|

«بی‌دی‌اس» چیست؟

تحریم اسراییل؛ تحریم توسعه‌طلبی در پناه قانون

سهند ستاری

از 1948 تا امروز اسراییلی‌ها در تکراری متناوب فلسطینی‌ها را می‌کشند تا کار این سرزمین را تمام کنند؛ اما فلسطین ادامه دارد. این‌بار نیز پس از چندروزی که آمار کشته‌ها بالا گرفت و زمین‌وزمان با اخلاقی‌کردن کشتار فلسطینی‌ها آن را محکوم کرد، بنگاه‌های خبری-تجاری در کنار آژانس‌های حقوق بشری تمام تلاش خود را برای تسکین «وجدان عمومی معذب» جهانی به کار بستند. تلاش‌ آنها برای به‌روز‌رسانی آمار جنازه‌ها و مهم‌تر از آن، همسان‌سازی کشتارها در منطقه و جهان، اعلام برائت از سیاست انهدام و نسل‌کشی اسراییل در فلسطین است؛ به عبارت دیگر اعلام حمایت از توسعه‌طلبی سیاسی- اقتصادی اسراییل. از این‌رو، تصور اینکه جنگ و کشتار در غزه همچون جنایات دیگر در منطقه صرفا امری دلخراش است شانه‌خالی‌کردن از پرسش‌های امری اخلاقی در قبال مساله شر است و از آن مهم‌تر تقلیل موضوعی سیاسی به امری صرفا اخلاقی. رابطه «انباشت اجساد» فلسطینی‌ها با توحش اسراییل فارغ از «اخلاق عرفی و روزمره» به لحظه تولد اسراییل در سال 1948 بازمی‌گردد؛ به جدال استعمار با مقاومت؛ به رابطه توسعه استعمار و اشغال در پناه قانون. از سال 1967 که اسراییل در مدت شش‌روز، با اشغال نوار غزه و کرانه‌ باختری و نیز بلندی‌های جولان توانست آنچه را از فلسطین باقی مانده بود، اشغال کند، تا امروز کشتار برای توسعه ایدئولوژی و سیاست انهدام و از همه مهم‌تر برای مالکیت زمین ادامه دارد. اگرچه حملات چندسال اخیر، دیگر نیازی به دلیل‌تراشی نه برای اسراییل و نه برای وجدان‌های معذب نداشت: آنها بمباران غزه به دست ارتش اسراییل و کشتار غیرنظامیان را محصول جنبی و ناخواسته حمله به حماس اعلام می‌کنند، حال آنکه توسعه‌طلبی اقتصادی- سیاسی برای تثبیت و جااندازی ایدئولوژی صهیونیسم تنها طرح اسراییل از 1948 تا امروز بوده است. از این‌رو، همچون سال‌های گذشته زمان آن فرارسیده تا به‌دور از آمار روزانه کشتار و خونریزی درباره این مساله اندیشید.
در سال 2005 کمپینی برای تحریم اسراییل تشکیل شد که حمایت بیش از 170نهاد سیاسی - مدنی را با خود به‌همراه داشت. همراه با فراخوانی که اولین‌گام پیدایش جنبش BDS (کارزار تحریم سیاسی، اقتصادی، اخلاقی اسراییل) بود، تحریم فرهنگی و آکادمیک اسراییل کلید خورد. BDS با هم‌اندیشی گروهی از فعالان صلح یهودی شکل گرفت که بیشتر آنها روشنفکران کشورهای مختلف اروپایی بودند. نخستین فراخوان برای تحریم فراگیر در ۹ ژوییه ٢٠٠۵ صادر شد، یک‌سال پس از آنکه دادگاه لاهه دیوار حائل اسراییل در اراضی اشغالی فلسطینیان را غیرقانونی اعلام کرد. این جنبش در واکنش به بی‌اعتنایی اسراییل نسبت به این اعلان شکل گرفت. بر همین اساس جنبش BDS، با مبارزه‌ای علیه بی‌اعتنایی اسراییل به تعهدات بین‌المللی آغاز به کارکرد و درنهایت خواستار تحریم و خودداری از سرمایه‌گذاری در اسراییل شد. در این فراخوان، اسراییل با آفریقای جنوبی دوره آپارتاید مقایسه شده. این جنبش برای آزادی فلسطین تشکیل شده و سلاح آن «تحریم» است. کارزار تحریم از مصرف‌کنندگان می‌خواهد محصولات ساخت اسراییل را نخرند. آنها فهرستی از محصولات - از میوه و سبزی تا دارو و لوازم آرایشی - ساخت اسراییل را در اروپا منتشر کرده‌اند که مشمول تحریم‌اند. همچنین تبلیغات علنی برضد کالاهای اسراییل، درخواست از مدیران فروشگاه‌ها برای نفروختن این اجناس در دستور کار فراخوان بوده و هست. بسیاری از کالاهایی که برچسب اسراییلی دارند در شهرک‌های یهودی‌نشین در اراضی اشغالی تولید می‌شوند. کارزار «تحریم سیاسی، اقتصادی و اخلاقی اسراییل» خواسته‌های روشنی دارد: 1- پایان‌دادن به اشغال و استعمار اراضی فلسطینی و عربی