|

نقد نادران و توکلی به بسته «خروج غیرتورمی» دولت

خبر انتقاد از بسته «خروج از تورم دولت»، این بار از سمت بهارستان شنیده می‌شود. احمد توکلی و الیاس نادران، دو اقتصاددان مجلس در نامه‌ای به رییس‌جمهور انتقاداتی را به بسته پیشنهادی دولت وارد کردند و مدل بسته را نسخه شکست‌خورده صندوق بین‌المللی پول دانستند و ادامه سیاست‌هایی که از دهه 70 در کشور در حال اجراست.
از جمله نقدهای واردشده به بسته این است که «مدل تحلیلی به‌کار‌رفته در این بسته مدل نئوکلاسیک است که صندوق بین‌المللی پول برای چند دهه بر جهان تحمیل کرد و جز چند کشور که از تعداد انگشتان یک دست تجاوز نمی‌کند، در بقیه‌ کشورها به شکست انجامید. این نسخه از آغاز دولت سازندگی و از دهه 70 تاکنون در کشور، کم و بیش در حال اجراست و خود یکی از عوامل مهم وضع موجود است.» انتقاد دیگری که نادران و توکلی به بسته وارد کرده‌اند این است که «آنچه بسته سیاستی در تعلیل و تحلیل وضعیت ارایه داده است، با واقعیات تطبیق درستی ندارد.» استدلال آنها نیز این است که تحلیل‌های ارایه‌شده در برخی جهات از واقعیت دور می‌شود. چون دلیل برخی از مشکلات به درستی تشخیص داده نشده است. مثلا در نامه آمده است «گرچه افزایش جهشی قیمت انرژی را در دوره‌ دی‌ماه 1389 تا نیمه 1392 موثر در افزایش هزینه‌ تولید و کاهش ارزش افزوده‌ بخش‌های صنعت و خدمات می‌خواند، ولی آن را عامل رکود سال‌های 91 و 92 نمی‌شناسد، چنانکه بیماری هلندی نیز در این تحلیل جایگاه مناسبی ندارد.» این دو اقتصاددان مجلس اعلام کرده‌اند که دولت در تحلیل وقایع اقتصادی که منجر به شرایط کنونی شده‌اند قضاوت و ریشه‌یابی درستی نداشته‌اند. دولت در بسته خود به نفت و پتروشیمی توجه خاصی کرده است اما این دو نماینده در نامه خود نوشته‌اند، «بسته سیاستی ضد رکود وقتی به راه‌حل‌ها می‌رسد با رویکردی واقع‌بینانه و درست آغاز می‌کند که آن تعقیب راه‌حل‌های ضدرکودی غیرتورمی است ولی تحت تاثیر همان راهبرد برونگرا، از صنعت نفت و پتروشیمی که تاکنون کار اصلی‌شان خام‌فروشی بوده است، به‌عنوان بخش پیشران دفاع می‌شود و راه‌حل‌ها از مسیر سیاست خارجی جست‌وجو می‌شود، چون حل مشکلات به پذیرش پارادایم سازمان‌های جهانی گره می‌خورد، تاکید بر آزادسازی در همه بازارها، به ویژه در بازار پول، سرمایه و کالاست. در ارایه راه‌حل خروج از رکود چهار راهبرد به درستی حاکم بر تصمیم‌گیری‌ها معرفی می‌شود: 1- عدم‌اتکا به منابع بانک مرکزی؛ 2- دامن‌نزدن به بیماری هلندی؛ 3- توجه به بنگاه‌های کوچک و متوسط و 4- چشم‌ندوختن به افزایش حجم پول برای افزایش درآمد اسمی خانوارها. بر این فهرست راهبردهای زیادی را باید افزود، از جمله: 5- دورکنی‌بودن اقتصاد (پیشرفت و عدالت) و عمل به اقتضای اقتصاد مقاومتی 6- ضرورت قطعی حمایت از مستضعفان در مسیر مبارزه با رکود 7- پرهیز از کشمکش ناشی از قبیله‌گری سیاسی و تلاش برای گفت‌وگو و مفاهمه.» موضوع بعدی نقد سیاست‌های پولی دولت است. دولت «شناورکردن نرخ سود بانکی متناسب با تورم انتظاری» و «ایجاد رقابت بین بانک‌ها» را از عوامل مبارزه با رکود تورمی دانسته و بر همگامی نرخ تورم و سود بانکی تاکید کرده اما نادران و توکلی تاکید کرده‌اند که رکود فعلی نتیجه بالارفتن هزینه تولید است. بنابراین سیاست شناورکردن نرخ سود بانکی به اسم ایجاد رقابت بین بانک‌ها، اقدامی رکودافزاست نه ضدرکود. انتقاد بعدی هم به موضوع ارز و سیاست‌های ارزی است که از سوی این دو نماینده به‌شدت نقد شده است. این دو نماینده درانتهای نامه خود تاکید کرده‌اند: «مطالب بسیار دیگری هم در این‌باره داریم ولی شمه‌ای را تقدیم کردیم تا اگر چنان‌که ادعا شده است آمادگی عملی هست، در جلسات تفصیلی برای مهم‌ترین مساله مردم، رهبری و حال و آینده کشور با برادران دولت، راه‌حل جست‌وجو کنیم.» به نظر می‌رسد این عزم برای بررسی پیشنهادات مختلف در بدنه دولت وجود دارد. چون براساس اخبار رسمی قرار است دولت و وزرای درگیر در بسته رکود تورمی، سه‌شنبه هفته جاری، همایش بررسی «بسته خروج غیرتورمی از رکود» را برگزار کنند.
