|

چهره یگانه «سیمین»

علیرضا رییس‌دانا

سیمین بهبهانی برای من فقط یک شاعر، یک ادیب، یک فعال اجتماعی و یک انسان نیست، چیزی جدا از همه اینهاست. آشنایی من با سیمین حالا به حدود چهاردهه می‌رسد. از سالیان آغازین دهه 50 که به‌طور جدی وارد کار نشر شدم سیمین چهره‌ای نامبردار بود، امیرکبیر و زوار، دو ناشر از بهترین‌های زمان، ناشر آثارش بودند. در آن سالیان جوانی غزل‌های عاشقانه‌اش تارهای قلبم را به لرزه درمی‌آورد و ترانه‌هایش که خواننده‌های نامبردار زمان در برنامه‌های گل‌های رنگارنگ خواننده‌اش بودند زمزمه‌گر شب‌های تنهایی‌ام می‌شد. سیمین اما یک معلم و شاعر بود، هنوز مانده بود تا چهره بنماید. غزل‌هایش اگرچه در اسالیب نو اما به شیوه قدمایی بود و در ترانه‌سرایی البته متکی به پیشینه ادب پارسی. پس از انقلاب رابطه من با سیمین لونی دیگر یافت، ناشر آثارش شدم و اما جدا از رابطه حرفه‌ای، دوستی ریشه‌دار و عمیقی نیز با او پیدا کردم. ارتباط ما از سویه عاطفی‌اش مادر و فرزندی بود و در زمینه اجتماعی‌اش برای من وجه شاگردی در برابر استاد را داشت. سیمین پس از انقلاب علاوه بر تحول شگرف در زمینه سرایش اشعارش، در بستر فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی هم دگرگون شد. خودش این تحولات را متناسب با سن خود می‌دانست، در زمینه حقوق اهل قلم یک پایدار هماره و در باب آزادی بیان یک کوشای خستگی‌ناپذیر بود. در حقوق زنان با وجود فرسودگی جسمانی همیشه حاضر بود. در سه‌دهه اخیر در مجامع جهانی قدر دید و بر صدر نشست. او اندک‌اندک از عاشقانه‌سرایی که شیوه غزل قدمایی داشت فاصله گرفت و شعرش وجه اجتماعی و انسانی غنی یافت، اما از تغزل دست برنداشت که بازتاب روح لطیف و شاعرانه‌اش جز در قالب غزل نمی‌توانست شکوفایی داشته باشد. روزی از او پرسیدم که چرا به شیوه نیما و شاملو، شعر سپید نمی‌گوید، گفت در زندگی هیچ‌گاه مقلد نبوده و راه خود را رفته است اما غزل‌هایش چنان تحولی چه در سرایش و به‌هم‌ریختن قالب‌های قدیم و چه راه جستن مفاهیم جدید در اشعارش پدید آورد که بسیاری او را نیمای غزل در روزگار کنونی معرفی کردند.
سیمین در سالیان اخیر با بیماری‌های مختلف، بالارفتن سن و فشارهای اجتماعی، کم‌توان و بیمار بود اما هیچ‌گاه از کشش و کوشش بازنایستاد. در جوانی یک‌بار با پروین اعتصامی شاعره نامدار زمانه برخورد کرد و در همان دیدار پروین او را شاعری بزرگ برای آینده خواند. سال‌های اولیه شاعری‌اش بی‌تاثیر از پروین نبود، اما به‌تدریج راه خود را یافت و چه در غزل عاشقانه و بعد غزل اجتماعی یک رنسانس به‌پا کرد. برای من سیمین جدا از یک دوست، یک مادر، همراهی که در سال‌های اخیر بسیاری از اوقات خوشم با نام او پیوند یافته، یک انسان بود، انسانی که درد دیگران را می‌فهمید و همدردی را به‌درستی معنا می‌کرد، بی‌تردید زنی همانند او بسیار نایاب است و دردا و دریغا که زمانه غدار ما را از دم‌خوری و مصاحبت چنین انسانی محروم کرد. آرزومندم که پاسدار میراث بزرگ انسانی و فرهنگی او باشیم و خواهان اینکه زنان جوان و شاعر پای در راهی نهند که سیمین بهبهانی با دریغ از جسم و جان خود آن را هموار نمود.
