گشایش در حوزه «مجوز» نشر
نصرالله حدادی . نویسنده و پژوهشگر
دولت آقای دکتر روحانی و شخص وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی؛ جناب آقای دکترجنتی در یکسال گذشته در زمینه کتاب بسیار خوب عمل کردهاند و بسیاری از کتابهایی که در هشتسال گذشته به بهانههای واهی در محاق بودند، منتشر شدند. این وضعیت را من کمتر دیدهام که تا این حد در حوزه کتاب و صدور مجوز نشر، حسننیت باشد. حتی طبق قوانین وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ممیزیهای کتاب هم در نهایت حسننیت صورت گرفته و میگیرد. اما متاسفانه با وجود این اتفاق میمون، نوعی بیاعتمادی عمومی به کتاب وجود دارد که حاصل ممیزیهای بیحدواندازه در دولت گذشته است که مردم را نسبت به هر آنچه به چاپ میرسد بیاعتماد کرده است زیرا تصور میکنند آنچه به دستشان میرسد، همانی نیست که نویسنده یا مترجم نوشته است. در اینباره، اما منزلت ناشران هم ترقی یافته است و دیگر از سوی برخی، مورد بیاحترامی قرار نمیگیرند. این موضوع و البته روانشدن روند انتشار کتاب، ناشران را هم راضی کرده است. با این وجود، جز منتقدان دغدغهمندی که بیغرض و مرض سخن میگویند و از برخی دوستان هم دوستتر هستند و باید به نقد دلسوزانهشان توجه کرد، عدهای هم هستند که ذاتا مخالفند. اینها همه
حاصل بذرپاشیهای دولتمردان پیشین است که هنوز هم رسانه دارند و با بدیهیترین و اصولیترین چیزها هم مخالفند ولی اعتراضهایشان محلی از اعراب ندارد. اما بهلحاظ اقتصادی، من در چهار دههای که در عرصه نشر فعالیت میکنم، تا به حال وضعیت اقتصادی نشر را این اندازه بد ندیدهام. من پیش از انقلاب در انتشارات رسا کار میکردم و ما در سال 1357، بیش از 250 نمایندگی در سراسر کشور داشتیم. از شمال و شهر علیآباد کتول تا جنوب و شهر اندیمشک، نماینده داشتیم و تیراژ کتاب، در بدترین شرایط از سههزار نسخه کمتر نمیشد. اما حالا به کمتر از هزار نسخه رسیده است و حتی اخیرا دیدهام که کتاب خاطرات خلیل ملکی در تنها یک صد نسخه به انتشار رسیده است. انتشارات طهوری در آستانه تعطیلی است زیرا مدیر آن معتقد است سرمایهاش برگشتی ندارد. گردش مالی ضعیف نشر، ناشران را هم نگران کرده است. اگرچه این مسیر از سال 1380 بهتدریج شروع شد اما از سال 1388 به این سو، به بیثباتترین وضعیت ممکن رسید. کتاب نخستین کالایی است که از سبد خانوار حذف شده است. اگر در سال 1357، قیمت یک کتاب 500صفحهای حدود 25تومان بود امروز این میزان، به 30هزارتومان و بیشتر رسیده است
که این موضوع برای منی که بدون کتاب نمیتوانم زندگی کنم، سخت است. در آن زمان، سعی میشد چاپ دوم یک کتاب ارزانقیمتتر باشد اما امروز بهمراتب گرانتر است. زیرا در وضعیت رکود، ناشر کاری جز این نمیتواند بکند که برایش صرفه اقتصادی داشته باشد. امروز در بهترین حالت، چاپ هیچ کتابی زودتر از سهسال تمام نمیشود. اما پیش از انقلاب، بانک تهران، با بهره سهدرصد، وام کتاب میداد ولی امروز دیگر، خبری از این اتفاقات نیست. هرچند اوضاع نامناسب حوزه کتاب، ناشی از شخمزنیهای دولت گذشته است که شرایط اقتصادی را به شکل عمومی، متزلزل کرده است اما همین بازگشت اعتماد میان ناشران و مولفان را میتوان به فال نیک گرفت و با تدبیر صورتگرفته، به آینده امیدوار بود.
