بیثباتی مزمن در پاکستان
پس از یک دوره آرامش نسبی کوتاهمدت در فضای سیاسی پاکستان، شاهد هستیم که ناآرامیها و بیثباتیهای ریشهدار و ساختاری این کشور بار دیگر و با دلایل مقطعی جدید سربرآورده است. بیثباتی مزمن در پاکستان معلول عوامل مختلفی است که عمدتا ریشه در چرخه باطل فقر و بیثباتی سیاسی، روابط بدقواره دولت - جامعه و نیز نفوذ گسترده نظامیان دارد.
ساختار سیاسی قدرت در پاکستان با پویایی روابط نظامیان و غیرنظامیان و پیوند اسلامگرایی با دولت شکل گرفته است، از اینرو همیشه یک گفتمان خشونتآمیز حول محور تصاحب قدرت و سیاست خارجی در پاکستان جریان داشته است. پیچیدگی کنشها میان بازیگران عرصه سیاسی پاکستان ضمن آنکه در دوران 10ساله حکومت غیرنظامیان از سالهای 1988 تا 1999 جلو نهادینهشدن دموکراسی نیمبند را گرفت و راه را برای ورود مجدد نظامیان به عرصه قدرت باز کرد، نوعی سردرگمی سیاسی را در صحنه روابط بینالمللی این کشور نیز به وجود آورده است. برای اولینبار از زمان استقلال (1947)، در سال 2013 پاکستان شاهد پایان یک دوره قانونی دولت و برگزاری انتخابات بود. در این فرآیند نظامیان خود را از صحنه سیاسی کنار کشیدند و نتیجه آن شد که نوازشریف پیروز شد. نخستوزیر جدید برآن بود تا با اتخاذ سیاستهای عملگرایانه در حوزه سیاست، اقتصاد و امنیت چهره جدیدی از پاکستان را به جهان ارایه دهد. تصویر منفی این کشور بهعنوان پایگاه تروریسم اسلامی منجر به آن شده است که پاکستان با وجود منابع داخلی و حتی تجربه رشد هشتدرصدی در سال 2005 -2004 و کسب رتبه دوم رشد سریع بعد از چین در قاره آسیا، مجددا روند نزولی را تجربه کند. سرمایهگذاری مستقیم خارجی در این کشور در سال 2013 تنها 900میلیارددلار بود. بر این اساس نوازشریف با اتخاذ سیاستهایی مانند خصوصیسازی، برقراری شرایط مساوی برای سرمایهگذار داخلی و خارجی، مشوقهای مالیاتی و ایجاد مناطق ویژه صادراتی و پروژه صلح با طالبان تلاش دارد شرایط بهتری برای ورود ارز خارجی به کشور ایجاد کند. در این مدت کوتاه سطح فقر 10درصد کاهش یافت اما حضور هزاران معترض در خیابانهای اسلامآباد طی هفتههای اخیر، چشمانداز سیاستهای اقتصادی نوازشریف را با ابهام روبهرو کرد. اعتراضات اخیر در پاکستان به بهانه موضوع تقلب در انتخابات پارلمانی، سال گذشته آغاز شده است. عمرانخان، رییس حزب تحریک انصاف و طاهر القادری، رییس حزب جنبش مردمی پاکستان با تهییج هزاراننفر از طرفداران خود با این ادعا خواستار استعفای نخستوزیر شدند. در این اوضاع نخستوزیر برای خاتمه بحران سیاسی روبهگسترش، پیشنهاد برگزاری انتخابات میان دورهای در صورت اثبات تقلب در سال 2013 توسط دیوانعالی کشور را داد. اما رهبران مخالفان همچنان بر مواضع خود تاکید میکنند. آنها انتخابات آزادانه تحت نظارت گروههای بیطرف را مدنظر دارند.
در این شرایط بازار سهام پاکستان با ضرر سهمیلیارددلاری مواجه و بازار بورس این کشور دچار بحران شد. قیمت دلار در 10روز گذشته 70درصد افزایش یافت و ارتش نشانههایی از مداخله خود در عرصه سیاسی را با درخواست از طرفین برای حلوفصل مسالمتآمیز اختلاف بروز داد.