انتقاد وزارت راه، به بسته رکودی دولت
تنها کارشناسان خارج از بدنه دولت، بسته رکود تورمی را نقد کرده‌اند. به گزارش مهر معاون وزیر راه‌وشهرسازی گفته است: «خواستار اصلاحاتی در بسته شده‌ایم تا بخش مسکن از رکود خارج شود. برای همین وزارت راه‌وشهرسازی به صورت مکتوب نظرات خود را در مورد بسته به کارگروه مربوطه ارایه داده است.» حامد مظاهریان گفت: «نتیجه پیشنهاد ما تقاضای توجه ویژه به نقش مسکن به‌عنوان پیشران خروج از رکود اقتصادی بوده که دراین‌باره طرح‌هایی هم به دولت ارایه شده است.» معاون وزیر راه‌وشهرسازی تصریح کرد: «در این رابطه اقدامات متعددی مطرح شده که از جمله مهم‌ترین آنها، اجازه ایجاد صندوق‌های پس‌انداز مسکن برای زوج‌های فاقد خانه است.» مهر نوشته است فقط وزارت مسکن نیست که به راهکارهای بسته نقد وارد کرده، وزارتخانه‌های دیگر هم انتقاداتی به بسته داشته‌اند.
خبر انتقاد از بسته «خروج از تورم دولت»، این بار از سمت بهارستان شنیده می‌شود. احمد توکلی و الیاس نادران، دو اقتصاددان مجلس در نامه‌ای به رییس‌جمهور انتقاداتی را به بسته پیشنهادی دولت وارد کردند و مدل بسته را نسخه شکست‌خورده صندوق بین‌المللی پول دانستند و ادامه سیاست‌هایی که از دهه 70 در کشور در حال اجراست.
از جمله نقدهای واردشده به بسته این است که «مدل تحلیلی به‌کار‌رفته در این بسته مدل نئوکلاسیک است که صندوق بین‌المللی پول برای چند دهه بر جهان تحمیل کرد و جز چند کشور که از تعداد انگشتان یک دست تجاوز نمی‌کند، در بقیه‌ کشورها به شکست انجامید. این نسخه از آغاز دولت سازندگی و از دهه 70 تاکنون در کشور، کم و بیش در حال اجراست و خود یکی از عوامل مهم وضع موجود است.» انتقاد دیگری که نادران و توکلی به بسته وارد کرده‌اند این است که «آنچه بسته سیاستی در تعلیل و تحلیل وضعیت ارایه داده است، با واقعیات تطبیق درستی ندارد.» استدلال آنها نیز این است که تحلیل‌های ارایه‌شده در برخی جهات از واقعیت دور می‌شود. چون دلیل برخی از مشکلات به درستی تشخیص داده نشده است. مثلا در نامه آمده است «گرچه افزایش جهشی قیمت انرژی را در دوره‌ دی‌ماه 1389 تا نیمه 1392 موثر در افزایش هزینه‌ تولید و کاهش ارزش افزوده‌ بخش‌های صنعت و خدمات می‌خواند، ولی آن را عامل رکود سال‌های 91 و 92 نمی‌شناسد، چنانکه بیماری هلندی نیز در این تحلیل جایگاه مناسبی ندارد.» این دو اقتصاددان مجلس اعلام کرده‌اند که دولت در تحلیل وقایع اقتصادی که منجر به شرایط کنونی شده‌اند قضاوت و ریشه‌یابی درستی نداشته‌اند. دولت در بسته خود به نفت و پتروشیمی توجه خاصی کرده است اما این دو نماینده در نامه خود نوشته‌اند، «بسته سیاستی ضد رکود وقتی به راه‌حل‌ها می‌رسد با رویکردی واقع‌بینانه و درست آغاز می‌کند که آن تعقیب راه‌حل‌های ضدرکودی غیرتورمی است ولی تحت تاثیر همان راهبرد برونگرا، از صنعت نفت و پتروشیمی که تاکنون کار اصلی‌شان خام‌فروشی بوده است، به‌عنوان بخش پیشران