|

در حاشیه نمایشگاه هنرمندان گیلانی در گالری لاله

آب کم‌جو، تشنه‌گی

امین شاهد

در برخوردهای «ملی‌گرایانه» (ناسیونالیستی) همواره آنچه از دست می‌رود و نادیده گرفته می‌شود، مفهوم«شهروند»ی بوده است. گویی این نوع رفتار و نگاه به‌واسطه سوءاستفاده‌های اقتصادی و سیاسی در دوره‌های مختلف تاریخی و اقوام ایرانی نهادینه شده است. از سوی دیگر تنوع بیش از حد امکانات وارداتی و میل به ازآن‌خودکردن آنها و از سوی دیگر ذهنیات قومی - قبیله‌ای تناقضات ذهنی را در نسل‌های جدید بیشتر می‌کند. امروزه به‌دلیل تداخل فرهنگ‌ها، رشد و توسعه تکنولوژی و ورود ابزار و امکانات حمل‌ونقل به‌واسطه روابط اقتصادی و نسبت‌های فامیلی سببی، تفکر یکدست‌بودن اقوام و مفهومی با عنوان«همخونی» زیر سوال برده می‌شود. سوال اینجاست که آیا جغرافیای سیاسی می‌تواند مرزهای قومیتی را نیز در برگیرد یا خیر؟ با مطالعه تاریخ به این نتیجه می‌رسیم که آنچه موجب تفکیک و اختلافات دورودراز و ریشه‌دار میان اقوام است، همین مرزبندی‌های حکومتی، سیاسی و قومیتی است. برپایی نمایشگاهی چون«تشنه بر کرانه سپیدرود»، می‌تواند بازتاب‌های متفاوتی داشته باشد و اساسا باید دید که اگر از دیدگاه تاریخی و بررسی شرایط اقلیمی واکاوی شود، چه نتایجی به دست می‌آید!؟ آیا برای دیگر اقوام نیز ضروری است یا تنها به گسترشِ خط و مرزها و اختلاف‌های قومیتی و نهایتا کمک به سیاست آنها که جغرافیای سیاسی را برای به‌ثمررساندن اهداف اقتصادی و کشورگشایی به خورد ملت‌ها می‌دهند می‌انجامد!؟
آنچه دیگران از مفهوم شمال در خاطر دارند به‌واسطه طبیعتی است که در ماه‌های محدودی تجربه کرده‌اند. بارانی و شرجی بودن هوا که مردم آن سرزمین را به محیط‌های بسته می‌کشاند برایشان قابل تصور نیست. از سوی دیگر اینکه تنوع گویش‌ها، خوراکی‌ها، طبیعت و پوشش گیاهی در شیوه دیدن و رشد تفکر انسان موثر است غیرقابل انکار می‌نماید، اما پذیرش گرایش‌های نو از سوی گیلانیان در جامعه‌ای که با محوریت اعتقادات سنتی زیسته یا منتظر است تا ببیند از آن‌طرف مرزها چه نسخه جدیدی برایش می‌پیچند، جالب و قابل‌تامل است. در شکل‌گیری نگرش نوین در حوزه‌های مختلف، انسان‌های تاثیرگذاری از محدوده گیلان معرفی شده است. در هنرهای تجسمی پیشگامانی چون جلیل ضیاپور و محصص‌ها تا رویین پاکباز و کریم نصر و بسیاری دیگر نشان داده‌اند که تقریبا تمامی آنها اهل تحقیق، به‌روزکردن اطلاعات و وقایع مهم هنری هستند. بسیاری از آنها در این زمینه می‌نویسند و شاید به‌خاطر همین خصلت نظریه‌پردازانه‌شان، تا به امروز کمتر تاب کنارهم‌بودن را داشته‌اند.