برآیند آنچه در کشور ناآرام پاکستان در حال وقوع است همانطور که اشاره شد دور باطل فقر و ناآرامی است. حتی اگر بحران مذکور بهسرعت و با مداخله رهبران سیاسی به شیوه صلحآمیز پایان یابد، سرمایهگذار را متقاعد خواهد کرد که این کشور برای تبدیلشدن به محلی برای رونق و شکوفایی اقتصادی مسیری طولانی و ناهموار دارد. تحزب و قبیلهگرایی در کنار عدم نهادینهشدن اصول دموکراسی، حضور نظامی آمریکا و انجام اقداماتی علیه شبهنظامیان طالبان که ناقض حاکمیت این کشور است و همچنین عملیات انتحاری جنگجویان مخالف دولت مانند حمله به فرودگاه کراچی، تمامی شرایط ناامن و غیرمطمئن برای جذب سرمایه خارجی و حتی داخلی و توریست را در این کشور ایجاد کرده است.
اگرچه اخیرا کشورهای خلیجفارس، عربستان، ترکیه، ایران و چین در زمینه انرژی و امور دفاعی همکاریهایی را با اسلامآباد آغاز کردهاند، اما کماکان پاکستان کمتر از هند برای دولتها و بخش خصوصی جذابیت دارد.
درواقع مهمترین دلیل نرخ نامنظم رشد تولید ناخالص داخلی پاکستان و توسعه اقتصادی در عدم تداوم سیاستهای اقتصادی یک دولت، دقت ناکافی اجرای این سیاستها و عدموجود تحلیل در شکستهای سیاست اقتصادی، تغییر دولتها قبل از اتمام دوره قانونی، دخالت نظامیان، فقدان امنیت، بیثباتی سیاسی، عدم احترام به حقوق معنوی و وضعیت بد زیرساختها خلاصه میشود. در نهایت آنچه از درپیشگیری منافع قومی و شخصی رهبران احزاب قبیلهای پاکستان بهجای منافع ملی عاید این ملت میشود، تداوم فقر، بیکاری، قدرت روبهرشد و تخریبگرانه طالبان، نقض حاکمیت از سوی قدرتهای فرامنطقهای و وابستهشدن به کمکهای خارجیهاست.
عربستان در اوایل سالجاری میلادی بیش از یکمیلیارددلار به صورت وام در اختیار دولت نوازشریف گذاشت. ضمن آنکه پیوند خود را در زمینه تولیدات دفاعی تقویت کرد. نیاز اسلامآباد به چنین کمکهای مالی و دفاعیای منجر به آن میشود که وابستگی احزاب به خارج و شکاف میان دستهبندیها بیشتر شود.
در مواجهه با چنین چالشها و شکافهای ساختاریای، عرصه سیاست در پاکستان بهطور کلی لرزان و بیثبات است. چنین کشورهایی که در ادبیات سیاسی به آنها دولتهای ضعیف گفته میشود، زمینهای فراخ را برای حضور قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای ایجاد میکنند. در چنین شرایطی پاکستان به دلیل نزدیکی به چین و هم مرزی با افغانستان گزینه مناسبی در سیاست خارجی ایالاتمتحده محسوب میشود. در شرایطی که تا پایان سال 2014، نیروهای ائتلاف بینالمللی و البته آمریکایی باید افغانستان را ترک کنند، حضور نظامی ایالاتمتحده در شمال پاکستان به بهانه مقابله با طالبان، کابل را همچنان تحت نظارت کاخسفید نگه خواهد داشت.
