بیراهه پیشفروش «سکه»
شاهین شایانآرانی / کارشناس اقتصاد
پیشفروش سکه هر چند سیاستی است که میتواند برای جلب نقدینگی موثر باشد اما دولت برای جمع کردن و هدایت نقدینگی از بازار راهکارهای مطمئنتر و بهتری را هم میتواند به کار گیرد. دولت طلای زیادی در دست دارد و به همین دلیل فکر میکند که با عرضه آنها در بازار میتواند کنترل نقدینگی را به دست گیرد. با این حال باید منتظر ماند و دید که آیا مردم از این سیاست مانند سابق استقبال میکنند؟ دولت برنامه متفاوت از پیشفروشهای قبلی را پیشروی متقاضیان خرید سکه قرار داده است. شرایط پیشفروش سکه به گونهای طراحی شده که مردم با مشارکت در این طرح سود شش ماه سرمایهشان را میگذارند و 18درصد سود میگیرند. یعنی مردم در صورت سرمایهگذاری، سالانه رقمی حدود 36درصد سود میگیرند. حالا اگر مقایسهای میان این نرخ سود و تورم بیندازیم، میبینیم که این نرخ سود از تورم پایینتر است و این به آن معنی است که ممکن است مردم با محاسبه این اعداد و ارقام و کشف عدم تناسب میان سود پیشفروش سکه و تورم، از خرید آن خودداری کنند و با تحقق چنین فرضی، قابل پیشبینی است که در این دوره از پیشفروش سکهها، استقبال پیشین تکرار نشود. البته این محاسبات در حالی
بهقوت خود باقی خواهند ماند که طلا ارزان نشود اما احتمال نوسان قیمت طلا و سکه همواره وجود دارد و این امکان هست که قیمت سکه پایین بیاید و این سود 18درصدی هم نصیب سرمایهگذاران نشود. با این حال دولت چند سالی است که ترجیح میدهد به جای استفاده از ابزارهای دیگر از این روش برای مهار نقدینگی استفاده کند. دولت میتواند به جای پیشفروش سکه که حصول نتیجه آن در هالهای از اما و اگرها پنهان است، با افزایش نرخ سود سپردههای بانکی، هم نقدینگی را جمع کند و هم قدرت برنامهریزی در سرمایهگذاریها را به دست گیرد. در حالی که چند سال است مسوولان اینگونه استدلال میکنند که در راستای کنترل تورم نرخ سود سپرده بانکی باید پایین باشد اما امروز میبینیم که این سیاست نهتنها منجر به کنترل تورم در کشور نشد، بلکه باعث گریز و فرار نقدینگی از سیستم بانکی به بازارهای غیررسمی سرمایهای شد. چندین سال است که نقدینگی که باید موتور محرک اقتصاد و صنعت را بچرخاند، به بازارهای طلا، ارز و مسکن فرار کرده و باعث افزایش غیرواقعی و حباب گونه در این بازارها شده است. نکته دیگری که شاید مسوولان کشور در به کارگیری سیاستهای خود، به آن توجه ندارند این
است که افزایش نقدینگی بارها در کشورهای مختلف رخ داده و آنها سیاستهایی را برای کنترل آن به کار گرفتهاند، اما امروز ما متوجه میشویم که مسوولان ما از تجربیات کشورهای دیگر هم استفاده نمیکنند. افزایش نقدینگی و فرار و لجام گسیختگی آن تنها تجربه کشور ما نیست، گاهی در کشورهای دیگر هم نقدینگی با افزایش زیادی روبهرو شده و دولتمردان آنها برای مهار آن سیاستهای جدیدی را در پیش گرفتهاند و به اصطلاح به سیاستهای انضباطی روی آوردهاند. یکی از ابزارهایی که معمولا در این موارد به کار گرفته شده و نتیجه مثبت هم داشته است، افزایش و برقراری تناسب میان نرخ سود بانکی و تورم است، اما مسوولان کشور با این استنباط که با افزایش نرخ سود سپرده بانکی، تورم از کنترل خارج میشود، تاکنون به این راهحل توجه نکردهاند. با این وجود، جایگزینی سیاست افزایش نرخ سپردههای بانکی به جای پیشفروش سکه، میتواند راهکار بهتر و مطلوبتری برای مهار تورم باشد.
