگاه نظامی محکوم به اعدام شد. دانشیان سحرگاه 29 بهمن‌1352 در حالی جان بر سر عقیده گذاشت که جوانی 27ساله بود. شور انقلابی و نزدیکی او با طبقات محروم به واسطه تدریس در مدارس روستایی را شاید بتوان از دلایل انتخابی دانست که موجب شد زندگی وی در دست خروشان آن برود.
دانشیان در بخشی از وصیتنامه‌ای که ظاهرا در اسفند‌ماه 57 به دست مردم رسید، در مورد نگاهش به مبارزه برای آزادی در عصر خود و مرگ می‌نویسد: «مرگ، ناچیزترین هدیه ما برای پیروزی مردم است. آنگاه دریچه‌ای باز خواهد شد که از آن نور زندگی بتابد. به این نور تن بسپاریم، به این نور.»دانشیان جزو نخستین گروه پذیرفته‌شدگان دوره هنری و سینمایی و تلویزیون ملی در سال‌های قبل از انقلاب بود که پس از حدود یک‌سال به دلیل ساختن فیلم کوتاهی که به وضعیت سخت زندگی و معیشت مردم جنوب تهران و درآمد‌های حاصله از نفت می‌پرداخت از دانشکده اخراج شد. اسفندیار منفردزاده آهنگساز و یکی از خوانندگان سرود معروف «بهاران»، سال‌ها بعد در وصف دلیل شهرت این ترانه گفت: اگر سرود «بهاران خجسته‌باد» بدون کمک امتیازات ویژه با چنین اقبالی ماندگار می‌شود، عشق و ایثار انسانی بزرگ و عاشق، نیروی پرتوان ماندگاری آن بوده‌، نه موسیقی و اجرا با صدای من... .

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.