ساختار سیاسی قدرت در پاکستان با پویایی روابط نظامیان و غیرنظامیان و پیوند اسلامگرایی با دولت شکل گرفته است، از اینرو همیشه یک گفتمان خشونتآمیز حول محور تصاحب قدرت و سیاست خارجی در پاکستان جریان داشته است. پیچیدگی کنشها میان بازیگران عرصه سیاسی پاکستان ضمن آنکه در دوران 10ساله حکومت غیرنظامیان از سالهای 1988 تا 1999 جلو نهادینهشدن دموکراسی نیمبند را گرفت و راه را برای ورود مجدد نظامیان به عرصه قدرت باز کرد، نوعی سردرگمی سیاسی را در صحنه روابط بینالمللی این کشور نیز به وجود آورده است. برای اولینبار از زمان استقلال (1947)، در سال 2013 پاکستان شاهد پایان یک دوره قانونی دولت و برگزاری انتخابات بود. در این فرآیند نظامیان خود را از صحنه سیاسی کنار کشیدند و نتیجه آن شد که نوازشریف پیروز شد. نخستوزیر جدید برآن بود تا با اتخاذ سیاستهای عملگرایانه در حوزه سیاست، اقتصاد و امنیت چهره جدیدی از پاکستان را به جهان ارایه دهد. تصویر منفی این کشور بهعنوان پایگاه تروریسم اسلامی منجر به آن شده است که پاکستان با وجود منابع داخلی و حتی تجربه رشد هشتدرصدی در سال 2005 -2004 و کسب رتبه دوم رشد سریع بعد از چین در قاره آسیا، مجددا روند نزولی را تجربه کند. سرمایهگذاری مستقیم خارجی در این کشور در سال 2013 تنها 900میلیارددلار بود. بر این اساس نوازشریف با اتخاذ سیاستهایی مانند خصوصیسازی، برقراری شرایط مساوی برای سرمایهگذار داخلی و خارجی، مشوقهای مالیاتی و ایجاد مناطق ویژه صادراتی و پروژه صلح با طالبان تلاش دارد شرایط بهتری برای ورود ارز خارجی به کشور ایجاد کند. در این مدت کوتاه سطح فقر 10درصد کاهش یافت اما حضور هزاران معترض در خیابانهای اسلامآباد طی هفتههای اخیر، چشمانداز سیاستهای اقتصادی نوازشریف را با ابهام روبهرو کرد. اعتراضات اخیر در پاکستان به بهانه موضوع تقلب در انتخابات پارلمانی، سال گذشته آغاز شده است. عمرانخان، رییس حزب تحریک انصاف و طاهر القادری، رییس حزب جنبش مردمی پاکستان با تهییج هزاراننفر از طرفداران خود با این ادعا خواستار استعفای نخستوزیر شدند. در این اوضاع نخستوزیر برای خاتمه بحران سیاسی روبهگسترش، پیشنهاد برگزاری انتخابات میان دورهای در صورت اثبات تقلب در سال 2013 توسط دیوانعالی کشور را داد. اما رهبران مخالفان همچنان بر مواضع خود تاکید میکنند. آنها انتخابات آزادانه تحت نظارت گروههای بیطرف را مدنظر دارند.
در این شرایط بازار سهام پاکستان با ضرر سهمیلیارددلاری مواجه و بازار بورس این کشور دچار بحران شد. قیمت دلار در 10روز گذشته 70درصد افزایش یافت و ارتش نشانههایی از مداخله خود در عرصه سیاسی را با درخواست از طرفین برای حلوفصل مسالمتآمیز اختلاف بروز داد.
برآیند آنچه در کشور ناآرام پاکستان در حال وقوع است همانطور که اشاره شد دور باطل فقر و ناآرامی است. حتی اگر بحران مذکور بهسرعت و با مداخله رهبران سیاسی به شیوه صلحآمیز پایان یابد، سرمایهگذار را متقاعد خواهد کرد که این کشور برای تبدیلشدن به محلی برای رونق و شکوفایی اقتصادی مسیری طولانی و ناهموار دارد. تحزب و قبیلهگرایی در کنار عدم نهادینهشدن اصول دموکراسی، حضور نظامی آمریکا و انجام اقداماتی علیه شبهنظامیان طالبان که ناقض حاکمیت این کشور است و همچنین عملیات انتحاری جنگجویان مخالف دولت مانند حمله به فرودگاه کراچی، تمامی شرایط ناامن و غیرمطمئن برای جذب سرمایه خارجی و حتی داخلی و توریست را در این کشور ایجاد کرده است.
اگرچه اخیرا کشورهای خلیجفارس، عربستان، ترکیه، ایران و چین در زمینه انرژی و امور دفاعی همکاریهایی را با اسلامآباد آغاز کردهاند، اما کماکان پاکستان کمتر از هند برای دولتها و بخش خصوصی جذابیت دارد.
