|

تازه‌های نشر ثالث

معمای قتل یک ارباب
«وقت سایه‌ها» رمانی است از محمود فلکی که این روزها از طرف نشر ثالث منتشر شده است. راوی رمان، نویسنده‌ای است که برای نوشتن داستانش باید از معمای قتل عمویش پرده بردارد. او گذشته را می‌کاود و از طریق عکس‌های خود در سنین مختلف، به کودکی و نوجوانی خودش نقب می‌زند. داستان با اشاره راوی به قتل عمو شروع می‌شود و با شرح مرگ مشکوک پدر راوی که وقتی راوی 11ساله بوده اتفاق افتاده است ادامه می‌یابد. پدر و عموی راوی ارباب‌هایی در شمال کشور بوده‌اند. با مرگ پدر، عمو اختیار‌دار راوی و خانواده‌اش می‌شود و اینها همزمان است با وقوع اصلاحات ارضی که بر سرنوشت خانواده راوی تاثیری مستقیم می‌گذارد. بدین سان، فلکی حوادث رمان را در پس زمینه‌ای از وقایع تاریخی قرار داده است بی‌اینکه اثرش به گزارشی از رویدادهای تاریخی تقلیل یابد. اسلوب روایت در رمان وقت سایه‌ها، مبتنی بر پنهان‌سازی، کنایه و دادن اطلاعات به صورت ذره‌ذره و به کمک زبانی کنایی و نشانه‌هایی پراکنده است و به‌همین‌دلیل تصاویر و اصوات در این رمان نقش عمده‌ای در دادن اطلاعات به خواننده ایفا می‌کنند. ساختن موقعیت‌های طنز‌آمیز و هجو مناسبات حاکم بر زندگی آدم‌های داستان یکی دیگر از ویژگی‌های این رمان است و به ویژه اینجاست که زبان کنایی و آمیخته به طنز به شیوه‌ای هنرمندانه به خدمت گرفته شده است؛ زبانی که جاهایی از رمان، در عین کنایی‌بودنش، خشونت و بدویت حاکم بر روابط آدم‌های داستان را به خوبی ترسیم می‌کند. آنچه در پی می‌آید قسمتی است از این رمان، آنجا که دو نفر از شهر و از طرف حکومت شاه آمده‌اند تا برای روستاییان از اصلاحات ارضی سخن بگویند: «... مرد فکلی گویا به جاهای مهیج رسیده بود. دیگر دست‌ها کفایت نمی‌کردند، از پاهایش هم کمک گرفت. یک‌بار که پای راستش را محکم بر جعبه زیر پایش کوبیده بود، تخته شکست و پایش درون جعبه فرو رفت. تا پایش را بیرون بکشد، چند دقیقه در نطق وقفه افتاد و عده‌ای دیگر به سوی بساط فروشنده‌ها حرکت کردند. بار دیگر که شروع کرد، آسمان ترکید و رگبار تگرگ و باران مردم را پراکنده کرد و دیگر فریادهای مرد کاغذ به دست و صدای شلیک گلوله‌ها هم تاثیری نداشت. در وسط میدان، فکلی بی‌گردن که چتری بالای سرش گرفته بود، مثل مجسمه‌ای همچنان روی جعبه‌های خالی پرتقال ایستاده بود. فکلی دفتر به دست، ژاندارم‌ها، مرد کاغذ به دست و کدخدا رحمت سر جاهاشان چنان بی‌حرکت زیر باران ایستاده بودند که گویی بر اثر جادو سنگ شده‌اند. از آتقی خبری نبود. فروشنده‌ها بساط‌شان را جمع کرده بودند. باران می‌آمد و هوا هم رو به تاریکی می‌رفت. تنها لج حسن که چپق خاموشش را به نیش کشیده بود، مثل مرغی که هنگام چرت زدن، سرش را توی پرهایش فرو می‌کند و روی یک پا می‌ایستد، در کنار کوزه‌هایش به زمین چسبیده بود و همراه الاغش که گوش‌هایش از ضربات تگرگ رو به زمین خمیده بود و آب از آن می‌چکید، به رویای مشترکی فرو رفته بودند.»

