|

پیش از این شما را کجا دیده‌ام

ناهید کبیری/نويسنده، شاعر

کشتی بوق می‌زند و آرام‌آرام از بندر «برمن» دور می‌شود. جمعیتی که در ساحل به بدرقه مسافران آمده‌اند با هیجان برای آنها دست تکان می‌دهند. من هیچکس را ندارم که برایش دست تکان بدهم. دست‌هایم را به میله‌ها گرفته‌ام و به تک‌تک آدم‌ها نگاه می‌کنم که با دور شدن کشتی کوچک می‌شوند. آن‌قدر کوچک که به یک نقطه تبدیل می‌شوند. به یک هیچ ...
پیش از آنکه چراغ‌های تک و توک بندر ناپدید شود، آخرین قطره‌های خورشید به دریا بریزد و من آنجا در هوای سرد دوم دسامبر یخ بزنم، به طرف پله‌ها می‌روم که به راهرو و اتاق‌ها منتهی می‌شود. بعد از آن تجربه‌ای که از سفر با کشتی پیدا کرده‌ام، حالا نه می‌ترسم و نه اضطراب آن سال‌ها را دارم. می‌دانم که دست‌کم امشب همه چیز آرام خواهد گذشت و پیچ‌و‌تاب موج‌ها از فردا صبح کشتی را به سرگیجه خواهد انداخت. در اتاقم همه چیز کوچک و محدود است. با پولی که توانسته‌ام فراهم کنم، مرا در اتاق پرسروصدا روی موتورخانه جا داده‌اند. تختخوابی کوچک، میزی که به زمین چسبیده است و من دیگر انتظار ندارم جا به جا شود و پنجره‌ای که مرا به تماشای تکه‌ای از آسمان و دریا می‌برد. سفرم با این کشتی که یکی از کشتی‌های «ترانس میشیگان» است، باز هم تصادفی و معجزه‌آسا اتفاق افتاد. مرد نسبتا جوانی که دو هفته پیش با سه نفر دیگر به رستوران ما آمد به شدت به نظرم آشنا بود. آشنا‌تر از آنکه فکر کنم از مشتری‌های رستوران است. ابتدا فکر کردم شاید آدم مهمی است و من عکس او را مثلا در روزنامه‌ای، چیزی دیده‌ام. بعد که جلوتر رفتم تا از او و دوستانش سفارش غذا بگیرم، متوجه شدم که علت آشنایی‌اش شباهت زیادی است که با همسر سابقم «حسان» دارد. نوبت دسر که رسید نه تنها پای سیب داغ با بستنی‌شکلاتی یعنی همان دسر مخصوص حسان را سفارش داد، فرا‌تر از آن با اطمینانی غریب به چشم‌هایم نگاه کرد و گفت: «پیش از این شما را کجا دیده‌ام؟» کمی سعی کردیم سر نخی از یک آشنایی پیدا کنیم که به جایی نرسید. بعد که فهمید ایرانی هستم با ناامیدی سرش را تکان داد و به شدت تعجب کرد. مخصوصا از اینکه زبان آنها را با لهجه خودشان حرف می‌زدم... با دیدن کارتی که روی میز جا گذاشته بود فهمیدم کاپیتان است! فهمیدم که باید بی‌درنگ به او زنگ بزنم و سفر عجیب سال‌ها پیش را به روی آب‌های پریشان اقیانوس اطلس به سوی پاناما هر چه زود‌تر تکرار کنم. شاید هم پیدا کردن نشانی از حسان و خبر از سرنوشت نامعلوم او وسوسه‌ام کرده بود. بارها فکر کرده بودم حسان چه شد؟ چرا دیگر ندیدمش؟ آیا هنوز در آن کشتی سرگردانی است که می‌باید هیچ وقت به ساحل نرسد؟ یا مثل من یک روز با توقف ناگهانی کشتی در ساحلی نامعلوم پیاده شده بود؟ شاید هم طعمه‌ای شده بود برای کوسه‌ها؟
شب که به سالن غذاخوری می‌روم، در میان مسافرانی که بیشتر صندلی‌ها را پر کرده‌اند کاپیتان را می‌بینم که از فاصله‌ای دور با همان چشم‌های آشنای سوزان به من زل‌زده است.