درواقع مهمترین دلیل نرخ نامنظم رشد تولید ناخالص داخلی پاکستان و توسعه اقتصادی در عدم تداوم سیاستهای اقتصادی یک دولت، دقت ناکافی اجرای این سیاستها و عدموجود تحلیل در شکستهای سیاست اقتصادی، تغییر دولتها قبل از اتمام دوره قانونی، دخالت نظامیان، فقدان امنیت، بیثباتی سیاسی، عدم احترام به حقوق معنوی و وضعیت بد زیرساختها خلاصه میشود. در نهایت آنچه از درپیشگیری منافع قومی و شخصی رهبران احزاب قبیلهای پاکستان بهجای منافع ملی عاید این ملت میشود، تداوم فقر، بیکاری، قدرت روبهرشد و تخریبگرانه طالبان، نقض حاکمیت از سوی قدرتهای فرامنطقهای و وابستهشدن به کمکهای خارجیهاست.
عربستان در اوایل سالجاری میلادی بیش از یکمیلیارددلار به صورت وام در اختیار دولت نوازشریف گذاشت. ضمن آنکه پیوند خود را در زمینه تولیدات دفاعی تقویت کرد. نیاز اسلامآباد به چنین کمکهای مالی و دفاعیای منجر به آن میشود که وابستگی احزاب به خارج و شکاف میان دستهبندیها بیشتر شود.
در مواجهه با چنین چالشها و شکافهای ساختاریای، عرصه سیاست در پاکستان بهطور کلی لرزان و بیثبات است. چنین کشورهایی که در ادبیات سیاسی به آنها دولتهای ضعیف گفته میشود، زمینهای فراخ را برای حضور قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای ایجاد میکنند. در چنین شرایطی پاکستان به دلیل نزدیکی به چین و هم مرزی با افغانستان گزینه مناسبی در سیاست خارجی ایالاتمتحده محسوب میشود. در شرایطی که تا پایان سال 2014، نیروهای ائتلاف بینالمللی و البته آمریکایی باید افغانستان را ترک کنند، حضور نظامی ایالاتمتحده در شمال پاکستان به بهانه مقابله با طالبان، کابل را همچنان تحت نظارت کاخسفید نگه خواهد داشت.
پس از یک دوره آرامش نسبی کوتاهمدت در فضای سیاسی پاکستان، شاهد هستیم که ناآرامیها و بیثباتیهای ریشهدار و ساختاری این کشور بار دیگر و با دلایل مقطعی جدید سربرآورده است. بیثباتی مزمن در پاکستان معلول عوامل مختلفی است که عمدتا ریشه در چرخه باطل فقر و بیثباتی سیاسی، روابط بدقواره دولت - جامعه و نیز نفوذ گسترده نظامیان دارد.
ساختار سیاسی قدرت در پاکستان با پویایی روابط نظامیان و غیرنظامیان و پیوند اسلامگرایی با دولت شکل گرفته است، از اینرو همیشه یک گفتمان خشونتآمیز حول محور تصاحب قدرت و سیاست خارجی در پاکستان جریان داشته است. پیچیدگی کنشها میان بازیگران عرصه سیاسی پاکستان ضمن آنکه در دوران 10ساله حکومت غیرنظامیان از سالهای 1988 تا 1999 جلو نهادینهشدن دموکراسی نیمبند را گرفت و راه را برای ورود مجدد نظامیان به عرصه قدرت باز کرد، نوعی سردرگمی سیاسی را در صحنه روابط بینالمللی این کشور نیز به وجود آورده است. برای اولینبار از زمان استقلال (1947)، در سال 2013 پاکستان شاهد پایان یک دوره قانونی دولت و برگزاری انتخابات بود. در این فرآیند نظامیان خود را از صحنه سیاسی کنار کشیدند و نتیجه آن شد که نوازشریف پیروز شد. نخستوزیر جدید برآن بود تا با اتخاذ سیاستهای عملگرایانه در حوزه سیاست، اقتصاد و امنیت چهره جدیدی از پاکستان را به جهان ارایه دهد. تصویر منفی این کشور بهعنوان پایگاه تروریسم اسلامی منجر به آن شده است که پاکستان با وجود منابع داخلی و حتی تجربه رشد هشتدرصدی در