دفاع می‌شود و راه‌حل‌ها از مسیر سیاست خارجی جست‌وجو می‌شود، چون حل مشکلات به پذیرش پارادایم سازمان‌های جهانی گره می‌خورد، تاکید بر آزادسازی در همه بازارها، به ویژه در بازار پول، سرمایه و کالاست. در ارایه راه‌حل خروج از رکود چهار راهبرد به درستی حاکم بر تصمیم‌گیری‌ها معرفی می‌شود: 1- عدم‌اتکا به منابع بانک مرکزی؛ 2- دامن‌نزدن به بیماری هلندی؛ 3- توجه به بنگاه‌های کوچک و متوسط و 4- چشم‌ندوختن به افزایش حجم پول برای افزایش درآمد اسمی خانوارها. بر این فهرست راهبردهای زیادی را باید افزود، از جمله: 5- دورکنی‌بودن اقتصاد (پیشرفت و عدالت) و عمل به اقتضای اقتصاد مقاومتی 6- ضرورت قطعی حمایت از مستضعفان در مسیر مبارزه با رکود 7- پرهیز از کشمکش ناشی از قبیله‌گری سیاسی و تلاش برای گفت‌وگو و مفاهمه.» موضوع بعدی نقد سیاست‌های پولی دولت است. دولت «شناورکردن نرخ سود بانکی متناسب با تورم انتظاری» و «ایجاد رقابت بین بانک‌ها» را از عوامل مبارزه با رکود تورمی دانسته و بر همگامی نرخ تورم و سود بانکی تاکید کرده اما نادران و توکلی تاکید کرده‌اند که رکود فعلی نتیجه بالارفتن هزینه تولید است. بنابراین سیاست شناورکردن نرخ سود بانکی به اسم ایجاد رقابت بین بانک‌ها، اقدامی رکودافزاست نه ضدرکود. انتقاد بعدی هم به موضوع ارز و سیاست‌های ارزی است که از سوی این دو نماینده به‌شدت نقد شده است. این دو نماینده درانتهای نامه خود تاکید کرده‌اند: «مطالب بسیار دیگری هم در این‌باره داریم ولی شمه‌ای را تقدیم کردیم تا اگر چنان‌که ادعا شده است آمادگی عملی هست، در جلسات تفصیلی برای مهم‌ترین مساله مردم، رهبری و حال و آینده کشور با برادران دولت، راه‌حل جست‌وجو کنیم.» به نظر می‌رسد این عزم برای بررسی پیشنهادات مختلف در بدنه دولت وجود دارد. چون براساس اخبار رسمی قرار است دولت و وزرای درگیر در بسته رکود تورمی، سه‌شنبه هفته جاری، همایش بررسی «بسته خروج غیرتورمی از رکود» را برگزار کنند.
انتقاد وزارت راه، به بسته رکودی دولت
تنها کارشناسان خارج از بدنه دولت، بسته رکود تورمی را نقد کرده‌اند. به گزارش مهر معاون وزیر راه‌وشهرسازی گفته است: «خواستار اصلاحاتی در بسته شده‌ایم تا بخش مسکن از رکود خارج شود. برای همین وزارت راه‌وشهرسازی به صورت مکتوب نظرات خود را در مورد بسته به کارگروه مربوطه ارایه داده است.» حامد مظاهریان گفت: «نتیجه پیشنهاد ما تقاضای توجه ویژه به نقش مسکن به‌عنوان پیشران خروج از رکود اقتصادی بوده که دراین‌باره طرح‌هایی هم به دولت ارایه شده است.» معاون وزیر راه‌وشهرسازی تصریح کرد: «در این رابطه اقدامات متعددی مطرح شده که از جمله مهم‌ترین آنها، اجازه ایجاد صندوق‌های پس‌انداز مسکن برای زوج‌های فاقد خانه است.» مهر نوشته است فقط وزارت مسکن نیست که به راهکارهای بسته نقد وارد کرده، وزارتخانه‌های دیگر هم انتقاداتی به بسته داشته‌اند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.