و تخریب دیوار حائل 2- تضمین برابری تام شهروندان فلسطینی در اسراییل 3- احقاق حقوق پناهندگان فلسطینی برای بازگشت به خانه و مایملک خود، چنانکه در قطعنامه 194 مجمع عمومی سازمان ملل متحد به صراحت قید شده است. این خواسته‌ها همچنان زنده است. کارزار تحریم بر این باور است که تحریم‌های اقتصادی می‌توانند اسراییل را مجبور کند به تعهدات خود در چارچوب قوانین بین‌المللی عمل کند. سال گذشته بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسراییل، در سخنرانی سالانه‌ خود در «آیپک» بارها از جنبش BDS نام برد. او جنبش تحریم را به مثابه «تهدید استراتژیک» برای اسراییل توصیف کرد. از این‌رو، موضوع اصلی نه صرفا دعوت به تحریم در برابر سیاست‌های توسعه‌طلبانه و نژادپرستانه، بلکه دعوا بر سر شدت تحریم است. اگرچه جنبش BDS هنوز بر این باور است که اتحادیه اروپا، چنان‌که باید، گامی مهم بر نداشته است. در همین رابطه سفیر اتحادیه اروپا در اسراییل، در پیغامی به رهبران اسراییل گفته است: «اگر دولت‌های اتحادیه اروپا راه‌حلی مناسب برای رفع این درگیری بیابند، بی‌تردید، پیمان ویژه‌ای با اسراییل خواهد بست.» آنها می‌کوشند با تفاوت‌گذاشتن میان اقتصاد اسراییل و اقتصاد منطقه‌ اشغالی، نهایت «تدبیر» خود را با پیش‌کشیدن این دوگانه مضحک در فرآیند تحریم به کار بندند، در حالی‌که اتحادیه اروپا تمام تلاش خود را به کار بسته تا اسراییل را به میز مذاکره بازگرداند، جنبش BDS بر شروط فراخوان خود پایبند است. از این‌رو، مساله اصلی، مخالفت و مقاومت در برابر تلاشی است که به بهانه امنیت اسراییل به تثبیت توسعه‌طلبی سیاسی-اقتصادی اسراییل و نفی حقوق فلسطینی‌ها منجر می‌شود: یعنی همانا مقاومت در برابر «توسعه‌طلبی در پناه قانون».
از 1948 تا امروز اسراییلی‌ها در تکراری متناوب فلسطینی‌ها را می‌کشند تا کار این سرزمین را تمام کنند؛ اما فلسطین ادامه دارد. این‌بار نیز پس از چندروزی که آمار کشته‌ها بالا گرفت و زمین‌وزمان با اخلاقی‌کردن کشتار فلسطینی‌ها آن را محکوم کرد، بنگاه‌های خبری-تجاری در کنار آژانس‌های حقوق بشری تمام تلاش خود را برای تسکین «وجدان عمومی معذب» جهانی به کار بستند. تلاش‌ آنها برای به‌روز‌رسانی آمار جنازه‌ها و مهم‌تر از آن، همسان‌سازی کشتارها در منطقه و جهان، اعلام برائت از سیاست انهدام و نسل‌کشی اسراییل در فلسطین است؛ به عبارت دیگر اعلام حمایت از توسعه‌طلبی سیاسی- اقتصادی اسراییل. از این‌رو، تصور اینکه جنگ و کشتار در غزه همچون جنایات دیگر در منطقه صرفا امری دلخراش است شانه‌خالی‌کردن از پرسش‌های امری اخلاقی در قبال مساله شر است و از آن مهم‌تر تقلیل موضوعی سیاسی به امری صرفا اخلاقی. رابطه «انباشت اجساد» فلسطینی‌ها با توحش اسراییل فارغ از «اخلاق عرفی و روزمره» به لحظه تولد اسراییل در سال 1948 بازمی‌گردد؛ به جدال استعمار با مقاومت؛ به رابطه توسعه استعمار و اشغال در پناه قانون. از سال 1967 که اسراییل در مدت شش‌روز، با اشغال نوار غزه و کرانه‌ باختری و نیز بلندی‌های جولان توانست آنچه را از فلسطین باقی مانده بود، اشغال کند، تا امروز کشتار برای توسعه ایدئولوژی و سیاست انهدام و از همه مهم‌تر برای مالکیت زمین ادامه دارد. اگرچه حملات چندسال اخیر، دیگر نیازی به دلیل‌تراشی نه برای اسراییل و نه برای وجدان‌های معذب نداشت: آنها بمباران غزه به دست ارتش اسراییل و کشتار غیرنظامیان را محصول جنبی و ناخواسته حمله به حماس اعلام می‌کنند، حال آنکه توسعه‌طلبی اقتصادی- سیاسی برای تثبیت و جااندازی ایدئولوژی صهیونیسم تنها طرح اسراییل از 1948 تا امروز بوده است. از این‌رو، همچون سال‌های گذشته زمان آن فرارسیده تا به‌دور از آمار روزانه کشتار و خونریزی درباره این مساله اندیشید.
