|

تهران؛ شهر بی‌خاطره

سیداحمد محیط‌طباطبایی

در همجواری 17شهریور و اتفاقات تاریخی مهم آن که در بستر تهران روی داده‌اند، می‌شود به واقعه جمعه‌سیاه در میدان ژاله و مرگ جلال‌آل‌احمد اشاره کرد؛ که اگرچه در بطن شهر چندان بی‌نشانه نیستند اما نیاز به خواناترشدن دارند. از ویژگی‌های مهم شهر این است که حیاتش به بقای خاطراتش وابسته است؛ خاطرات جمعی، در شکل‌گیری هر شهر موثر هستند و زدودن این خاطرات می‌تواند استمرار حیات معنوی شهر را دچار اختلال کند. اینکه چرا در شهری همچون تهران، یادگارهای تاریخی رویدادهایی مهم از این دست، به چشم نمی‌آیند سوالی است که می‌شود در پاسخ به آن گفت که کشف چنین یادگارهایی نیاز به نگاه مجدد به پایتخت ایران دارد؛ هنوز نقاط مختلف این شهر پر از خاطره رویدادهایی است که در آن اتفاق افتاده و درحال حاضر، شرایط حکم می‌کند که این یادگارها خواناتر از قبل شوند تا بتوانند خود را روایت کرده و به مخاطب معرفی کنند. یادگار جمعه سیاه هنوز در میدان ژاله و برخی ساختمان‌های اطراف این میدان به یادگار مانده و می‌توان برای خواناسازی آن، محدوده میدان تا چهارراه آب سردار را که بستر وقوع آن رخداد بوده با یادمانی به عینیت رساند. این یادمان لزوما یک‌حجم سنگی یا یک‌مجسمه نیست بلکه فرآیندی است که می‌تواند نقطه‌ضعف روایت داستان را در بطن شهر درمان کند. در مورد خاطره حضور بزرگان و چهره‌های مهم تاریخ‌ساز تهران نیز وضع به همین منوال است؛ اگر خانه‌ای از آنها به یادگار مانده، می‌تواند خریداری و تملک شده و به‌صورت تخصصی و همسو با فعالیت آن فرد مورد استفاده قرار گیرد. همان‌طور که در جوار روز مرگ آل‌احمد می‌توان از خانه او به‌عنوان خانه ادبیات معاصر کشور بهره‌برداری کرد، چراکه اگر به چنین مسایلی در مورد یک‌شهر توجه نشود، شهر به‌مرور ضعیف خواهد شد و خانه‌هایش به اقامتگاه‌های موقتی بدل می‌شوند که از خاطره تهی هستند.
در همجواری 17شهریور و اتفاقات تاریخی مهم آن که در بستر تهران روی داده‌اند، می‌شود به واقعه جمعه‌سیاه در میدان ژاله و مرگ جلال‌آل‌احمد اشاره کرد؛ که اگرچه در بطن شهر چندان بی‌نشانه نیستند اما نیاز به خواناترشدن دارند. از ویژگی‌های مهم شهر این است که حیاتش به بقای خاطراتش وابسته است؛ خاطرات جمعی، در شکل‌گیری هر شهر موثر هستند و زدودن این خاطرات می‌تواند استمرار حیات معنوی شهر را دچار اختلال کند. اینکه چرا در شهری همچون تهران، یادگارهای تاریخی رویدادهایی مهم از این دست، به چشم نمی‌آیند سوالی است که می‌شود در پاسخ به آن گفت که کشف چنین یادگارهایی نیاز به نگاه مجدد به پایتخت ایران دارد؛ هنوز نقاط مختلف این شهر پر از خاطره رویدادهایی است که در آن اتفاق افتاده و درحال حاضر، شرایط حکم می‌کند که این یادگارها خواناتر از قبل شوند تا بتوانند خود را روایت کرده و به مخاطب معرفی کنند. یادگار جمعه سیاه هنوز در میدان ژاله و برخی ساختمان‌های اطراف این میدان به یادگار مانده و می‌توان برای خواناسازی آن، محدوده میدان تا چهارراه آب سردار را که بستر وقوع آن رخداد بوده با یادمانی به عینیت رساند. این یادمان لزوما یک‌حجم سنگی یا یک‌مجسمه نیست بلکه فرآیندی است که می‌تواند نقطه‌ضعف روایت داستان را در بطن شهر درمان کند. در مورد خاطره حضور بزرگان و چهره‌های مهم تاریخ‌ساز تهران نیز وضع به همین منوال است؛ اگر خانه‌ای از آنها به یادگار مانده، می‌تواند خریداری و تملک شده و به‌صورت تخصصی و همسو با فعالیت آن فرد مورد استفاده قرار گیرد. همان‌طور که در جوار روز مرگ آل‌احمد می‌توان از خانه او به‌عنوان خانه ادبیات معاصر کشور بهره‌برداری کرد، چراکه اگر به چنین مسایلی در مورد یک‌شهر توجه نشود، شهر به‌مرور ضعیف خواهد شد و خانه‌هایش به اقامتگاه‌های موقتی بدل می‌شوند که از خاطره تهی هستند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.