|

اینجا گور من نیست

احمد غلامی

رحیم‌جوجه عشق موتور داشت. تمام زندگیش موتور بود. روی موتور که می‌نشست چنان با سرعت می‌رفت که هیچ‌کس و هیچ‌چیز را نمی‌دید. درخت‌ها، آدم‌ها و ماشین‌هایی که از آنها سبقت می‌گرفت همه محو بودند. بیشتر وقت‌ها که حسن‌دماغ تَرکش می‌نشست از ترس زبانش بند می‌آمد و بریده‌بریده می‌گفت، «جون دادا... داداش یوا... یواش برو...» اما او از ترس حسن‌دماغ کیف می‌کرد و تندتر می‌رفت. سرعت نشئه‌اش می‌کرد. هیچ‌چیز توی دنیا نمی‌توانست این‌قدر سرحالش بیاورد گاه که ناچار می‌شد پیاده برود، چنان از خودش و آدم‌های دوروبرش متنفر می‌شد که بیخودی‌گیر می‌داد به این و آن و بالاخره با یکی دست‌به‌یقه می‌شد. وقتی پیاده راه می‌رفت، مخش مثل ساعت کار می‌کرد و هزار جور فکر‌و‌خیال به سرش می‌زد. حسن‌دماغ که می‌گفت: «توی رختخواب هم با موتور برو» با غیظ می‌گفت: «پس پیاده برم که کثافت خودم و دوربرم رو ببینم!» توی زندگی، سرعت حرف اول و آخر را برایش می‌زد. همین سرعت هم کار دستش داده و بارها تصادف کرده و تا دم مرگ رفته و برگشته بود.
اما این‌بار که تصادف کرد با اینکه هنوز زنده بود، همه، حتی دکترها گفتند: «مرده»، پدرش می‌گفت: «شکر خدا که تو کما نرفت وگرنه کی پول خرج دوا و درمونش‌رو می‌داد!» ننه رحیم‌جوجه آنقدر چاق بود که نمی‌توانست دوتا پله را بالا برود. موقع خاکسپاری هم با مصیبتی آمد قبرستان. پاهایش قد تنه درخت بود و بالا تنه‌اش مثل مشک آب تلوتلو می‌خورد. مش‌یدالله قدبلند و باریک بود. چهارتا پسر داشت که به‌جز رحیم‌جوجه بقیه معتاد بودند. اهل دزدی و گدایی نبودند. کار می‌کردند. هرکاری، نگهبانی، دستفروشی، پارکبانی و حتی جمع‌آوری آشغال‌های بازیافتی. رحیم‌جوجه ته‌تغاری بود و 22سالی سن داشت، خرجش را پدرش می‌داد. نصف زندگیش را روی موتور گذرانده بود و یک عالمه لقب داشت: رحیم تصادفی، رحیم اوراق، رحیم بی‌مخ، رحیم تک‌چرخ... برادرهایش عاشقش بودند. تمام تلاششان این بود که مثل آنها معتاد نشود و درس بخواند وکاره‌ای شود. منظور برادرهایش از کاره‌ای، البته دکتر یا مهندس نبود که راننده وانت یا تاکسی، دست‌بالا کارپرداز بانک یا کارگر کارخانه‌ای توی جاده کرج بود. اما وقتی کله رحیم‌جوجه خورد به جدول، مخش تاب برداشت و خیال می‌کرد تا آن زمان دکتر بوده آن هم دکتر مغز و اعصاب. مادر داغدارش وقتی خاک می‌ریخت سرش و می‌گفت: «دیدی ننه اجلت با موتور اومد...»، رحیم‌جوجه با تعجب به حرف‌هایش گوش می‌داد و هر کاری می‌کرد یادش نمی‌آمد، چنین مادری داشته و در شأن خودش نمی‌دید سوار موتور شود. پدرش را که دید، یقین کرد، او را اشتباه گرفته‌اند و دارند در قبر کس دیگری چالش می‌کنند. فریاد زد: «منو اینجا خاک نکنین!» اما کسی صدایش را نمی‌شنید. رحیم‌جوجه با بیزاری به کفش‌های لاستیکی و شلوار مندرس مش‌یدالله نگاه می‌کرد و می‌گفت: «پدر من دکتر یحیوی‌یه، متخصص گوش‌ و حلق و بینی...» اما نمی‌توانست صدایش را به کسانی که دور جنازه‌اش حلقه زده بودند، برساند. فقط