|

سینمای ایران، تاج‌سر فرهنگ

فاطمه معتمدآریا

سینمای ما، تاج افتخار بر سر فرهنگ ایران بوده و هست. گمان نمی‌کنم سینمای ما را چیزی عقب نگه داشته باشد، گاهی فقط تصور می‌کنیم سینمایمان عقب‌ مانده چون همیشه عادت داریم در اوج باشیم و بهترین‌ها ازآن ما باشد؛ وگرنه سینمای ما، چه در ایران و چه در خارج از ایران همیشه دوره‌های درخشانی را پشت‌سر گذاشته. این ایراد ماست که هیچ‌وقت به کم رضایت نمی‌دهیم، برای همین مثلا وقتی سینمای ما مدتی در فستیوال‌های بین‌المللی جایزه نمی‌گیرد، تصور می‌کنیم مسیر رو به افولی در پیش گرفته. شاید چون در این بیست‌وچندسال اخیر، سالی نبوده که فیلمی به نمایندگی از ایران در جشنواره‌های جهانی، جایزه نگیرد و دیده نشود. حالا هم اگر تصور می‌کنیم سینمای ما عقب مانده و حال خوشی ندارد، شاید به این علت است که بیش از اندازه توقع داریم و در لحظه‌هایی که این سینما بناست استراحت کند هم، هُلش می‌دهیم و توقع نتایج درخشان داریم. مثل این می‌ماند مریضی که تب کرده و احتیاج به استراحت دارد را وادار کنیم مشابه دوران سلامتش به فعالیت‌های روزمره بپردازد. این نوع نگاه و برخورد غیرمنطقی، باعث می‌شود فیلم‌های مبتذل و کم‌ارزش رواج پیدا کنند. توقع نابجای ماست که بیش از ظرفیت امروز سینما، از آن درخواست داریم. حاصلش می‌شود ساخت فیلم‌هایی بی‌ارزش و پدیدآمدن موقعیتی که در آن‌جای چیزهای درست را چیزهای جعلی می‌گیرد.
سینمای ایران، امروز و همیشه بسیار‌بسیار قابل‌احترام و ارزشمند است چون در تمام این 30سال گذشته، پابه‌پای همه فرازونشیب‌های اجتماعی، کنار مردم حرکت کرده، هیچ‌وقت کوتاه نیامده، مصلحت‌اندیشی نکرده و کنار هم نکشیده. در سال‌های پس از انقلاب همواره نزدیک‌ترین هنر به مردم بوده و به همین خاطر امروز هم یکی از ستون‌های اصلی سرپانگه‌دارنده‌اش تماشاگرانی فهیم و باشعور و قدرتمند هستند که در همه این سال‌ها، مدام پیگیر هنرهفتم بودند و حتی گاهی سطح ارزش‌گذاری سینمای ما را تغییر دادند. آنها این هنر را با سطح شعور بالای خود پی گرفتند و حتی در سال‌های دهه‌های60و70 نگاه همین مردم از منتقدان موثرتر عمل کرد. مجموع این ویژگی‌ها برای سینمای ایران، نه فقط شایسته تبریک که افتخارآمیز است. اگر گاهی کسانی با این هنر و اهالی‌اش بی‌مهری کرده‌اند، اتفاقا به دلیل ارزش و اهمیت این حرفه در تعیین مناسبات فرهنگی و اجتماعی ماست و سرانجام اینکه بی‌مهری با هنری اینچنین مردمی و افتخارآمیز، به دور از انصاف است.
سینمای ما، تاج افتخار بر سر فرهنگ ایران بوده و هست. گمان نمی‌کنم سینمای ما را چیزی عقب نگه داشته باشد، گاهی فقط تصور می‌کنیم سینمایمان عقب‌ مانده چون همیشه عادت داریم در اوج باشیم و بهترین‌ها ازآن ما باشد؛ وگرنه سینمای ما، چه در ایران و چه در خارج از ایران همیشه دوره‌های درخشانی را پشت‌سر گذاشته. این ایراد ماست که هیچ‌وقت به کم رضایت نمی‌دهیم، برای همین مثلا وقتی سینمای ما مدتی در فستیوال‌های بین‌المللی جایزه نمی‌گیرد، تصور می‌کنیم مسیر رو به افولی در پیش گرفته. شاید چون در این بیست‌وچندسال اخیر، سالی نبوده که فیلمی به نمایندگی از ایران در جشنواره‌های جهانی، جایزه نگیرد و دیده نشود. حالا هم اگر تصور می‌کنیم سینمای ما عقب مانده و حال خوشی ندارد، شاید به این علت است که بیش از اندازه توقع داریم و در لحظه‌هایی که این سینما بناست استراحت کند هم، هُلش می‌دهیم و توقع نتایج درخشان داریم. مثل این می‌ماند مریضی که تب کرده و احتیاج به استراحت دارد را وادار کنیم مشابه دوران سلامتش به فعالیت‌های روزمره بپردازد. این نوع نگاه و برخورد غیرمنطقی، باعث می‌شود فیلم‌های مبتذل و کم‌ارزش رواج پیدا کنند. توقع نابجای ماست که بیش از ظرفیت امروز سینما، از آن درخواست داریم. حاصلش می‌شود ساخت فیلم‌هایی بی‌ارزش و پدیدآمدن موقعیتی که در آن‌جای چیزهای درست را چیزهای جعلی می‌گیرد.
سینمای ایران، امروز و همیشه بسیار‌بسیار قابل‌احترام و ارزشمند است چون در تمام این 30سال گذشته، پابه‌پای همه فرازونشیب‌های اجتماعی، کنار مردم حرکت کرده، هیچ‌وقت کوتاه نیامده، مصلحت‌اندیشی نکرده و کنار هم نکشیده. در سال‌های پس از انقلاب همواره نزدیک‌ترین هنر به مردم بوده و به همین خاطر امروز هم یکی از ستون‌های اصلی سرپانگه‌دارنده‌اش تماشاگرانی فهیم و باشعور و قدرتمند هستند که در همه این سال‌ها، مدام پیگیر هنرهفتم بودند و حتی گاهی سطح ارزش‌گذاری سینمای ما را تغییر دادند. آنها این هنر را با سطح شعور بالای خود پی گرفتند و حتی در سال‌های دهه‌های60و70 نگاه همین مردم از منتقدان موثرتر عمل کرد. مجموع این ویژگی‌ها برای سینمای ایران، نه فقط شایسته تبریک که افتخارآمیز است. اگر گاهی کسانی با این هنر و اهالی‌اش بی‌مهری کرده‌اند، اتفاقا به دلیل ارزش و اهمیت این حرفه در تعیین مناسبات فرهنگی و اجتماعی ماست و سرانجام اینکه بی‌مهری با هنری اینچنین مردمی و افتخارآمیز، به دور از انصاف است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.