در سال 2005 کمپینی برای تحریم اسراییل تشکیل شد که حمایت بیش از 170نهاد سیاسی - مدنی را با خود به‌همراه داشت. همراه با فراخوانی که اولین‌گام پیدایش جنبش BDS (کارزار تحریم سیاسی، اقتصادی، اخلاقی اسراییل) بود، تحریم فرهنگی و آکادمیک اسراییل کلید خورد. BDS با هم‌اندیشی گروهی از فعالان صلح یهودی شکل گرفت که بیشتر آنها روشنفکران کشورهای مختلف اروپایی بودند. نخستین فراخوان برای تحریم فراگیر در ۹ ژوییه ٢٠٠۵ صادر شد، یک‌سال پس از آنکه دادگاه لاهه دیوار حائل اسراییل در اراضی اشغالی فلسطینیان را غیرقانونی اعلام کرد. این جنبش در واکنش به بی‌اعتنایی اسراییل نسبت به این اعلان شکل گرفت. بر همین اساس جنبش BDS، با مبارزه‌ای علیه بی‌اعتنایی اسراییل به تعهدات بین‌المللی آغاز به کارکرد و درنهایت خواستار تحریم و خودداری از سرمایه‌گذاری در اسراییل شد. در این فراخوان، اسراییل با آفریقای جنوبی دوره آپارتاید مقایسه شده. این جنبش برای آزادی فلسطین تشکیل شده و سلاح آن «تحریم» است. کارزار تحریم از مصرف‌کنندگان می‌خواهد محصولات ساخت اسراییل را نخرند. آنها فهرستی از محصولات - از میوه و سبزی تا دارو و لوازم آرایشی - ساخت اسراییل را در اروپا منتشر کرده‌اند که مشمول تحریم‌اند. همچنین تبلیغات علنی برضد کالاهای اسراییل، درخواست از مدیران فروشگاه‌ها برای نفروختن این اجناس در دستور کار فراخوان بوده و هست. بسیاری از کالاهایی که برچسب اسراییلی دارند در شهرک‌های یهودی‌نشین در اراضی اشغالی تولید می‌شوند. کارزار «تحریم سیاسی، اقتصادی و اخلاقی اسراییل» خواسته‌های روشنی دارد: 1- پایان‌دادن به اشغال و استعمار اراضی فلسطینی و عربی و تخریب دیوار حائل 2- تضمین برابری تام شهروندان فلسطینی در اسراییل 3- احقاق حقوق پناهندگان فلسطینی برای بازگشت به خانه و مایملک خود، چنانکه در قطعنامه 194 مجمع عمومی سازمان ملل متحد به صراحت قید شده است. این خواسته‌ها همچنان زنده است. کارزار تحریم بر این باور است که تحریم‌های اقتصادی می‌توانند اسراییل را مجبور کند به تعهدات خود در چارچوب قوانین بین‌المللی عمل کند. سال گذشته بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسراییل، در سخنرانی سالانه‌ خود در «آیپک» بارها از جنبش BDS نام برد. او جنبش تحریم را به مثابه «تهدید استراتژیک» برای اسراییل توصیف کرد. از این‌رو، موضوع اصلی نه صرفا دعوت به تحریم در برابر سیاست‌های توسعه‌طلبانه و نژادپرستانه، بلکه دعوا بر سر شدت تحریم است. اگرچه جنبش BDS هنوز بر این باور است که اتحادیه اروپا، چنان‌که باید، گامی مهم بر نداشته است. در همین رابطه سفیر اتحادیه اروپا در اسراییل، در پیغامی به رهبران اسراییل گفته است: «اگر دولت‌های اتحادیه اروپا راه‌حلی مناسب برای رفع این درگیری بیابند، بی‌تردید، پیمان ویژه‌ای با اسراییل خواهد بست.» آنها می‌کوشند با تفاوت‌گذاشتن میان اقتصاد اسراییل و اقتصاد منطقه‌ اشغالی، نهایت «تدبیر» خود را با پیش‌کشیدن این دوگانه مضحک در فرآیند تحریم به کار بندند، در حالی‌که اتحادیه اروپا تمام تلاش خود را به کار بسته تا اسراییل را به میز مذاکره بازگرداند، جنبش BDS بر شروط فراخوان خود پایبند است. از این‌رو، مساله اصلی، مخالفت و مقاومت در برابر تلاشی است که به بهانه امنیت اسراییل به تثبیت توسعه‌طلبی سیاسی-اقتصادی اسراییل و نفی حقوق فلسطینی‌ها منجر می‌شود: یعنی همانا مقاومت در برابر «توسعه‌طلبی در پناه قانون».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.