من صدایش را می‌شنیدم. وقتی حسن‌دماغ که معرفت به خرج داده بود و موتور تصادفی‌اش را با هزارجور دردسر آورده بود سرخاک تا روح او را با موتور بدرقه و شاد کند، رحیم‌جوجه فریاد زد: «این آشغال مال من نیست.» مرده را که گذاشتند کنار قبر، سه‌برادر معتاد افتادند روی تابوت و زار‌زار گریه کردند، «داداش نرو! ما رو تنها نذار...» رحیم‌جوجه بوی ترشیدگی عرق تن و تریاک را روی پیراهن آنها می‌شنید و فریاد می‌زد: «من داداشتون نیستم، آشغال‌های ولگرد از رو من بلند شین، دارم خفه می‌شم.» بعد خیال کرد، فقط یک داداش دارد که اسمش یاشار است و دکترای ادبیات دارد و استاد دانشگاه است. این فکر او را بیشتر از برادرهایش بیزار کرد. گفت، «گم‌شین...» انگار این‌بار برادرها صدایش را شنیدند. یکی از آنها بلند شد و دست بقیه را کشید. هر سه‌کنار رفتند تا جنازه را بگذارند توی قبر. جنازه را گذاشتند توی گور و یکی تلقینش داد. اما اسم‌هایی را که توی گوشش می‌گفتند، نمی‌شناخت، برایش نامفهوم بود و نمی‌توانست تاییدشان کند. فقط می‌گفت: «من هنوز زنده‌ام.» اولین بیل خاک را که ریختند روی رحیم‌جوجه فریاد زد: «چکار می‌کنین، خاک نریزین، من زنده‌ام.» اما صدا از ته حلقش بیرون نمی‌آمد. کارگر افغانی که بازوهای قوی‌ای داشت با هر بیل، خاک بیشتری رویش می‌ریخت. به التماس افتاد، «به خدا منو دارین اشتباهی خاک می‌کنین، اینجا گور من نیست.» این التماس‌ها و فریادها تا زمانی بود که هنوز خاک روی سرش نریخته بود. بیل‌های پی‌درپی از خاک که سرش را پوشاند، در چشم‌به‌هم‌زدنی زیر خاک مدفون شد. اول احساس خفگی کرد و آنقدر دست‌وپا زد تا بندی که انگشت‌ پاهای میت را با آن می‌بندند پاره شد. اما کم‌کم آرام گرفت و بالاخره ته‌مانده زندگی هم از وجودش پر کشید. آن‌وقت بود که من بالای سرش ظاهر شدم. از دیدنم تعجب نکرد. گفتم: «اِسمع ‌افهم رحیم ابن‌یدالله.»
بغضش ترکید و زد زیر گریه و حرفم را تایید کرد.
رحیم‌جوجه عشق موتور داشت. تمام زندگیش موتور بود. روی موتور که می‌نشست چنان با سرعت می‌رفت که هیچ‌کس و هیچ‌چیز را نمی‌دید. درخت‌ها، آدم‌ها و ماشین‌هایی که از آنها سبقت می‌گرفت همه محو بودند. بیشتر وقت‌ها که حسن‌دماغ تَرکش می‌نشست از ترس زبانش بند می‌آمد و بریده‌بریده می‌گفت، «جون دادا... داداش یوا... یواش برو...» اما او از ترس حسن‌دماغ کیف می‌کرد و تندتر می‌رفت. سرعت نشئه‌اش می‌کرد. هیچ‌چیز توی دنیا نمی‌توانست این‌قدر سرحالش بیاورد گاه که ناچار می‌شد پیاده برود، چنان از خودش و آدم‌های دوروبرش متنفر می‌شد که بیخودی‌گیر می‌داد به این و آن و بالاخره با یکی دست‌به‌یقه می‌شد. وقتی پیاده راه می‌رفت، مخش مثل ساعت کار می‌کرد و هزار جور فکر‌و‌خیال به سرش می‌زد. حسن‌دماغ که می‌گفت: «توی رختخواب هم با موتور برو» با غیظ می‌گفت: «پس پیاده برم که کثافت خودم و دوربرم رو ببینم!» توی زندگی، سرعت حرف اول و آخر را برایش می‌زد. همین سرعت هم کار دستش داده و بارها تصادف کرده و تا دم مرگ رفته و برگشته بود.