پیشفروش سکه هر چند سیاستی است که میتواند برای جلب نقدینگی موثر باشد اما دولت برای جمع کردن و هدایت نقدینگی از بازار راهکارهای مطمئنتر و بهتری را هم میتواند به کار گیرد. دولت طلای زیادی در دست دارد و به همین دلیل فکر میکند که با عرضه آنها در بازار میتواند کنترل نقدینگی را به دست گیرد. با این حال باید منتظر ماند و دید که آیا مردم از این سیاست مانند سابق استقبال میکنند؟ دولت برنامه متفاوت از پیشفروشهای قبلی را پیشروی متقاضیان خرید سکه قرار داده است. شرایط پیشفروش سکه به گونهای طراحی شده که مردم با مشارکت در این طرح سود شش ماه سرمایهشان را میگذارند و 18درصد سود میگیرند. یعنی مردم در صورت سرمایهگذاری، سالانه رقمی حدود 36درصد سود میگیرند. حالا اگر مقایسهای میان این نرخ سود و تورم بیندازیم، میبینیم که این نرخ سود از تورم پایینتر است و این به آن معنی است که ممکن است مردم با محاسبه این اعداد و ارقام و کشف عدم تناسب میان سود پیشفروش سکه و تورم، از خرید آن خودداری کنند و با تحقق چنین فرضی، قابل پیشبینی است که در این دوره از پیشفروش سکهها، استقبال پیشین تکرار نشود. البته این محاسبات در حالی
بهقوت خود باقی خواهند ماند که طلا ارزان نشود اما احتمال نوسان قیمت طلا و سکه همواره وجود دارد و این امکان هست که قیمت سکه پایین بیاید و این سود 18درصدی هم نصیب سرمایهگذاران نشود. با این حال دولت چند سالی است که ترجیح میدهد به جای استفاده از ابزارهای دیگر از این روش برای مهار نقدینگی استفاده کند. دولت میتواند به جای پیشفروش سکه که حصول نتیجه آن در هالهای از اما و اگرها پنهان است، با افزایش نرخ سود سپردههای بانکی، هم نقدینگی را جمع کند و هم قدرت برنامهریزی در سرمایهگذاریها را به دست گیرد. در حالی که چند سال است مسوولان اینگونه استدلال میکنند که در راستای کنترل تورم نرخ سود سپرده بانکی باید پایین باشد اما امروز میبینیم که این سیاست نهتنها منجر به کنترل تورم در کشور نشد، بلکه باعث گریز و فرار نقدینگی از سیستم بانکی به بازارهای غیررسمی سرمایهای شد. چندین سال است که نقدینگی که باید موتور محرک اقتصاد و صنعت را بچرخاند، به بازارهای طلا، ارز و مسکن فرار کرده و باعث افزایش غیرواقعی و حباب گونه در این بازارها شده است. نکته دیگری که شاید مسوولان کشور در به کارگیری سیاستهای خود، به آن توجه ندارند این
است که افزایش نقدینگی بارها در کشورهای مختلف رخ داده و آنها سیاستهایی را برای کنترل آن به کار گرفتهاند، اما امروز ما متوجه میشویم که مسوولان ما از تجربیات کشورهای دیگر هم استفاده نمیکنند. افزایش نقدینگی و فرار و لجام گسیختگی آن تنها تجربه کشور ما نیست، گاهی در کشورهای دیگر هم نقدینگی با افزایش زیادی روبهرو شده و دولتمردان آنها برای مهار آن سیاستهای جدیدی را در پیش گرفتهاند و به اصطلاح به سیاستهای انضباطی روی آوردهاند. یکی از ابزارهایی که معمولا در این موارد به کار گرفته شده و نتیجه مثبت هم داشته است، افزایش و برقراری تناسب میان نرخ سود بانکی و تورم است، اما مسوولان کشور با این استنباط که با افزایش نرخ سود سپرده بانکی، تورم از کنترل خارج میشود، تاکنون به این راهحل توجه نکردهاند. با این وجود، جایگزینی سیاست افزایش نرخ سپردههای بانکی به جای پیشفروش سکه، میتواند راهکار بهتر و مطلوبتری برای مهار تورم باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.