به اتاقم برمی‌گردم. پرده را به روی تاریکی دریا و آسمان می‌کشم و تا به خواب بروم، به خاطره‌های سفر پیش با «کشتی ماه عسل» فکر می‌کنم. به جزیره «ازورن» که از دور به شکل تل‌خاکی دیده می‌شود که با رسیدن به آن راه ما تا ساحل پاناما به نیمه می‌رسد، که از آن لحظه هوای منجمد دسامبر ناگهان گرم می‌شود و کولرها به جای بخاری‌ها به کار می‌افتد. به خانم ویلیفورد، به ماریا، به ماهی‌های پرنده، به سقط جنین، به آن مستخدم چینی، به مردان دریا و ...
از آن روز‌ها چند سال می‌گذرد؟ 20‌سال؟ 30‌سال؟...
صبح با تکان‌های هولناک کشتی بیدار می‌شوم. نمی‌خواهم مثل سفر پیش با دریا زدگی و تب و هذیان و تهوع یک هفته تمام در رختخواب بمانم. سعی می‌کنم بلند شوم. مه همه جا را گرفته است. کشتی خم و راست می‌شود و مرا که به زحمت لباس پوشیده‌ام به چپ و راست می‌برد و با سرگیجه‌ای هولناک به رختخواب برمی‌گرداند. پشیمان و وحشت‌زده به یاد آن سال‌ها می‌افتم که در همین حال و روز به حسان گفتم «بگو نگه دارند من پیاده شوم...» و او دیوانه‌وار خندید... خندید... خندید...
فکر می‌کنم حالا باید آن‌قدر در این اتاق بمانم که بمیرم. نه آشنایی، نه دوستی، نه همزبانی...
نمی‌دانم چند ساعت یا چند روز می‌گذرد که صدای مشت کسی که بر در می‌کوبد تکانم می‌دهد. احساس می‌کنم خواب می‌بینم یا خیالاتی شده‌ام. اما نه! همراه آن صدا، صدای دیگری را هم می‌شنوم، می‌گوید کاپیتان است و به زبان فارسی از من می‌خواهد در را باز کنم. می‌گوید برایم دارو و غذا آورده است...
کشتی بوق می‌زند و آرام‌آرام از بندر «برمن» دور می‌شود. جمعیتی که در ساحل به بدرقه مسافران آمده‌اند با هیجان برای آنها دست تکان می‌دهند. من هیچکس را ندارم که برایش دست تکان بدهم. دست‌هایم را به میله‌ها گرفته‌ام و به تک‌تک آدم‌ها نگاه می‌کنم که با دور شدن کشتی کوچک می‌شوند. آن‌قدر کوچک که به یک نقطه تبدیل می‌شوند. به یک هیچ ...
پیش از آنکه چراغ‌های تک و توک بندر ناپدید شود، آخرین قطره‌های خورشید به دریا بریزد و من آنجا در هوای سرد دوم دسامبر یخ بزنم، به طرف پله‌ها می‌روم که به راهرو و اتاق‌ها منتهی می‌شود. بعد از آن تجربه‌ای که از سفر با کشتی پیدا کرده‌ام، حالا نه می‌ترسم و نه اضطراب آن سال‌ها را دارم. می‌دانم که دست‌کم امشب همه چیز آرام خواهد گذشت و پیچ‌و‌تاب موج‌ها از فردا صبح کشتی را به سرگیجه خواهد انداخت. در اتاقم همه چیز کوچک و محدود است. با پولی که توانسته‌ام فراهم کنم، مرا در اتاق پرسروصدا روی موتورخانه جا داده‌اند. تختخوابی کوچک، میزی که به زمین چسبیده است و من دیگر انتظار ندارم جا به جا شود و پنجره‌ای که مرا به تماشای تکه‌ای از آسمان و دریا می‌برد. سفرم با این کشتی که یکی از کشتی‌های «ترانس میشیگان» است، باز هم تصادفی و معجزه‌آسا اتفاق افتاد. مرد نسبتا جوانی که دو هفته پیش با سه نفر دیگر به رستوران ما آمد به شدت به نظرم آشنا بود. آشنا‌تر از آنکه فکر کنم از مشتری‌های رستوران است. ابتدا فکر کردم شاید آدم مهمی است و من عکس او