سال 2005 -2004 و کسب رتبه دوم رشد سریع بعد از چین در قاره آسیا، مجددا روند نزولی را تجربه کند. سرمایهگذاری مستقیم خارجی در این کشور در سال 2013 تنها 900میلیارددلار بود. بر این اساس نوازشریف با اتخاذ سیاستهایی مانند خصوصیسازی، برقراری شرایط مساوی برای سرمایهگذار داخلی و خارجی، مشوقهای مالیاتی و ایجاد مناطق ویژه صادراتی و پروژه صلح با طالبان تلاش دارد شرایط بهتری برای ورود ارز خارجی به کشور ایجاد کند. در این مدت کوتاه سطح فقر 10درصد کاهش یافت اما حضور هزاران معترض در خیابانهای اسلامآباد طی هفتههای اخیر، چشمانداز سیاستهای اقتصادی نوازشریف را با ابهام روبهرو کرد. اعتراضات اخیر در پاکستان به بهانه موضوع تقلب در انتخابات پارلمانی، سال گذشته آغاز شده است. عمرانخان، رییس حزب تحریک انصاف و طاهر القادری، رییس حزب جنبش مردمی پاکستان با تهییج هزاراننفر از طرفداران خود با این ادعا خواستار استعفای نخستوزیر شدند. در این اوضاع نخستوزیر برای خاتمه بحران سیاسی روبهگسترش، پیشنهاد برگزاری انتخابات میان دورهای در صورت اثبات تقلب در سال 2013 توسط دیوانعالی کشور را داد. اما رهبران مخالفان همچنان بر مواضع خود تاکید میکنند. آنها انتخابات آزادانه تحت نظارت گروههای بیطرف را مدنظر دارند.
در این شرایط بازار سهام پاکستان با ضرر سهمیلیارددلاری مواجه و بازار بورس این کشور دچار بحران شد. قیمت دلار در 10روز گذشته 70درصد افزایش یافت و ارتش نشانههایی از مداخله خود در عرصه سیاسی را با درخواست از طرفین برای حلوفصل مسالمتآمیز اختلاف بروز داد.
برآیند آنچه در کشور ناآرام پاکستان در حال وقوع است همانطور که اشاره شد دور باطل فقر و ناآرامی است. حتی اگر بحران مذکور بهسرعت و با مداخله رهبران سیاسی به شیوه صلحآمیز پایان یابد، سرمایهگذار را متقاعد خواهد کرد که این کشور برای تبدیلشدن به محلی برای رونق و شکوفایی اقتصادی مسیری طولانی و ناهموار دارد. تحزب و قبیلهگرایی در کنار عدم نهادینهشدن اصول دموکراسی، حضور نظامی آمریکا و انجام اقداماتی علیه شبهنظامیان طالبان که ناقض حاکمیت این کشور است و همچنین عملیات انتحاری جنگجویان مخالف دولت مانند حمله به فرودگاه کراچی، تمامی شرایط ناامن و غیرمطمئن برای جذب سرمایه خارجی و حتی داخلی و توریست را در این کشور ایجاد کرده است.
اگرچه اخیرا کشورهای خلیجفارس، عربستان، ترکیه، ایران و چین در زمینه انرژی و امور دفاعی همکاریهایی را با اسلامآباد آغاز کردهاند، اما کماکان پاکستان کمتر از هند برای دولتها و بخش خصوصی جذابیت دارد.
درواقع مهمترین دلیل نرخ نامنظم رشد تولید ناخالص داخلی پاکستان و توسعه اقتصادی در عدم تداوم سیاستهای اقتصادی یک دولت، دقت ناکافی اجرای این سیاستها و عدموجود تحلیل در شکستهای سیاست اقتصادی، تغییر دولتها قبل از اتمام دوره قانونی، دخالت نظامیان، فقدان امنیت، بیثباتی سیاسی، عدم احترام به حقوق معنوی و وضعیت بد زیرساختها خلاصه میشود. در نهایت آنچه از درپیشگیری منافع قومی و شخصی رهبران احزاب قبیلهای پاکستان بهجای منافع ملی عاید این ملت میشود، تداوم فقر، بیکاری، قدرت روبهرشد و تخریبگرانه طالبان، نقض حاکمیت از سوی قدرتهای فرامنطقهای و وابستهشدن به کمکهای خارجیهاست.