در مجموعه گردآوری‌شده توسط«مظفر تقوابلسی» نقاش، مدرس و عضو هیات‌علمی دانشگاه، اکثر آثار اشاره مستقیمی به طبیعت ندارند و بیشتر طبیعتی درونی را با درک ذهنی خود به تصویر کشیده‌اند. از آثار شاخص در این مجموعه می‌توان به اثر حمیدرضا جهانی با تکنیک کولاژ و طراوت و پویایی خاص آن اشاره کرد. همچنین تابلویی قدیمی از بانو فاطمه روشن‌ضمیر (گوجی) نقاش توانمندی که کمتر شناخته شده است. نعمت لاله‌ای با یک اثر پرتره قدیمی و پرویز روزبه با رویکرد جدیدش در ابعاد بزرگ، ویژگی‌های نقاشانه‌شان را به رخ می‌کشند. سوده بخشنده، امید ژاله، افشین آماده، فرامرز توحیدی، امیر سقراطی و محمود فخری‌نژاد برداشت‌های تغزلی انتزاعی خود را در کنار روایت‌های تجریدی هنرمندان دیگری چون صمد توانا، کریم نصر، محمدتقی مرتاض‌هجری، مازیار عمادزاده، محمد زحمتکش و داور یوسفی به نمایش گذاشتند. رشید غلامی‌پور، خسرو روشن و محمدحسن رضایی همچنان طبیعت پیرامونشان را با نگاه جذاب و ویژه امپرسیونیستی دنبال می‌کنند و المیرا روزبه دغدغه‌های ذهنی خود را با عنوان«پیرامون یک بازنشسته» با پرداخت‌هایی پرحوصله بازگو کرده است. مهناز پسیخانی از خاطره‌ای دور با تقسیم‌بندی‌های منسجم و تنالیته‌ای نوستالژیک در ساحل می‌گوید. اما برخورد هنرمندانی مثل امین باقری، حسن و علی عامه‌کن، مرتضی زاهدی، امیر شعبانی‌پور و احمد منتظری با ساختن یک تصویر، آنها را از دیگران متمایز کرده است. شاهین آروین با یک اثر آبرنگ، حسین نوروزی، استادحسین محجوبی، جمشید حقیقت‌شناس، فریدون امیدی، مظفر تقوا و آیدین خانکشی‌پور نیز هرکدام با یک اثر در این نمایشگاه حضور داشتند.
نمایشگاه «تشنه بر کرانه سپیدرود» بیش از هرچیز بهانه مناسبی است برای بررسی تصویری و ذهنی تعدادی از هنرمندان گیلان که شاید تا پیش از آن دقتی به آثار یکدیگر نداشتند و حتی یکدیگر را نمی‌شناختند. این نمایشگاه تا 17شهریور در این نگارخانه برپاست.
در برخوردهای «ملی‌گرایانه» (ناسیونالیستی) همواره آنچه از دست می‌رود و نادیده گرفته می‌شود، مفهوم«شهروند»ی بوده است. گویی این نوع رفتار و نگاه به‌واسطه سوءاستفاده‌های اقتصادی و سیاسی در دوره‌های مختلف تاریخی و اقوام ایرانی نهادینه شده است. از سوی دیگر تنوع بیش از حد امکانات وارداتی و میل به ازآن‌خودکردن آنها و از سوی دیگر ذهنیات قومی - قبیله‌ای تناقضات ذهنی را در نسل‌های جدید بیشتر می‌کند. امروزه به‌دلیل تداخل فرهنگ‌ها، رشد و توسعه تکنولوژی و ورود ابزار و امکانات حمل‌ونقل به‌واسطه روابط اقتصادی و نسبت‌های فامیلی سببی، تفکر یکدست‌بودن اقوام و مفهومی با عنوان«همخونی» زیر سوال برده می‌شود. سوال اینجاست که آیا جغرافیای سیاسی می‌تواند مرزهای قومیتی را نیز در برگیرد یا خیر؟ با مطالعه تاریخ به این نتیجه می‌رسیم که آنچه موجب تفکیک و اختلافات دورودراز و ریشه‌دار میان اقوام است، همین مرزبندی‌های حکومتی، سیاسی و قومیتی است. برپایی نمایشگاهی چون«تشنه بر کرانه سپیدرود»، می‌تواند بازتاب‌های متفاوتی داشته باشد و اساسا باید دید که اگر از دیدگاه تاریخی و بررسی شرایط اقلیمی واکاوی شود، چه نتایجی به دست می‌آید!؟ آیا برای دیگر اقوام نیز ضروری است یا تنها به گسترشِ خط و مرزها و اختلاف‌های قومیتی و نهایتا کمک به سیاست آنها که جغرافیای سیاسی را برای به‌ثمررساندن اهداف اقتصادی و کشورگشایی به خورد ملت‌ها می‌دهند می‌انجامد!؟