را مثلا در روزنامه‌ای، چیزی دیده‌ام. بعد که جلوتر رفتم تا از او و دوستانش سفارش غذا بگیرم، متوجه شدم که علت آشنایی‌اش شباهت زیادی است که با همسر سابقم «حسان» دارد. نوبت دسر که رسید نه تنها پای سیب داغ با بستنی‌شکلاتی یعنی همان دسر مخصوص حسان را سفارش داد، فرا‌تر از آن با اطمینانی غریب به چشم‌هایم نگاه کرد و گفت: «پیش از این شما را کجا دیده‌ام؟» کمی سعی کردیم سر نخی از یک آشنایی پیدا کنیم که به جایی نرسید. بعد که فهمید ایرانی هستم با ناامیدی سرش را تکان داد و به شدت تعجب کرد. مخصوصا از اینکه زبان آنها را با لهجه خودشان حرف می‌زدم... با دیدن کارتی که روی میز جا گذاشته بود فهمیدم کاپیتان است! فهمیدم که باید بی‌درنگ به او زنگ بزنم و سفر عجیب سال‌ها پیش را به روی آب‌های پریشان اقیانوس اطلس به سوی پاناما هر چه زود‌تر تکرار کنم. شاید هم پیدا کردن نشانی از حسان و خبر از سرنوشت نامعلوم او وسوسه‌ام کرده بود. بارها فکر کرده بودم حسان چه شد؟ چرا دیگر ندیدمش؟ آیا هنوز در آن کشتی سرگردانی است که می‌باید هیچ وقت به ساحل نرسد؟ یا مثل من یک روز با توقف ناگهانی کشتی در ساحلی نامعلوم پیاده شده بود؟ شاید هم طعمه‌ای شده بود برای کوسه‌ها؟
شب که به سالن غذاخوری می‌روم، در میان مسافرانی که بیشتر صندلی‌ها را پر کرده‌اند کاپیتان را می‌بینم که از فاصله‌ای دور با همان چشم‌های آشنای سوزان به من زل‌زده است.
به اتاقم برمی‌گردم. پرده را به روی تاریکی دریا و آسمان می‌کشم و تا به خواب بروم، به خاطره‌های سفر پیش با «کشتی ماه عسل» فکر می‌کنم. به جزیره «ازورن» که از دور به شکل تل‌خاکی دیده می‌شود که با رسیدن به آن راه ما تا ساحل پاناما به نیمه می‌رسد، که از آن لحظه هوای منجمد دسامبر ناگهان گرم می‌شود و کولرها به جای بخاری‌ها به کار می‌افتد. به خانم ویلیفورد، به ماریا، به ماهی‌های پرنده، به سقط جنین، به آن مستخدم چینی، به مردان دریا و ...
از آن روز‌ها چند سال می‌گذرد؟ 20‌سال؟ 30‌سال؟...
صبح با تکان‌های هولناک کشتی بیدار می‌شوم. نمی‌خواهم مثل سفر پیش با دریا زدگی و تب و هذیان و تهوع یک هفته تمام در رختخواب بمانم. سعی می‌کنم بلند شوم. مه همه جا را گرفته است. کشتی خم و راست می‌شود و مرا که به زحمت لباس پوشیده‌ام به چپ و راست می‌برد و با سرگیجه‌ای هولناک به رختخواب برمی‌گرداند. پشیمان و وحشت‌زده به یاد آن سال‌ها می‌افتم که در همین حال و روز به حسان گفتم «بگو نگه دارند من پیاده شوم...» و او دیوانه‌وار خندید... خندید... خندید...
فکر می‌کنم حالا باید آن‌قدر در این اتاق بمانم که بمیرم. نه آشنایی، نه دوستی، نه همزبانی...
نمی‌دانم چند ساعت یا چند روز می‌گذرد که صدای مشت کسی که بر در می‌کوبد تکانم می‌دهد. احساس می‌کنم خواب می‌بینم یا خیالاتی شده‌ام. اما نه! همراه آن صدا، صدای دیگری را هم می‌شنوم، می‌گوید کاپیتان است و به زبان فارسی از من می‌خواهد در را باز کنم. می‌گوید برایم دارو و غذا آورده است...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.