مصر به حالت کما میرود
نویسنده:سعد القرش،ترجمه:مریم حیدری
وارد مرکز اپرا شدم که از آنجا به مرکز ملی ترجمه بروم. روز سهشنبه، 18 ژانویه، خانمی با من تماس گرفت و گفت: «استاد سعد القرش؟»؛ وقتی کسی اسم کاملم را میگوید، میفهمم که مرا نمیشناسد. گفت: «از دفتر دکتر جابر عصفور»، مدیر مرکز ملی ترجمه، تماس میگیرد و یک نویسنده آلمانی، آنجا، چند تا کتاب برایم گذاشته. امروز، 27 ژانویه، تصمیم گرفتم بروم آنجا. به کارمند گفتم که میخواهم بروم اتاق دکتر. گفت امروز تشریف ندارند. شاید مرا شناخته بود؛ دعوتنامه جابر عصفور را برای حضور در افتتاحیه نمایشگاه بینالمللی کتاب قاهره، به تاریخ شنبه 29 ژانویه، نشانم داد؛ دعوتنامهای رسمی با مهر دبیرخانه ریاستجمهوری. گفتم پیش منشیشان، کتاب دارم. با خودم گفتم: «فردا روز قیامت است؛ چطور ممکن است نمایشگاه، افتتاح شود، درحالیکه نظام از تظاهرات دهنفره هم میترسد؟»
خشم مردم، از اسکندریه در شمال به «مطروح» در غرب کشور رسیده بود. تظاهرکنندگان، به سوی لیبی پیش میرفتند و توفان مشرق، وهمآمیز میوزید. جنبش، در شمال سینا و اسماعیلیه و سوئز (سیدی بوزیدِ مصر) ادامه داشت. وقتی پلیس توانسته بود میدانهای بزرگ قاهره را قرق کند و راههای دسترسی به آنها را پیش از «جمعه خشم» ببندد، درگیریهای میان انقلابیان و پلیس، در کانال سوئز، برای ما امیدبخش و درعینحال، باعث نگرانی شده بود. نگرانی در میان مقامات بالا هم دیده میشد، البته همراه با بیاعتنایی. سه روز بود که آتش بهپا شده بود و جامه نظام آنقدر نخنما بود که تاب این آتش را نداشت. هیچ بیانیهای هم از طرف نخستوزیر صادر نشده بود. روزنامههای روز جمعه که بعدازظهر پنجشنبه منتشر میشوند، نوشتند که نخستوزیر، روز یکشنبه (30 ژانویه)، بیانیهای در پارلمان، ایراد میکند. روزنامههای جمعه نیز، بر انتشار خبر افتتاح نمایشگاه کتاب قاهره توسط مبارک، در تاریخ 29 ژانویه، یعنی روز شنبه، تاکید کردند. قرارشان روز شنبه بود، اما این قرار هیچوقت محقق نشد.
امروز، شب «جمعه خشم»، مقاله قدیمام (به دخترم چه بگویم، آقای رییسجمهور!» را برای سایت «میدل ایست آنلاین» فرستادم. فردا منتشر میشود. در این مقاله خطاب به رییسجمهور گفتهام:
«میدانم خسته شدهای. اگر دوره ریاستجمهوریت را نه با معیار سال که با معیار قرن، حساب کنیم، ربع قرن حکومت بر این ملت، خیلی اعصاب را خسته میکند. شاید حالا دلت برای یک زندگی طبیعی که در آن، فیلمهای نصف شب را تماشا کنی، تنگ شده. زندگی طبیعی، آسایش دارد و هیچ سردردی هم در آن نیست.»
قبل از اینکه از دفتر بیرون بیایم، ایمیلی از امل جبوری1 برایم رسید:
«بهخاطر چیزهایی که در مصر میگذرد، خیلی نگرانم. میدانم که تو خیلی شور و هیجانِ تغییر و تحول، آن هم به دست ملت شریف مصر که خودت نمونهای از این ملتی،داری، اما ترس من، بهخاطر قدرت گرفتن تندروهاست که افیون ویرانیاند و آن موقع است که کشور به وضعیتی اسفناک بیفتد. انقلابها را فقیران میسازند، اما متاسفانه، کسانی هستند که همان موقع انقلابها را میدزدند. البته من همیشه آرزو داشتم هموطنانم، مثل مردم تونس و مصر، قهرمانی و شجاعتشان را نشان دهند، ولی عذر ما پذیرفته است؛ سالهای ترس و وحشتی را که در سایه نظام صدام و بعث گذراندیم، نمیتوان توصیف کرد. جهان هم آن موقع از آنچه در کشور ما میگذشت، بسیار دور بود... باید بگویم که من به خاطر تغییری که توسط نیروهای مهاجم به کشورم، در آن بهوجود آمد، ناراحتم. هم آرزو داشتم و هم توقع که روزی برسد که ملتها، خود به رهبرانشان، لگد بزنند.