آنچه دیگران از مفهوم شمال در خاطر دارند به‌واسطه طبیعتی است که در ماه‌های محدودی تجربه کرده‌اند. بارانی و شرجی بودن هوا که مردم آن سرزمین را به محیط‌های بسته می‌کشاند برایشان قابل تصور نیست. از سوی دیگر اینکه تنوع گویش‌ها، خوراکی‌ها، طبیعت و پوشش گیاهی در شیوه دیدن و رشد تفکر انسان موثر است غیرقابل انکار می‌نماید، اما پذیرش گرایش‌های نو از سوی گیلانیان در جامعه‌ای که با محوریت اعتقادات سنتی زیسته یا منتظر است تا ببیند از آن‌طرف مرزها چه نسخه جدیدی برایش می‌پیچند، جالب و قابل‌تامل است. در شکل‌گیری نگرش نوین در حوزه‌های مختلف، انسان‌های تاثیرگذاری از محدوده گیلان معرفی شده است. در هنرهای تجسمی پیشگامانی چون جلیل ضیاپور و محصص‌ها تا رویین پاکباز و کریم نصر و بسیاری دیگر نشان داده‌اند که تقریبا تمامی آنها اهل تحقیق، به‌روزکردن اطلاعات و وقایع مهم هنری هستند. بسیاری از آنها در این زمینه می‌نویسند و شاید به‌خاطر همین خصلت نظریه‌پردازانه‌شان، تا به امروز کمتر تاب کنارهم‌بودن را داشته‌اند.
در مجموعه گردآوری‌شده توسط«مظفر تقوابلسی» نقاش، مدرس و عضو هیات‌علمی دانشگاه، اکثر آثار اشاره مستقیمی به طبیعت ندارند و بیشتر طبیعتی درونی را با درک ذهنی خود به تصویر کشیده‌اند. از آثار شاخص در این مجموعه می‌توان به اثر حمیدرضا جهانی با تکنیک کولاژ و طراوت و پویایی خاص آن اشاره کرد. همچنین تابلویی قدیمی از بانو فاطمه روشن‌ضمیر (گوجی) نقاش توانمندی که کمتر شناخته شده است. نعمت لاله‌ای با یک اثر پرتره قدیمی و پرویز روزبه با رویکرد جدیدش در ابعاد بزرگ، ویژگی‌های نقاشانه‌شان را به رخ می‌کشند. سوده بخشنده، امید ژاله، افشین آماده، فرامرز توحیدی، امیر سقراطی و محمود فخری‌نژاد برداشت‌های تغزلی انتزاعی خود را در کنار روایت‌های تجریدی هنرمندان دیگری چون صمد توانا، کریم نصر، محمدتقی مرتاض‌هجری، مازیار عمادزاده، محمد زحمتکش و داور یوسفی به نمایش گذاشتند. رشید غلامی‌پور، خسرو روشن و محمدحسن رضایی همچنان طبیعت پیرامونشان را با نگاه جذاب و ویژه امپرسیونیستی دنبال می‌کنند و المیرا روزبه دغدغه‌های ذهنی خود را با عنوان«پیرامون یک بازنشسته» با پرداخت‌هایی پرحوصله بازگو کرده است. مهناز پسیخانی از خاطره‌ای دور با تقسیم‌بندی‌های منسجم و تنالیته‌ای نوستالژیک در ساحل می‌گوید. اما برخورد هنرمندانی مثل امین باقری، حسن و علی عامه‌کن، مرتضی زاهدی، امیر شعبانی‌پور و احمد منتظری با ساختن یک تصویر، آنها را از دیگران متمایز کرده است. شاهین آروین با یک اثر آبرنگ، حسین نوروزی، استادحسین محجوبی، جمشید حقیقت‌شناس، فریدون امیدی، مظفر تقوا و آیدین خانکشی‌پور نیز هرکدام با یک اثر در این نمایشگاه حضور داشتند.
نمایشگاه «تشنه بر کرانه سپیدرود» بیش از هرچیز بهانه مناسبی است برای بررسی تصویری و ذهنی تعدادی از هنرمندان گیلان که شاید تا پیش از آن دقتی به آثار یکدیگر نداشتند و حتی یکدیگر را نمی‌شناختند. این نمایشگاه تا 17شهریور در این نگارخانه برپاست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.