|

نگاهی به برنامه‌های شبکه آموزش

دو برگ برنده در یک شبکه

بهزاد وفاخواه

در دنیایی که رقابت سختی بین شبکه‌های تلویزیونی بر سر هرچه بیشتر سرگرم‌کننده‌بودن در جریان است، وقتی شبکه‌ای با اسم «آموزش» عرضه می‌شود به این معنی است که این شبکه به‌دنبال جذب انبوه مخاطب نیست. اما شبکه آموزش علاوه بر برنامه رادیو هفت، برگ برنده دیگری هم دارد که با همین دو برگ برنده از بسیاری شبکه‌های دیگر بیننده بیشتری به دست آورده است. «قندپهلو» تلاشی است برای انتقال طنز مکتوب به رسانه‌ای که اساسا با تصویر سروکار دارد. در این برهوت خلاقیت در برنامه‌سازی طنز و نیز سایر شاخه‌ها در تلویزیون، اندک استعدادهایی هستند که مثل گیاهی خودرو در بیابان باعث امیدواری می‌شوند.
برنامه‌هایی که می‌سازند شبیه به شخصیت این مجری- تهیه‌کننده‌ها می‌شود. اینطور است که برنامه 90 مثل خالقش جوان و سرزنده و پرسشگر و رادیو هفت مثل منصور ضابطیان خلاق و قندپهلو مثل رضا رفیع شده است: آرام، کم‌خطر، متین و فاخر. برنامه‌ای که بسیار به نکته‌سنجی و حاضرجوابی مجری‌اش رضا رفیع وابسته است.
قندپهلو و معنی طنز در این برنامه از سنت گل‌آقایی سرچشمه می‌گیرد و ریشه مخالفت‌ها و موافقت‌ها با آن هم در همین‌جاست. طنزی که مخالفانش آن را بیش از حد خنثی و کهنه می‌دانند و معتقدند وقتی مخاطب‌ فارسی‌زبان با وقوع هر اتفاق اجتماعی یا سیاسی با سیل انبوه طنز و جوک و کنایاتی با بیشترین گزندگی و ظرافت مواجه می‌شود که بلافاصله بین خود مردم ساخته شده است، طنز گل‌آقایی مثل تلگراف‌زدن در عصر ارتباطات است. در عوض موافقانش آن را نمونه‌ای از طنز فاخر ادبی می‌دانند که با حفظ ادب و توجه به ارزش ادبیاتی، میراث‌دار ادبیات کهن طنز در کشور و طنزپردازان معاصری مثل کیومرث صابری‌فومنی، حالت، جلی، صلاحی و احترامی است.
این موافقان، رویکرد مطلقا غیرسیاسی و انتقاد با شیب بسیار ملایم این برنامه را می‌پسندند. اما هیچ‌یک از دو گروه نمی‌توانند منکر شوند که این برنامه با اشعار فی‌البداهه شرکت‌کنندگان، نکته‌سنجی‌های رضا رفیع که با کمترین میمیک صورت و با صدایی آرام از بیننده خنده می‌گیرد و طنزآوری‌های داوران برنامه شهرام شکیبا و ناصر فیض در یکی از کم‌مخاطب‌ترین شبکه‌های سیما بیشترین مخاطب را به خود جذب کرده است؛ موفقیتی که ریشه در محبوبیت و استمرار کم‌نظیر شب شعر شکرخند دارد.
شب شعر طنزی که رضا رفیع از سال 85 تا حالا در اولین شنبه هرماه در فرهنگسرای ارسباران برگزارش می‌کند و همیشه با استقبال بسیار زیاد روبه‌رو بوده است. بسیاری از شرکت‌کنندگان این برنامه از دل شب‌های شکرخند انتخاب شده‌اند؛ موضوعی که شاید یک نقشه راه برای تلویزیون ملی ما باشد: از این بوروکراسی سنگین و کارمندانی که درجا می‌زنند دور شوید. موفق‌ها را در هر عرصه‌ای بیابید و همان‌ها را به تلویزیون دعوت کنید و به آنها آزادی عمل بدهید. آنها قبلا امتحانشان را پس داده‌اند.