دولت آقای دکتر روحانی و شخص وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی؛ جناب آقای دکترجنتی در یکسال گذشته در زمینه کتاب بسیار خوب عمل کردهاند و بسیاری از کتابهایی که در هشتسال گذشته به بهانههای واهی در محاق بودند، منتشر شدند. این وضعیت را من کمتر دیدهام که تا این حد در حوزه کتاب و صدور مجوز نشر، حسننیت باشد. حتی طبق قوانین وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ممیزیهای کتاب هم در نهایت حسننیت صورت گرفته و میگیرد. اما متاسفانه با وجود این اتفاق میمون، نوعی بیاعتمادی عمومی به کتاب وجود دارد که حاصل ممیزیهای بیحدواندازه در دولت گذشته است که مردم را نسبت به هر آنچه به چاپ میرسد بیاعتماد کرده است زیرا تصور میکنند آنچه به دستشان میرسد، همانی نیست که نویسنده یا مترجم نوشته است. در اینباره، اما منزلت ناشران هم ترقی یافته است و دیگر از سوی برخی، مورد بیاحترامی قرار نمیگیرند. این موضوع و البته روانشدن روند انتشار کتاب، ناشران را هم راضی کرده است. با این وجود، جز منتقدان دغدغهمندی که بیغرض و مرض سخن میگویند و از برخی دوستان هم دوستتر هستند و باید به نقد دلسوزانهشان توجه کرد، عدهای هم هستند که ذاتا مخالفند. اینها همه
حاصل بذرپاشیهای دولتمردان پیشین است که هنوز هم رسانه دارند و با بدیهیترین و اصولیترین چیزها هم مخالفند ولی اعتراضهایشان محلی از اعراب ندارد. اما بهلحاظ اقتصادی، من در چهار دههای که در عرصه نشر فعالیت میکنم، تا به حال وضعیت اقتصادی نشر را این اندازه بد ندیدهام. من پیش از انقلاب در انتشارات رسا کار میکردم و ما در سال 1357، بیش از 250 نمایندگی در سراسر کشور داشتیم. از شمال و شهر علیآباد کتول تا جنوب و شهر اندیمشک، نماینده داشتیم و تیراژ کتاب، در بدترین شرایط از سههزار نسخه کمتر نمیشد. اما حالا به کمتر از هزار نسخه رسیده است و حتی اخیرا دیدهام که کتاب خاطرات خلیل ملکی در تنها یک صد نسخه به انتشار رسیده است. انتشارات طهوری در آستانه تعطیلی است زیرا مدیر آن معتقد است سرمایهاش برگشتی ندارد. گردش مالی ضعیف نشر، ناشران را هم نگران کرده است. اگرچه این مسیر از سال 1380 بهتدریج شروع شد اما از سال 1388 به این سو، به بیثباتترین وضعیت ممکن رسید. کتاب نخستین کالایی است که از سبد خانوار حذف شده است. اگر در سال 1357، قیمت یک کتاب 500صفحهای حدود 25تومان بود امروز این میزان، به 30هزارتومان و بیشتر رسیده است
که این موضوع برای منی که بدون کتاب نمیتوانم زندگی کنم، سخت است. در آن زمان، سعی میشد چاپ دوم یک کتاب ارزانقیمتتر باشد اما امروز بهمراتب گرانتر است. زیرا در وضعیت رکود، ناشر کاری جز این نمیتواند بکند که برایش صرفه اقتصادی داشته باشد. امروز در بهترین حالت، چاپ هیچ کتابی زودتر از سهسال تمام نمیشود. اما پیش از انقلاب، بانک تهران، با بهره سهدرصد، وام کتاب میداد ولی امروز دیگر، خبری از این اتفاقات نیست. هرچند اوضاع نامناسب حوزه کتاب، ناشی از شخمزنیهای دولت گذشته است که شرایط اقتصادی را به شکل عمومی، متزلزل کرده است اما همین بازگشت اعتماد میان ناشران و مولفان را میتوان به فال نیک گرفت و با تدبیر صورتگرفته، به آینده امیدوار بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.