سیمین بهبهانی برای من فقط یک شاعر، یک ادیب، یک فعال اجتماعی و یک انسان نیست، چیزی جدا از همه اینهاست. آشنایی من با سیمین حالا به حدود چهاردهه می‌رسد. از سالیان آغازین دهه 50 که به‌طور جدی وارد کار نشر شدم سیمین چهره‌ای نامبردار بود، امیرکبیر و زوار، دو ناشر از بهترین‌های زمان، ناشر آثارش بودند. در آن سالیان جوانی غزل‌های عاشقانه‌اش تارهای قلبم را به لرزه درمی‌آورد و ترانه‌هایش که خواننده‌های نامبردار زمان در برنامه‌های گل‌های رنگارنگ خواننده‌اش بودند زمزمه‌گر شب‌های تنهایی‌ام می‌شد. سیمین اما یک معلم و شاعر بود، هنوز مانده بود تا چهره بنماید. غزل‌هایش اگرچه در اسالیب نو اما به شیوه قدمایی بود و در ترانه‌سرایی البته متکی به پیشینه ادب پارسی. پس از انقلاب رابطه من با سیمین لونی دیگر یافت، ناشر آثارش شدم و اما جدا از رابطه حرفه‌ای، دوستی ریشه‌دار و عمیقی نیز با او پیدا کردم. ارتباط ما از سویه عاطفی‌اش مادر و فرزندی بود و در زمینه اجتماعی‌اش برای من وجه شاگردی در برابر استاد را داشت. سیمین پس از انقلاب علاوه بر تحول شگرف در زمینه سرایش اشعارش، در بستر فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی هم دگرگون شد. خودش این تحولات را متناسب با سن خود می‌دانست، در زمینه حقوق اهل قلم یک پایدار هماره و در باب آزادی بیان یک کوشای خستگی‌ناپذیر بود. در حقوق زنان با وجود فرسودگی جسمانی همیشه حاضر بود. در سه‌دهه اخیر در مجامع جهانی قدر دید و بر صدر نشست. او اندک‌اندک از عاشقانه‌سرایی که شیوه غزل قدمایی داشت فاصله گرفت و شعرش وجه اجتماعی و انسانی غنی یافت، اما از تغزل دست برنداشت که بازتاب روح لطیف و شاعرانه‌اش جز در قالب غزل نمی‌توانست شکوفایی داشته باشد. روزی از او پرسیدم که چرا به شیوه نیما و شاملو، شعر سپید نمی‌گوید، گفت در زندگی هیچ‌گاه مقلد نبوده و راه خود را رفته است اما غزل‌هایش چنان تحولی چه در سرایش و به‌هم‌ریختن قالب‌های قدیم و چه راه جستن مفاهیم جدید در اشعارش پدید آورد که بسیاری او را نیمای غزل در روزگار کنونی معرفی کردند.
سیمین در سالیان اخیر با بیماری‌های مختلف، بالارفتن سن و فشارهای اجتماعی، کم‌توان و بیمار بود اما هیچ‌گاه از کشش و کوشش بازنایستاد. در جوانی یک‌بار با پروین اعتصامی شاعره نامدار زمانه برخورد کرد و در همان دیدار پروین او را شاعری بزرگ برای آینده خواند. سال‌های اولیه شاعری‌اش بی‌تاثیر از پروین نبود، اما به‌تدریج راه خود را یافت و چه در غزل عاشقانه و بعد غزل اجتماعی یک رنسانس به‌پا کرد. برای من سیمین جدا از یک دوست، یک مادر، همراهی که در سال‌های اخیر بسیاری از اوقات خوشم با نام او پیوند یافته، یک انسان بود، انسانی که درد دیگران را می‌فهمید و همدردی را به‌درستی معنا می‌کرد، بی‌تردید زنی همانند او بسیار نایاب است و دردا و دریغا که زمانه غدار ما را از دم‌خوری و مصاحبت چنین انسانی محروم کرد. آرزومندم که پاسدار میراث بزرگ انسانی و فرهنگی او باشیم و خواهان اینکه زنان جوان و شاعر پای در راهی نهند که سیمین بهبهانی با دریغ از جسم و جان خود آن را هموار نمود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.