جنگ و مرگ و تنهایی
ترجمه تازه‌ای از یکی از رمان‌های بختیار علی با نام «آخرین انار دنیا» کتاب دیگری است که این روزها در نشر ثالث منتشر شده است. این رمان پیش از این با ترجمه آرش سنجابی و در نشر افراز منتشر شده بود و حالا مریوان حلبچه‌ای ترجمه دیگری از این رمان به دست داده است. بختیار علی از مشهورترین نویسندگان و شاعران کردزبان است که در سال 1961 در سلیمانیه کردستان عراق متولد شده است. بختیار علی اولین رمانش را در میانه دهه 80 میلادی می‌نویسد اما این رمان به دلیل سانسور رژیم بعث عراق اجازه انتشار نمی‌یابد تا اینکه در دهه 90 در سوئد به چاپ می‌رسد. شهرت بختیار علی بیش از هر چیز به دو رمان «غروب پروانه» و «آخرین انار دنیا» برمی‌گردد که این دومی در مدت کوتاهی بعد از انتشارش با اقبال زیاد خوانندگان و منتقدان مواجه شد و به زبان‌های زیادی ترجمه شد. مترجم کتاب در بخشی از یادداشت کوتاهش درباره داستان‌های بختیار علی نوشته: «مضمون بیش‌تر آثار بختیار علی به ویژه در زمینه ادبیات جنگ، سانسور، قربانی، عشق‌های شکست‌خورده، نقد حکومت و احزاب سیاسی است. او پرکارترین و پرتیراژترین نویسنده کرد لقب گرفته است.» شیرکو بی‌کس، چهره مشهور ادبیات کرد درباره بختیار علی گفته: «صدسال یک‌بار کسی چون او به دنیا می‌آید. بختیار علی دنیای تازه‌ای وارد ادبیات کردی کرد. او به تنهایی کار چندین نویسنده را انجام می‌دهد».

شب‌سرایی
از دیگر کتاب‌های تازه منتشرشده نشر ثالث، یکی هم دفتر شعری از مفتون امینی است با نام «طلایی/ خاکستری/ رگبار». این دفتر شعر در پنج بخش با نام‌های «سپید و شعرهای متفاوت دیگر»، «بخش آذری مجموعه»، «منظومه نظامی و من»، «تک سطری‌ها» و «در خاتمه متن» منتشر شده است. در ذیل بخش دوم این مجموعه شعر که به شعرهای آذری اختصاص دارد، آمده: «منحصر به برداشت‌هایی از یک فولکلورنامه» که قرار است نسخه کامل این اثر در مجموعه شعرهای آذری با عنوان «سوز قوناق لیغی» منتشر شود. بخش پنجم این مجموعه هم که شعری کانکریت است که «همین که هست» نام دارد. در یکی از شعرهای بخش اول این مجموعه با نام «شکاری و این‌چنین» می‌خوانیم: «با نگاهی/ هم از ترس/ هم از تحسین/ شکار جوان/ خسته از فرار/ پشت بر چمن زرد/ می‌افتد/ و/ شیر/ چه به شهوت و شتاب درهمش می‌شکند/ تا پاک، فرو خوردش/ بی‌آن‌که/ بخواهد/ برگی از علف به خون آغشته را/ از/ حقارت بوکشیدگان/ دریغ ندارد».
معمای قتل یک ارباب
«وقت سایه‌ها» رمانی است از محمود فلکی که این روزها از طرف نشر ثالث منتشر شده است. راوی رمان، نویسنده‌ای است که برای نوشتن داستانش باید از معمای قتل عمویش پرده بردارد. او گذشته را می‌کاود و از طریق عکس‌های خود در سنین مختلف، به کودکی و نوجوانی خودش نقب می‌زند. داستان با اشاره راوی به قتل عمو شروع می‌شود و با شرح مرگ مشکوک پدر راوی که وقتی راوی 11ساله بوده اتفاق افتاده است ادامه می‌یابد. پدر و عموی راوی ارباب‌هایی در شمال کشور بوده‌اند. با مرگ پدر، عمو اختیار‌دار راوی و خانواده‌اش می‌شود و اینها همزمان است با وقوع اصلاحات ارضی که بر سرنوشت خانواده راوی تاثیری مستقیم می‌گذارد. بدین سان، فلکی حوادث رمان را در پس زمینه‌ای از وقایع تاریخی قرار داده است بی‌اینکه اثرش به گزارشی از رویدادهای تاریخی تقلیل یابد. اسلوب روایت در رمان وقت سایه‌ها، مبتنی بر پنهان‌سازی، کنایه و دادن اطلاعات به صورت ذره‌ذره و به کمک زبانی کنایی و نشانه‌هایی پراکنده است و به‌همین‌دلیل تصاویر و اصوات در این رمان نقش عمده‌ای در دادن اطلاعات به خواننده ایفا می‌کنند. ساختن موقعیت‌های طنز‌آمیز و هجو مناسبات حاکم بر زندگی آدم‌های داستان یکی دیگر از ویژگی‌های این رمان است و به ویژه اینجاست که زبان کنایی و آمیخته به طنز به شیوه‌ای هنرمندانه به خدمت گرفته شده است؛ زبانی که جاهایی از رمان، در عین کنایی‌بودنش، خشونت و بدویت حاکم بر روابط آدم‌های داستان را به خوبی ترسیم می‌کند. آنچه در پی می‌آید قسمتی است از این رمان، آنجا که دو نفر از شهر و از طرف حکومت شاه آمده‌اند تا برای روستاییان از اصلاحات ارضی سخن بگویند: «... مرد فکلی گویا به جاهای مهیج رسیده بود. دیگر دست‌ها کفایت نمی‌کردند، از پاهایش هم کمک گرفت. یک‌بار که پای راستش را محکم بر جعبه زیر پایش کوبیده بود، تخته شکست و پایش درون جعبه فرو رفت. تا پایش را بیرون بکشد، چند دقیقه در نطق وقفه افتاد و عده‌ای دیگر به سوی بساط فروشنده‌ها حرکت کردند. بار دیگر که شروع کرد، آسمان ترکید و رگبار تگرگ و باران مردم را پراکنده کرد و دیگر فریادهای مرد کاغذ به دست و صدای شلیک گلوله‌ها هم تاثیری نداشت. در وسط میدان، فکلی بی‌گردن که چتری بالای سرش گرفته بود، مثل مجسمه‌ای همچنان روی جعبه‌های خالی پرتقال ایستاده بود. فکلی دفتر به دست، ژاندارم‌ها، مرد کاغذ به دست و کدخدا رحمت سر جاهاشان چنان بی‌حرکت زیر باران ایستاده بودند که گویی بر اثر جادو سنگ شده‌اند. از آتقی خبری نبود. فروشنده‌ها بساط‌شان را جمع کرده بودند. باران می‌آمد و هوا هم رو به تاریکی می‌رفت. تنها لج حسن که چپق خاموشش را به نیش کشیده بود، مثل مرغی که هنگام چرت زدن، سرش را توی پرهایش فرو می‌کند و روی یک پا می‌ایستد، در کنار کوزه‌هایش به زمین چسبیده بود و همراه الاغش که گوش‌هایش از ضربات تگرگ رو به زمین خمیده بود و آب از آن می‌چکید، به رویای مشترکی فرو رفته بودند.»

