|

فاجعه‌ها و رسانه‌ها

جواد ماه‌زاده: این‌روزها صفحه‌های مجازی و وبلاگ‌ها پر شده‌اند از تصاویر کودکان غزه. هرکس سعی می‌کند به نوبه خود واکنشی نشان دهد. تقریبا همه هم متفق‌القول معتقدند با این واکنش‌ها نه کک آمریکا و اسراییل می‌گزد و نه کشمکش چندده‌ساله اسراییلی‌ها و فلسطینی‌ها پایان می‌گیرد. از آن زخم‌های خوب‌نشدنی که هر روز باید پانسمانش کرد و برای التیامش مرهم مالید و مسکن خورد. این روزها رسانه‌ای نیست که غزه را مهم‌ترین سوژه خبری‌اش نداند. اما برای بسیاری از آنها غزه فقط یک سوژه خبری است. همان‌طور که پیش از دامنگیری آتش در این شهر، عراق سوژه‌شان بود و پیش‌تر فجایع سوریه و قربانیانش. می‌توان گفت تعدد رویدادهای خونین و کینه‌توزانه در خاورمیانه از شمارش درآمده و به قدری دارای «تنوع خبری» شده که رقابت میان رسانه‌ها و حتی رقابت برای واکنش‌های انسان‌دوستانه، خود تبدیل به یک سوژه شده است. معمولا بهترین عکس‌های سال دنیا را عکس‌های صحنه‌های جنگ و جنگ‌زدگان تشکیل می‌دهند. مشهورترین خبرنگارها و پربیننده‌ترین گزارش‌های تلویزیونی نیز ارتباط مستقیم با پوشش حوادث جنگ داشته‌اند. وقتی رقابت برای ثبت بهترین عکس‌ها و یا رقابت بر سر کوبنده‌ترین تیتر خبری، از دل خاک‌و‌خون جنگ برمی‌خیزد، زیاد نمی‌شود به ژست‌های انسان‌دوستانه رسانه‌ای اعتماد کرد. حتی گاهی اوقات «کمی» هم نمی‌شود اعتماد کرد. دست‌کم برای ما خاورمیانه‌ای‌ها خون و خشونت و آوارگی به یک آهنگ ملال‌آور تبدیل شده است که تصوری از توقفش نداریم. درست مثل صدا یا آهنگی که دایم توی گوشمان باشد و وقتی خاموش می‌شود، می‌فهمیم سکوت چقدر ارزشمند و گواراست. نتانیاهو وقعی به اعتراض‌های مسلمان و غیرمسلمان نگذاشته و به جای اینکه پیام‌های نهادها و گروه‌های مختلف مردم دنیا را بشنود، شبانه‌روز روی نقشه‌های خودش کار می‌کند. او هم اولین و آخرین خونریز تاریخ نیست و می‌داند هیاهوی رسانه‌ها، تظاهرات خیابانی معترضان و آتش‌گرفتن پرچم‌ها همیشه بوده و بازهم خواهد بود. او و امثال او در طول سال‌ها مایه ارتزاق خیلی از رسانه‌ها بوده‌اند. خیلی از بهترین عکس‌ها و تیترهای خبری دنیا از دل جنگ‌آفرینی‌های امثال او زاده شده است. پس پاره‌ای اوقات بهترین‌ها از دل بدترین‌ها پدید می‌آیند. اما نمی‌توان آنها را «بهترین» نامید. شاید «بجاترین» یا «تاثیرگذارترین»، واژه‌های بهتری باشد.
جواد ماه‌زاده: این‌روزها صفحه‌های مجازی و وبلاگ‌ها پر شده‌اند از تصاویر کودکان غزه. هرکس سعی می‌کند به نوبه خود واکنشی نشان دهد. تقریبا همه هم متفق‌القول معتقدند با این واکنش‌ها نه کک آمریکا و اسراییل می‌گزد و نه کشمکش چندده‌ساله اسراییلی‌ها و فلسطینی‌ها پایان می‌گیرد. از آن زخم‌های خوب‌نشدنی که هر روز باید پانسمانش کرد و برای التیامش مرهم مالید و مسکن خورد. این روزها رسانه‌ای نیست که غزه را مهم‌ترین سوژه خبری‌اش نداند. اما برای بسیاری از آنها غزه فقط یک سوژه خبری است. همان‌طور که پیش از دامنگیری آتش در این شهر، عراق سوژه‌شان بود و پیش‌تر فجایع سوریه و قربانیانش. می‌توان گفت تعدد رویدادهای خونین و کینه‌توزانه در خاورمیانه از شمارش درآمده و به قدری دارای «تنوع خبری» شده که رقابت میان رسانه‌ها و حتی رقابت برای واکنش‌های انسان‌دوستانه، خود تبدیل به یک سوژه شده است. معمولا بهترین عکس‌های سال دنیا را عکس‌های صحنه‌های جنگ و جنگ‌زدگان تشکیل می‌دهند. مشهورترین خبرنگارها و پربیننده‌ترین گزارش‌های تلویزیونی نیز ارتباط مستقیم با پوشش حوادث جنگ داشته‌اند. وقتی رقابت برای ثبت بهترین عکس‌ها و یا رقابت بر سر کوبنده‌ترین تیتر خبری، از دل خاک‌و‌خون جنگ برمی‌خیزد، زیاد نمی‌شود به ژست‌های انسان‌دوستانه رسانه‌ای اعتماد کرد. حتی گاهی اوقات «کمی» هم نمی‌شود اعتماد کرد. دست‌کم برای ما خاورمیانه‌ای‌ها خون و خشونت و آوارگی به یک آهنگ ملال‌آور تبدیل شده است که تصوری از توقفش نداریم. درست مثل صدا یا آهنگی که دایم توی گوشمان باشد و وقتی خاموش می‌شود، می‌فهمیم سکوت چقدر ارزشمند و گواراست. نتانیاهو وقعی به اعتراض‌های مسلمان و غیرمسلمان نگذاشته و به جای اینکه پیام‌های نهادها و گروه‌های مختلف مردم دنیا را بشنود، شبانه‌روز روی نقشه‌های خودش کار می‌کند. او هم اولین و آخرین خونریز تاریخ نیست و می‌داند هیاهوی رسانه‌ها، تظاهرات خیابانی معترضان و آتش‌گرفتن پرچم‌ها همیشه بوده و بازهم خواهد بود. او و امثال او در طول سال‌ها مایه ارتزاق خیلی از رسانه‌ها بوده‌اند. خیلی از بهترین عکس‌ها و تیترهای خبری دنیا از دل جنگ‌آفرینی‌های امثال او زاده شده است. پس پاره‌ای اوقات بهترین‌ها از دل بدترین‌ها پدید می‌آیند. اما نمی‌توان آنها را «بهترین» نامید. شاید «بجاترین» یا «تاثیرگذارترین»، واژه‌های بهتری باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.