اما این‌بار که تصادف کرد با اینکه هنوز زنده بود، همه، حتی دکترها گفتند: «مرده»، پدرش می‌گفت: «شکر خدا که تو کما نرفت وگرنه کی پول خرج دوا و درمونش‌رو می‌داد!» ننه رحیم‌جوجه آنقدر چاق بود که نمی‌توانست دوتا پله را بالا برود. موقع خاکسپاری هم با مصیبتی آمد قبرستان. پاهایش قد تنه درخت بود و بالا تنه‌اش مثل مشک آب تلوتلو می‌خورد. مش‌یدالله قدبلند و باریک بود. چهارتا پسر داشت که به‌جز رحیم‌جوجه بقیه معتاد بودند. اهل دزدی و گدایی نبودند. کار می‌کردند. هرکاری، نگهبانی، دستفروشی، پارکبانی و حتی جمع‌آوری آشغال‌های بازیافتی. رحیم‌جوجه ته‌تغاری بود و 22سالی سن داشت، خرجش را پدرش می‌داد. نصف زندگیش را روی موتور گذرانده بود و یک عالمه لقب داشت: رحیم تصادفی، رحیم اوراق، رحیم بی‌مخ، رحیم تک‌چرخ... برادرهایش عاشقش بودند. تمام تلاششان این بود که مثل آنها معتاد نشود و درس بخواند وکاره‌ای شود. منظور برادرهایش از کاره‌ای، البته دکتر یا مهندس نبود که راننده وانت یا تاکسی، دست‌بالا کارپرداز بانک یا کارگر کارخانه‌ای توی جاده کرج بود. اما وقتی کله رحیم‌جوجه خورد به جدول، مخش تاب برداشت و خیال می‌کرد تا آن زمان دکتر بوده آن هم دکتر مغز و اعصاب. مادر داغدارش وقتی خاک می‌ریخت سرش و می‌گفت: «دیدی ننه اجلت با موتور اومد...»، رحیم‌جوجه با تعجب به حرف‌هایش گوش می‌داد و هر کاری می‌کرد یادش نمی‌آمد، چنین مادری داشته و در شأن خودش نمی‌دید سوار موتور شود. پدرش را که دید، یقین کرد، او را اشتباه گرفته‌اند و دارند در قبر کس دیگری چالش می‌کنند. فریاد زد: «منو اینجا خاک نکنین!» اما کسی صدایش را نمی‌شنید. رحیم‌جوجه با بیزاری به کفش‌های لاستیکی و شلوار مندرس مش‌یدالله نگاه می‌کرد و می‌گفت: «پدر من دکتر یحیوی‌یه، متخصص گوش‌ و حلق و بینی...» اما نمی‌توانست صدایش را به کسانی که دور جنازه‌اش حلقه زده بودند، برساند. فقط من صدایش را می‌شنیدم. وقتی حسن‌دماغ که معرفت به خرج داده بود و موتور تصادفی‌اش را با هزارجور دردسر آورده بود سرخاک تا روح او را با موتور بدرقه و شاد کند، رحیم‌جوجه فریاد زد: «این آشغال مال من نیست.» مرده را که گذاشتند کنار قبر، سه‌برادر معتاد افتادند روی تابوت و زار‌زار گریه کردند، «داداش نرو! ما رو تنها نذار...» رحیم‌جوجه بوی ترشیدگی عرق تن و تریاک را روی پیراهن آنها می‌شنید و فریاد می‌زد: «من داداشتون نیستم، آشغال‌های ولگرد از رو من بلند شین، دارم خفه می‌شم.» بعد خیال کرد، فقط یک داداش دارد که اسمش یاشار است و دکترای ادبیات دارد و استاد دانشگاه است. این فکر او را بیشتر از برادرهایش بیزار کرد. گفت، «گم‌شین...» انگار این‌بار برادرها صدایش را شنیدند. یکی از آنها بلند شد و دست بقیه را کشید. هر سه‌کنار رفتند تا جنازه را بگذارند توی قبر. جنازه را گذاشتند توی گور و یکی تلقینش داد. اما اسم‌هایی را که توی گوشش می‌گفتند، نمی‌شناخت، برایش نامفهوم بود و نمی‌توانست تاییدشان کند. فقط می‌گفت: «من هنوز زنده‌ام.» اولین بیل خاک را که ریختند روی رحیم‌جوجه فریاد زد: «چکار می‌کنین، خاک نریزین، من زنده‌ام.» اما صدا از ته حلقش بیرون نمی‌آمد. کارگر افغانی که بازوهای قوی‌ای داشت با هر بیل، خاک بیشتری رویش می‌ریخت. به التماس افتاد، «به خدا منو دارین اشتباهی خاک می‌کنین، اینجا گور من نیست.» این التماس‌ها و فریادها تا زمانی بود که هنوز خاک روی سرش نریخته بود. بیل‌های پی‌درپی از خاک که سرش را پوشاند، در چشم‌به‌هم‌زدنی زیر خاک مدفون شد. اول احساس خفگی کرد و آنقدر دست‌وپا زد تا بندی که انگشت‌ پاهای میت را با آن می‌بندند پاره شد. اما کم‌کم آرام گرفت و بالاخره ته‌مانده زندگی هم از وجودش پر کشید. آن‌وقت بود که من بالای سرش ظاهر شدم. از دیدنم تعجب نکرد. گفتم: «اِسمع ‌افهم رحیم ابن‌یدالله.»
بغضش ترکید و زد زیر گریه و حرفم را تایید کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.