جنگ و مرگ و تنهایی
ترجمه تازه‌ای از یکی از رمان‌های بختیار علی با نام «آخرین انار دنیا» کتاب دیگری است که این روزها در نشر ثالث منتشر شده است. این رمان پیش از این با ترجمه آرش سنجابی و در نشر افراز منتشر شده بود و حالا مریوان حلبچه‌ای ترجمه دیگری از این رمان به دست داده است. بختیار علی از مشهورترین نویسندگان و شاعران کردزبان است که در سال 1961 در سلیمانیه کردستان عراق متولد شده است. بختیار علی اولین رمانش را در میانه دهه 80 میلادی می‌نویسد اما این رمان به دلیل سانسور رژیم بعث عراق اجازه انتشار نمی‌یابد تا اینکه در دهه 90 در سوئد به چاپ می‌رسد. شهرت بختیار علی بیش از هر چیز به دو رمان «غروب پروانه» و «آخرین انار دنیا» برمی‌گردد که این دومی در مدت کوتاهی بعد از انتشارش با اقبال زیاد خوانندگان و منتقدان مواجه شد و به زبان‌های زیادی ترجمه شد. مترجم کتاب در بخشی از یادداشت کوتاهش درباره داستان‌های بختیار علی نوشته: «مضمون بیش‌تر آثار بختیار علی به ویژه در زمینه ادبیات جنگ، سانسور، قربانی، عشق‌های شکست‌خورده، نقد حکومت و احزاب سیاسی است. او پرکارترین و پرتیراژترین نویسنده کرد لقب گرفته است.» شیرکو بی‌کس، چهره مشهور ادبیات کرد درباره بختیار علی گفته: «صدسال یک‌بار کسی چون او به دنیا می‌آید. بختیار علی دنیای تازه‌ای وارد ادبیات کردی کرد. او به تنهایی کار چندین نویسنده را انجام می‌دهد».

شب‌سرایی
از دیگر کتاب‌های تازه منتشرشده نشر ثالث، یکی هم دفتر شعری از مفتون امینی است با نام «طلایی/ خاکستری/ رگبار». این دفتر شعر در پنج بخش با نام‌های «سپید و شعرهای متفاوت دیگر»، «بخش آذری مجموعه»، «منظومه نظامی و من»، «تک سطری‌ها» و «در خاتمه متن» منتشر شده است. در ذیل بخش دوم این مجموعه شعر که به شعرهای آذری اختصاص دارد، آمده: «منحصر به برداشت‌هایی از یک فولکلورنامه» که قرار است نسخه کامل این اثر در مجموعه شعرهای آذری با عنوان «سوز قوناق لیغی» منتشر شود. بخش پنجم این مجموعه هم که شعری کانکریت است که «همین که هست» نام دارد. در یکی از شعرهای بخش اول این مجموعه با نام «شکاری و این‌چنین» می‌خوانیم: «با نگاهی/ هم از ترس/ هم از تحسین/ شکار جوان/ خسته از فرار/ پشت بر چمن زرد/ می‌افتد/ و/ شیر/ چه به شهوت و شتاب درهمش می‌شکند/ تا پاک، فرو خوردش/ بی‌آن‌که/ بخواهد/ برگی از علف به خون آغشته را/ از/ حقارت بوکشیدگان/ دریغ ندارد».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.