|

«پل‌هانسن» برنده جایزه «ورلد پرس فوتو» در گفت‌وگو با «شرق»:

مرگ انسان‌ها به راحتی آب خوردن شده است

پرویز براتی

تصویر تکان‌دهنده است. مردمانی اندوهگین و خشمگین،‌ پیکر دو برادر را در یکی از کوچه‌های تنگ «غزه» تشییع می‌کنند. مشابه این تصویر، طی ماه‌های گذشته زیاد بر صفحه اول روزنامه‌ها و نشریات جهان جای گرفته، با این حال هنر «پل‌هانسن» عکاس سوئدی در آن بود که این تصاویر مکرر را در قابی قرار دهد که نظر هیات داوران پنجاه‌وششمین دوره جایزه «ورلد یرس فوتو» را جلب کند. اعلام نام هانسن به عنوان برگزیده اول این جایزه، البته با خبر خوش اعلام نام «مجید سعیدی» عکاس ایرانی آژانس خبری Getty و ابراهیم نوروزی دیگر عکاس ایرانی، به عنوان برگزیدگان بخش‌های «معاصر» و «Stage portraits» این رقابت هم همراه بود. روز گذشته بعد از انجام گفت‌وگو با برگزیدگان ایرانی این جایزه، طی تماسی با هانسن، از او درباره عکسی که در غزه گرفته و حواشی آن پرسیدیم. حاصل گفت‌وگوی ما با این عکاس را در ادامه می‌خوانید:

دریافت مهم‌ترین جایزه عکاسی خبری دنیا که حکم اسکار عکاسی را دارد، چه تاثیری روی اهداف حرفه‌ای شما خواهد داشت؟ می‌دانیم که هم‌اکنون در یک نشریه محلی کار می‌کنید، آیا بعد از این موفقیت جهانی، از این نشریه به نشریه‌ای معتبرتر و مهم‌تر خواهید رفت؟
نه.‌ نه واقعا. دریافت این جایزه، تنها به من انرژی لازم را می‌دهد تا پروژه‌های بلندمدت خود را به پایان برم، و در عین‌حال گزارش‌های تصویری جدیدتری را از اقصی نقاط جهان تهیه کنم.
می‌توانید لحظه ثبت عکس برگزیده‌تان را که تشییع جنازه دو کودک را در یکی از خیابان‌های «غزه» به تصویر می‌کشد، تشریح کنید؟
آن روز تنها در پی نظاره‌کردن یک تشییع جنازه در خیابان نبودم. شب قبل از آن، از پزشک نروژی راجع به حمله نیروی هوایی ارتش اسراییل چیزهایی شنیده‌بودم. آن پزشک به من گفته بود که طی این حمله هوایی سه‌نفر از اعضای خانواده «حجازی» کشته شده و تعدادی دیگر هم زخمی شده بودند. ما تصمیم داشتیم که صبح بعد، مراسم خاکسپاری کشتگان این حمله را پوشش خبری و تصویری دهیم.
اول‌بار چه‌زمانی وارد شهر غزه شدید؟
فکر می‌کنم سال 2000 بود.
شما این تصویر را 20نوامبر2012 ثبت کردید. در فاصله این 12سال (از 2000 به بعد) هیچ‌وقت سری به غزه زده بودید؟
بله، بارها.