عربستان در اوایل سالجاری میلادی بیش از یکمیلیارددلار به صورت وام در اختیار دولت نوازشریف گذاشت. ضمن آنکه پیوند خود را در زمینه تولیدات دفاعی تقویت کرد. نیاز اسلامآباد به چنین کمکهای مالی و دفاعیای منجر به آن میشود که وابستگی احزاب به خارج و شکاف میان دستهبندیها بیشتر شود.
در مواجهه با چنین چالشها و شکافهای ساختاریای، عرصه سیاست در پاکستان بهطور کلی لرزان و بیثبات است. چنین کشورهایی که در ادبیات سیاسی به آنها دولتهای ضعیف گفته میشود، زمینهای فراخ را برای حضور قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای ایجاد میکنند. در چنین شرایطی پاکستان به دلیل نزدیکی به چین و هم مرزی با افغانستان گزینه مناسبی در سیاست خارجی ایالاتمتحده محسوب میشود. در شرایطی که تا پایان سال 2014، نیروهای ائتلاف بینالمللی و البته آمریکایی باید افغانستان را ترک کنند، حضور نظامی ایالاتمتحده در شمال پاکستان به بهانه مقابله با طالبان، کابل را همچنان تحت نظارت کاخسفید نگه خواهد داشت.
ساختار سیاسی قدرت در پاکستان با پویایی روابط نظامیان و غیرنظامیان و پیوند اسلامگرایی با دولت شکل گرفته است، از اینرو همیشه یک گفتمان خشونتآمیز حول محور تصاحب قدرت و سیاست خارجی در پاکستان جریان داشته است. پیچیدگی کنشها میان بازیگران عرصه سیاسی پاکستان ضمن آنکه در دوران 10ساله حکومت غیرنظامیان از سالهای 1988 تا 1999 جلو نهادینهشدن دموکراسی نیمبند را گرفت و راه را برای ورود مجدد نظامیان به عرصه قدرت باز کرد، نوعی سردرگمی سیاسی را در صحنه روابط بینالمللی این کشور نیز به وجود آورده است. برای اولینبار از زمان استقلال (1947)، در سال 2013 پاکستان شاهد پایان یک دوره قانونی دولت و برگزاری انتخابات بود. در این فرآیند نظامیان خود را از صحنه سیاسی کنار کشیدند و نتیجه آن شد که نوازشریف پیروز شد. نخستوزیر جدید برآن بود تا با اتخاذ سیاستهای عملگرایانه در حوزه سیاست، اقتصاد و امنیت چهره جدیدی از پاکستان را به جهان ارایه دهد. تصویر منفی این کشور بهعنوان پایگاه تروریسم اسلامی منجر به آن شده است که پاکستان با وجود منابع داخلی و حتی تجربه رشد هشتدرصدی در سال 2005 -2004 و کسب رتبه دوم رشد سریع بعد از چین در قاره آسیا، مجددا روند نزولی را تجربه کند. سرمایهگذاری مستقیم خارجی در این کشور در سال 2013 تنها 900میلیارددلار بود. بر این اساس نوازشریف با اتخاذ سیاستهایی مانند خصوصیسازی، برقراری شرایط مساوی برای سرمایهگذار داخلی و خارجی، مشوقهای مالیاتی و ایجاد مناطق ویژه صادراتی و پروژه صلح با طالبان تلاش دارد شرایط بهتری برای ورود ارز خارجی به کشور ایجاد کند. در این مدت کوتاه سطح فقر 10درصد کاهش یافت اما حضور هزاران معترض در خیابانهای اسلامآباد طی هفتههای اخیر، چشمانداز سیاستهای اقتصادی نوازشریف را با ابهام روبهرو کرد. اعتراضات اخیر در پاکستان به بهانه موضوع تقلب در انتخابات پارلمانی، سال گذشته آغاز شده است. عمرانخان، رییس حزب تحریک انصاف و طاهر القادری، رییس حزب جنبش مردمی پاکستان با تهییج هزاراننفر از طرفداران خود با این ادعا خواستار استعفای نخستوزیر شدند. در این اوضاع نخستوزیر برای خاتمه بحران سیاسی روبهگسترش، پیشنهاد برگزاری انتخابات میان دورهای در صورت اثبات تقلب در سال 2013 توسط دیوانعالی کشور را داد. اما رهبران مخالفان همچنان بر مواضع خود تاکید میکنند. آنها انتخابات آزادانه تحت نظارت گروههای بیطرف را مدنظر دارند.