در دنیایی که رقابت سختی بین شبکه‌های تلویزیونی بر سر هرچه بیشتر سرگرم‌کننده‌بودن در جریان است، وقتی شبکه‌ای با اسم «آموزش» عرضه می‌شود به این معنی است که این شبکه به‌دنبال جذب انبوه مخاطب نیست. اما شبکه آموزش علاوه بر برنامه رادیو هفت، برگ برنده دیگری هم دارد که با همین دو برگ برنده از بسیاری شبکه‌های دیگر بیننده بیشتری به دست آورده است. «قندپهلو» تلاشی است برای انتقال طنز مکتوب به رسانه‌ای که اساسا با تصویر سروکار دارد. در این برهوت خلاقیت در برنامه‌سازی طنز و نیز سایر شاخه‌ها در تلویزیون، اندک استعدادهایی هستند که مثل گیاهی خودرو در بیابان باعث امیدواری می‌شوند.
برنامه‌هایی که می‌سازند شبیه به شخصیت این مجری- تهیه‌کننده‌ها می‌شود. اینطور است که برنامه 90 مثل خالقش جوان و سرزنده و پرسشگر و رادیو هفت مثل منصور ضابطیان خلاق و قندپهلو مثل رضا رفیع شده است: آرام، کم‌خطر، متین و فاخر. برنامه‌ای که بسیار به نکته‌سنجی و حاضرجوابی مجری‌اش رضا رفیع وابسته است.
قندپهلو و معنی طنز در این برنامه از سنت گل‌آقایی سرچشمه می‌گیرد و ریشه مخالفت‌ها و موافقت‌ها با آن هم در همین‌جاست. طنزی که مخالفانش آن را بیش از حد خنثی و کهنه می‌دانند و معتقدند وقتی مخاطب‌ فارسی‌زبان با وقوع هر اتفاق اجتماعی یا سیاسی با سیل انبوه طنز و جوک و کنایاتی با بیشترین گزندگی و ظرافت مواجه می‌شود که بلافاصله بین خود مردم ساخته شده است، طنز گل‌آقایی مثل تلگراف‌زدن در عصر ارتباطات است. در عوض موافقانش آن را نمونه‌ای از طنز فاخر ادبی می‌دانند که با حفظ ادب و توجه به ارزش ادبیاتی، میراث‌دار ادبیات کهن طنز در کشور و طنزپردازان معاصری مثل کیومرث صابری‌فومنی، حالت، جلی، صلاحی و احترامی است.
این موافقان، رویکرد مطلقا غیرسیاسی و انتقاد با شیب بسیار ملایم این برنامه را می‌پسندند. اما هیچ‌یک از دو گروه نمی‌توانند منکر شوند که این برنامه با اشعار فی‌البداهه شرکت‌کنندگان، نکته‌سنجی‌های رضا رفیع که با کمترین میمیک صورت و با صدایی آرام از بیننده خنده می‌گیرد و طنزآوری‌های داوران برنامه شهرام شکیبا و ناصر فیض در یکی از کم‌مخاطب‌ترین شبکه‌های سیما بیشترین مخاطب را به خود جذب کرده است؛ موفقیتی که ریشه در محبوبیت و استمرار کم‌نظیر شب شعر شکرخند دارد.
شب شعر طنزی که رضا رفیع از سال 85 تا حالا در اولین شنبه هرماه در فرهنگسرای ارسباران برگزارش می‌کند و همیشه با استقبال بسیار زیاد روبه‌رو بوده است. بسیاری از شرکت‌کنندگان این برنامه از دل شب‌های شکرخند انتخاب شده‌اند؛ موضوعی که شاید یک نقشه راه برای تلویزیون ملی ما باشد: از این بوروکراسی سنگین و کارمندانی که درجا می‌زنند دور شوید. موفق‌ها را در هر عرصه‌ای بیابید و همان‌ها را به تلویزیون دعوت کنید و به آنها آزادی عمل بدهید. آنها قبلا امتحانشان را پس داده‌اند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.