مشتاق مصرم «زنده باد مصر»
عبدالرزاق عید 2،تلفنی از من پرسید: فردا در کدام میدان، همدیگر را ببینیم؟ مصطفی محمود، الجیزه یا التحریر؟ گفتم: «هرکدام زودتر بیدار شد، به آن یکی تلفن کند. یک جایی، همدیگر را میبینیم و بعد با هم میرویم میدان التحریر.»
تا بعدازظهر پنجشنبه، امیدمان محدود بود و همراه با ناامیدی و ناکامیهایی از گذشته و تجربههایی ناتمام. نمیدانم عمادالدین حسین 3،در ستون روزانهاش در «الشروق»، که روز پنجشنبه، 27 ژانویه منتشر شد، این اعتمادبهنفس را از کجا آورده بود که توانسته بود روز بعدش درباره نتیجه دیرفهمیای که مبتلایان به آن را وادار میکرد به «باشگاه مخلوعین عرب» بپیوندند، مطلب بنویسد. اینها حوادث شبِ «جمعه خشم» بودند؛ روزی که قوانین و معادلات را برخواهد زد و موازین قدرت را واژگون خواهد کرد تا ملت، مصدر سلطه و مشروعیت شود؛ سرور و معلم خود گردد و اراده و رأیش را خود، برخود، تحمیل کند.
پاورقی:
1. شاعر عراقی و از دوستان نویسنده.
2. نویسنده، اندیشمند، پژوهشگر و سیاستمدار سوری.
3. روزنامهنگار مصری.
وارد مرکز اپرا شدم که از آنجا به مرکز ملی ترجمه بروم. روز سهشنبه، 18 ژانویه، خانمی با من تماس گرفت و گفت: «استاد سعد القرش؟»؛ وقتی کسی اسم کاملم را میگوید، میفهمم که مرا نمیشناسد. گفت: «از دفتر دکتر جابر عصفور»، مدیر مرکز ملی ترجمه، تماس میگیرد و یک نویسنده آلمانی، آنجا، چند تا کتاب برایم گذاشته. امروز، 27 ژانویه، تصمیم گرفتم بروم آنجا. به کارمند گفتم که میخواهم بروم اتاق دکتر. گفت امروز تشریف ندارند. شاید مرا شناخته بود؛ دعوتنامه جابر عصفور را برای حضور در افتتاحیه نمایشگاه بینالمللی کتاب قاهره، به تاریخ شنبه 29 ژانویه، نشانم داد؛ دعوتنامهای رسمی با مهر دبیرخانه ریاستجمهوری. گفتم پیش منشیشان، کتاب دارم. با خودم گفتم: «فردا روز قیامت است؛ چطور ممکن است نمایشگاه، افتتاح شود، درحالیکه نظام از تظاهرات دهنفره هم میترسد؟»
خشم مردم، از اسکندریه در شمال به «مطروح» در غرب کشور رسیده بود. تظاهرکنندگان، به سوی لیبی پیش میرفتند و توفان مشرق، وهمآمیز میوزید. جنبش، در شمال سینا و اسماعیلیه و سوئز (سیدی بوزیدِ مصر) ادامه داشت. وقتی پلیس توانسته بود میدانهای بزرگ قاهره را قرق کند و راههای دسترسی به آنها را پیش از «جمعه خشم» ببندد، درگیریهای میان انقلابیان و پلیس، در کانال سوئز، برای ما امیدبخش و درعینحال، باعث نگرانی شده بود. نگرانی در میان مقامات بالا هم دیده میشد، البته همراه با بیاعتنایی. سه روز بود که آتش بهپا شده بود و جامه نظام آنقدر نخنما بود که تاب این آتش را نداشت. هیچ بیانیهای هم از طرف نخستوزیر صادر نشده بود. روزنامههای روز جمعه که بعدازظهر پنجشنبه منتشر میشوند، نوشتند که نخستوزیر، روز یکشنبه (30 ژانویه)، بیانیهای در پارلمان، ایراد میکند. روزنامههای جمعه نیز، بر انتشار خبر افتتاح نمایشگاه کتاب قاهره توسط مبارک، در تاریخ 29 ژانویه، یعنی روز شنبه، تاکید کردند. قرارشان روز شنبه بود، اما این قرار هیچوقت محقق نشد.