من در سال‌های 2011 و 2012 هم مصاحبه‌هایی با برندگان جایزه ورلد پرس فوتو انجام داده بودم. نکته جالب این بود که هم عکس ساموئل آراندای اسپانیایی و هم عکس جودی بایبر عکاس آفریقای‌جنوبی، درباره مردمان و وقایع خاورمیانه بود. فکر می‌کنید چرا داوران این جایزه ظرف سه‌سال اخیر به این منطقه از جهان و عکس‌های مرتبط با آن، این‌قدر توجه نشان داده‌اند؟
این پرسش ساده‌ای است که پاسخ به آن دشوار است. این روزها لنز دوربین عکاسان و فیلمبرداران از افغانستان تا شاخ آفریقا را نشانه گرفته است. این منطقه دستخوش اتفاقات زیادی است؛ از جنگ‌های شهری تا نبردهای هوایی نظیر آنچه در غزه شاهدیم. من فکر می‌کنم دلیل نگاه ویژه داوران این جایزه به وقایع این منطقه بزرگ، ‌تراژدی‌های انسانی است که هر روز در حال رخ‌دادن است. اشکال اصلی در اینجاست که کشته‌شدن انسان‌ها در این محدوده، به یک امر عادی تبدیل شده است. تلویزیون را که روشن می‌کنیم با ده‌ها عکس و فیلم از آدم‌های غرقه در خون روبه‌رو می‌شویم. آن‌قدر همه‌چیز عادی شده انگار مرگ انسان‌ها،‌ به‌راحتی آب خوردن شده است. شاید این عکس‌ها در پی آن است که عمق تراژدی‌ای را که در منطقه خاورمیانه در حال رخ دادن است، نشان دهد.
به نظر می‌رسد جدا شدن از مردمانی که سال‌ها در میانشان بوده‌اید و از آنان عکاسی کرده‌اید، کار دشواری است. آیا این احساس را در مورد مردم غزه که سوژه عکس‌تان بوده‌اند، دارید؟
بله، حقیقا این‌طور است. با این حال من بالشخصه تلاش می‌کنم که تماسم را تا حد امکان با این مردمان حفظ کنم. هر زمان که مقدور باشد، به منطقه‌ای که از آن عکاسی کرده‌ام‌، برمی‌گردم و سعی می‌کنم با مردمی که میانشان بوده‌ام و از رنج‌هایشان عکاسی کرده‌ام، ارتباط مجدد برقرار کنم.
طی این چندسال که به عکاسی خبری مشغول بوده‌اید، بزرگ‌ترین چالش‌هایتان چه مسایلی بوده است؟
یک مساله تدارکات و دیگر، کمبود زمان.
از نگاه شما، مخاطرات پیش روی عکاسان خبری در دهه‌ای که وارد سومین سالش شده‌ایم چه خواهد بود؟
واقعا در این مورد ایده‌خاصی ندارم. چه بگویم؟ شاید «مخاطره‌آمیز» بودن عکاسی خبری، به خودی‌خود، مساله همیشگی همه عکاسان بوده است.
موقعیت عکاسان خبری ایران را در شرایط امروز جهان چگونه می‌بینید؟‌آیا با عکاس خبری خاصی از ایران، آشنا هستید؟
به واقع نمی‌دانم موقعیت آنها چگونه است... . با اینکه عکاسان خبری زیادی را از ایران در مکان‌ها و کشورهای مختلف دیده‌ام، اما متاسفانه نام دقیق آنها را نمی‌دانم.
عکاسی خبری به دلیل ماهیت خاص خود توام با چالش‌، مخاطره و تهدید جانی عکاس است. تا چه حد در مناطقی که برای پوشش تصویری به آنجا پا گذاشته‌ای، نگران جان خود بوده‌اید؟
کشورهایی که من برای عکاسی از آنها رفته‌ام جزو خطرناک‌ترین نقاط جهان هستند، منظورم عراق، افعانستان، بوسنی، هاییتی و فلسطین است. طی این چندسال از بزرگان این عرصه آموخته‌ام که نکته مهم در کارم همدلی با مردمانی است که از آنها عکس می‌گیرم. در این کشورهای درگیر مناقشات داخلی، البته زندگی هم جریان دارد. کار من فقط نمایش رنج‌ها و تراژدی‌ها نیست. در عکس‌های زیادی به زندگی، کار و ورزش این مردم هم پرداخته‌ام، با این حال یک نکته نگرانم می‌کند و آن «چهره هراسناک جنگ»‌است؛ جنگی که شعله‌هایش برای سالیان‌سال، دامن نسل‌های آینده را خواهد گرفت.
در خاتمه، اهداف شخصی یا حرفه‌ای‌تان برای آینده بعد از این موفقیت بزرگ، چیست؟
سوال خوبی است. نمی‌دانم! هیچ چیز نمی‌دانم، جز ادامه نوشتن، عکاسی کردن و فیلم گرفتن!