در این شرایط بازار سهام پاکستان با ضرر سهمیلیارددلاری مواجه و بازار بورس این کشور دچار بحران شد. قیمت دلار در 10روز گذشته 70درصد افزایش یافت و ارتش نشانههایی از مداخله خود در عرصه سیاسی را با درخواست از طرفین برای حلوفصل مسالمتآمیز اختلاف بروز داد.
برآیند آنچه در کشور ناآرام پاکستان در حال وقوع است همانطور که اشاره شد دور باطل فقر و ناآرامی است. حتی اگر بحران مذکور بهسرعت و با مداخله رهبران سیاسی به شیوه صلحآمیز پایان یابد، سرمایهگذار را متقاعد خواهد کرد که این کشور برای تبدیلشدن به محلی برای رونق و شکوفایی اقتصادی مسیری طولانی و ناهموار دارد. تحزب و قبیلهگرایی در کنار عدم نهادینهشدن اصول دموکراسی، حضور نظامی آمریکا و انجام اقداماتی علیه شبهنظامیان طالبان که ناقض حاکمیت این کشور است و همچنین عملیات انتحاری جنگجویان مخالف دولت مانند حمله به فرودگاه کراچی، تمامی شرایط ناامن و غیرمطمئن برای جذب سرمایه خارجی و حتی داخلی و توریست را در این کشور ایجاد کرده است.
اگرچه اخیرا کشورهای خلیجفارس، عربستان، ترکیه، ایران و چین در زمینه انرژی و امور دفاعی همکاریهایی را با اسلامآباد آغاز کردهاند، اما کماکان پاکستان کمتر از هند برای دولتها و بخش خصوصی جذابیت دارد.
درواقع مهمترین دلیل نرخ نامنظم رشد تولید ناخالص داخلی پاکستان و توسعه اقتصادی در عدم تداوم سیاستهای اقتصادی یک دولت، دقت ناکافی اجرای این سیاستها و عدموجود تحلیل در شکستهای سیاست اقتصادی، تغییر دولتها قبل از اتمام دوره قانونی، دخالت نظامیان، فقدان امنیت، بیثباتی سیاسی، عدم احترام به حقوق معنوی و وضعیت بد زیرساختها خلاصه میشود. در نهایت آنچه از درپیشگیری منافع قومی و شخصی رهبران احزاب قبیلهای پاکستان بهجای منافع ملی عاید این ملت میشود، تداوم فقر، بیکاری، قدرت روبهرشد و تخریبگرانه طالبان، نقض حاکمیت از سوی قدرتهای فرامنطقهای و وابستهشدن به کمکهای خارجیهاست.
عربستان در اوایل سالجاری میلادی بیش از یکمیلیارددلار به صورت وام در اختیار دولت نوازشریف گذاشت. ضمن آنکه پیوند خود را در زمینه تولیدات دفاعی تقویت کرد. نیاز اسلامآباد به چنین کمکهای مالی و دفاعیای منجر به آن میشود که وابستگی احزاب به خارج و شکاف میان دستهبندیها بیشتر شود.
در مواجهه با چنین چالشها و شکافهای ساختاریای، عرصه سیاست در پاکستان بهطور کلی لرزان و بیثبات است. چنین کشورهایی که در ادبیات سیاسی به آنها دولتهای ضعیف گفته میشود، زمینهای فراخ را برای حضور قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای ایجاد میکنند. در چنین شرایطی پاکستان به دلیل نزدیکی به چین و هم مرزی با افغانستان گزینه مناسبی در سیاست خارجی ایالاتمتحده محسوب میشود. در شرایطی که تا پایان سال 2014، نیروهای ائتلاف بینالمللی و البته آمریکایی باید افغانستان را ترک کنند، حضور نظامی ایالاتمتحده در شمال پاکستان به بهانه مقابله با طالبان، کابل را همچنان تحت نظارت کاخسفید نگه خواهد داشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.