امروز، شب «جمعه خشم»، مقاله قدیمام (به دخترم چه بگویم، آقای رییسجمهور!» را برای سایت «میدل ایست آنلاین» فرستادم. فردا منتشر میشود. در این مقاله خطاب به رییسجمهور گفتهام:
«میدانم خسته شدهای. اگر دوره ریاستجمهوریت را نه با معیار سال که با معیار قرن، حساب کنیم، ربع قرن حکومت بر این ملت، خیلی اعصاب را خسته میکند. شاید حالا دلت برای یک زندگی طبیعی که در آن، فیلمهای نصف شب را تماشا کنی، تنگ شده. زندگی طبیعی، آسایش دارد و هیچ سردردی هم در آن نیست.»
قبل از اینکه از دفتر بیرون بیایم، ایمیلی از امل جبوری1 برایم رسید:
«بهخاطر چیزهایی که در مصر میگذرد، خیلی نگرانم. میدانم که تو خیلی شور و هیجانِ تغییر و تحول، آن هم به دست ملت شریف مصر که خودت نمونهای از این ملتی،داری، اما ترس من، بهخاطر قدرت گرفتن تندروهاست که افیون ویرانیاند و آن موقع است که کشور به وضعیتی اسفناک بیفتد. انقلابها را فقیران میسازند، اما متاسفانه، کسانی هستند که همان موقع انقلابها را میدزدند. البته من همیشه آرزو داشتم هموطنانم، مثل مردم تونس و مصر، قهرمانی و شجاعتشان را نشان دهند، ولی عذر ما پذیرفته است؛ سالهای ترس و وحشتی را که در سایه نظام صدام و بعث گذراندیم، نمیتوان توصیف کرد. جهان هم آن موقع از آنچه در کشور ما میگذشت، بسیار دور بود... باید بگویم که من به خاطر تغییری که توسط نیروهای مهاجم به کشورم، در آن بهوجود آمد، ناراحتم. هم آرزو داشتم و هم توقع که روزی برسد که ملتها، خود به رهبرانشان، لگد بزنند.
مشتاق مصرم «زنده باد مصر»
عبدالرزاق عید 2،تلفنی از من پرسید: فردا در کدام میدان، همدیگر را ببینیم؟ مصطفی محمود، الجیزه یا التحریر؟ گفتم: «هرکدام زودتر بیدار شد، به آن یکی تلفن کند. یک جایی، همدیگر را میبینیم و بعد با هم میرویم میدان التحریر.»
تا بعدازظهر پنجشنبه، امیدمان محدود بود و همراه با ناامیدی و ناکامیهایی از گذشته و تجربههایی ناتمام. نمیدانم عمادالدین حسین 3،در ستون روزانهاش در «الشروق»، که روز پنجشنبه، 27 ژانویه منتشر شد، این اعتمادبهنفس را از کجا آورده بود که توانسته بود روز بعدش درباره نتیجه دیرفهمیای که مبتلایان به آن را وادار میکرد به «باشگاه مخلوعین عرب» بپیوندند، مطلب بنویسد. اینها حوادث شبِ «جمعه خشم» بودند؛ روزی که قوانین و معادلات را برخواهد زد و موازین قدرت را واژگون خواهد کرد تا ملت، مصدر سلطه و مشروعیت شود؛ سرور و معلم خود گردد و اراده و رأیش را خود، برخود، تحمیل کند.
پاورقی:
1. شاعر عراقی و از دوستان نویسنده.
2. نویسنده، اندیشمند، پژوهشگر و سیاستمدار سوری.
3. روزنامهنگار مصری.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.