تصویر تکان‌دهنده است. مردمانی اندوهگین و خشمگین،‌ پیکر دو برادر را در یکی از کوچه‌های تنگ «غزه» تشییع می‌کنند. مشابه این تصویر، طی ماه‌های گذشته زیاد بر صفحه اول روزنامه‌ها و نشریات جهان جای گرفته، با این حال هنر «پل‌هانسن» عکاس سوئدی در آن بود که این تصاویر مکرر را در قابی قرار دهد که نظر هیات داوران پنجاه‌وششمین دوره جایزه «ورلد یرس فوتو» را جلب کند. اعلام نام هانسن به عنوان برگزیده اول این جایزه، البته با خبر خوش اعلام نام «مجید سعیدی» عکاس ایرانی آژانس خبری Getty و ابراهیم نوروزی دیگر عکاس ایرانی، به عنوان برگزیدگان بخش‌های «معاصر» و «Stage portraits» این رقابت هم همراه بود. روز گذشته بعد از انجام گفت‌وگو با برگزیدگان ایرانی این جایزه، طی تماسی با هانسن، از او درباره عکسی که در غزه گرفته و حواشی آن پرسیدیم. حاصل گفت‌وگوی ما با این عکاس را در ادامه می‌خوانید:

دریافت مهم‌ترین جایزه عکاسی خبری دنیا که حکم اسکار عکاسی را دارد، چه تاثیری روی اهداف حرفه‌ای شما خواهد داشت؟ می‌دانیم که هم‌اکنون در یک نشریه محلی کار می‌کنید، آیا بعد از این موفقیت جهانی، از این نشریه به نشریه‌ای معتبرتر و مهم‌تر خواهید رفت؟
نه.‌ نه واقعا. دریافت این جایزه، تنها به من انرژی لازم را می‌دهد تا پروژه‌های بلندمدت خود را به پایان برم، و در عین‌حال گزارش‌های تصویری جدیدتری را از اقصی نقاط جهان تهیه کنم.
می‌توانید لحظه ثبت عکس برگزیده‌تان را که تشییع جنازه دو کودک را در یکی از خیابان‌های «غزه» به تصویر می‌کشد، تشریح کنید؟
آن روز تنها در پی نظاره‌کردن یک تشییع جنازه در خیابان نبودم. شب قبل از آن، از پزشک نروژی راجع به حمله نیروی هوایی ارتش اسراییل چیزهایی شنیده‌بودم. آن پزشک به من گفته بود که طی این حمله هوایی سه‌نفر از اعضای خانواده «حجازی» کشته شده و تعدادی دیگر هم زخمی شده بودند. ما تصمیم داشتیم که صبح بعد، مراسم خاکسپاری کشتگان این حمله را پوشش خبری و تصویری دهیم.
اول‌بار چه‌زمانی وارد شهر غزه شدید؟
فکر می‌کنم سال 2000 بود.
شما این تصویر را 20نوامبر2012 ثبت کردید. در فاصله این 12سال (از 2000 به بعد) هیچ‌وقت سری به غزه زده بودید؟
بله، بارها.
من در سال‌های 2011 و 2012 هم مصاحبه‌هایی با برندگان جایزه ورلد پرس فوتو انجام داده بودم. نکته جالب این بود که هم عکس ساموئل آراندای اسپانیایی و هم عکس جودی بایبر عکاس آفریقای‌جنوبی، درباره مردمان و وقایع خاورمیانه بود. فکر می‌کنید چرا داوران این جایزه ظرف سه‌سال اخیر به این منطقه از جهان و عکس‌های مرتبط با آن، این‌قدر توجه نشان داده‌اند؟
این پرسش ساده‌ای است که پاسخ به آن دشوار است. این روزها لنز دوربین عکاسان و فیلمبرداران از افغانستان تا شاخ آفریقا را نشانه گرفته است. این منطقه دستخوش اتفاقات زیادی است؛ از جنگ‌های شهری تا نبردهای هوایی نظیر آنچه در غزه شاهدیم. من فکر می‌کنم دلیل نگاه ویژه داوران این جایزه به وقایع این منطقه بزرگ، ‌تراژدی‌های انسانی است که هر روز در حال رخ‌دادن است. اشکال اصلی در اینجاست که کشته‌شدن انسان‌ها در این محدوده، به یک امر عادی تبدیل شده است. تلویزیون را که روشن می‌کنیم با ده‌ها عکس و فیلم از آدم‌های غرقه در خون روبه‌رو می‌شویم. آن‌قدر همه‌چیز عادی شده انگار مرگ انسان‌ها،‌ به‌راحتی آب خوردن شده است. شاید این عکس‌ها در پی آن است که عمق تراژدی‌ای را که در منطقه خاورمیانه در حال رخ دادن است، نشان دهد.
به نظر می‌رسد جدا شدن از مردمانی که سال‌ها در میانشان بوده‌اید و از آنان عکاسی کرده‌اید، کار دشواری است. آیا این احساس را در مورد مردم غزه که سوژه عکس‌تان بوده‌اند، دارید؟
بله، حقیقا این‌طور است. با این حال من بالشخصه تلاش می‌کنم که تماسم را تا حد امکان با این مردمان حفظ کنم. هر زمان که مقدور باشد، به منطقه‌ای که از آن عکاسی کرده‌ام‌، برمی‌گردم و سعی می‌کنم با مردمی که میانشان بوده‌ام و از رنج‌هایشان عکاسی کرده‌ام، ارتباط مجدد برقرار کنم.
طی این چندسال که به عکاسی خبری مشغول بوده‌اید، بزرگ‌ترین چالش‌هایتان چه مسایلی بوده است؟
یک مساله تدارکات و دیگر، کمبود زمان.
از نگاه شما، مخاطرات پیش روی عکاسان خبری در دهه‌ای که وارد سومین سالش شده‌ایم چه خواهد بود؟
واقعا در این مورد ایده‌خاصی ندارم. چه بگویم؟ شاید «مخاطره‌آمیز» بودن عکاسی خبری، به خودی‌خود، مساله همیشگی همه عکاسان بوده است.
موقعیت عکاسان خبری ایران را در شرایط امروز جهان چگونه می‌بینید؟‌آیا با عکاس خبری خاصی از ایران، آشنا هستید؟
به واقع نمی‌دانم موقعیت آنها چگونه است... . با اینکه عکاسان خبری زیادی را از ایران در مکان‌ها و کشورهای مختلف دیده‌ام، اما متاسفانه نام دقیق آنها را نمی‌دانم.
عکاسی خبری به دلیل ماهیت خاص خود توام با چالش‌، مخاطره و تهدید جانی عکاس است. تا چه حد در مناطقی که برای پوشش تصویری به آنجا پا گذاشته‌ای، نگران جان خود بوده‌اید؟
کشورهایی که من برای عکاسی از آنها رفته‌ام جزو خطرناک‌ترین نقاط جهان هستند، منظورم عراق، افعانستان، بوسنی، هاییتی و فلسطین است. طی این چندسال از بزرگان این عرصه آموخته‌ام که نکته مهم در کارم همدلی با مردمانی است که از آنها عکس می‌گیرم. در این کشورهای درگیر مناقشات داخلی، البته زندگی هم جریان دارد. کار من فقط نمایش رنج‌ها و تراژدی‌ها نیست. در عکس‌های زیادی به زندگی، کار و ورزش این مردم هم پرداخته‌ام، با این حال یک نکته نگرانم می‌کند و آن «چهره هراسناک جنگ»‌است؛ جنگی که شعله‌هایش برای سالیان‌سال، دامن نسل‌های آینده را خواهد گرفت.
در خاتمه، اهداف شخصی یا حرفه‌ای‌تان برای آینده بعد از این موفقیت بزرگ، چیست؟
سوال خوبی است. نمی‌دانم! هیچ چیز نمی‌دانم، جز ادامه نوشتن، عکاسی کردن و فیلم گرفتن!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.