|

حضور زنان فرصت یا تهدید؟!

زهره آشتیانی .دبیر کارگروه فرهنگ، هنر و رسانه، معاونت زنان و خانواده ریاست‌جمهوری

امروز در شورای شهر تهران یکی از اعضا نسبت به بخشنامه‌ای اعتراض کرده که بنابر آن کارکنان زن در پست‌هایی چون «مسوول‌دفتر، منشی، تایپیست و اداری...‌» نمی‌توانند حضور داشته باشند. بخشنامه‌ای که مصوب شورای معاونان شهرداران و سازمان‌های تابعه است که در تایید آن اعلام شده است این بخشنامه برای رفاه حال کارکنان خانم است. اما در این نوشتار اندیشه‌ای که در سایه تدوین و تصویب چنین قوانینی مبنی بر رفاه یا عدم‌رفاه وضعیت کارکنان زن در عرصه فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی است، مدنظر نخواهد بود؛ بلکه آنچه در بوته نقد قرار می‌گیرد تفکری است که قایل بر نگرش جنسیتی و ایجاد تبعیض اجتماعی و فرهنگی در عرصه فعالیت و اشتغال برای نیمی از جمعیت جامعه است. موضوعی که نه‌تنها بارها نخبگان و محققان اجتماعی در عرصه بین‌المللی به آن نقد داشته و اعتراض کرده‌اند، بلکه در بسیاری از کشورهای پیشرفته با حذف چنین نگرشی، نقش زن به‌عنوان محور توسعه را مدنظر قرار داده و معتقدند جامعه‌ای که به توسعه‌ای پایدار در دنیای معاصر می‌اندیشد در گام نخست باید برابری و عدالت را در همه ابعاد مورد توجه قرار دهد. بنابراین ترویج تفکری که با بهانه‌هایی چون ایجاد امنیت اجتماعی و روانی به تصویب قوانینی خودساخته می‌پردازد و حق دستیابی به فرصت‌های برابر شغلی برای مردان و زنان را محدود می‌کند چه استدلال منطقی می‌تواند داشته باشد؟ ایجاد محدودیت یا پایه‌گذاری قانون‌های منع‌کننده برای دستیابی به فرصت‌های برابر شغلی نه‌تنها نمی‌تواند ادبیات رشد متوازن در تمامی سطوح را حاکم کند، بلکه نیمی از بدنه جامعه از حضور موثر در عرصه منع می‌شوند و به عناصری منفعل مبدل خواهند شد. امروز زنان ایرانی با کرامت، عفت و وقار در عرصه فعالیت حضور دارند و نباید با ایجاد تبعیض فرهنگی و اجتماعی و با بهانه‌های واهی آنها را از بهره‌مندی از فرصت‌های برابر شغلی منع کرد که حاکمیت چنین تفکری نه‌تنها سودمند نخواهد بود، بلکه تبعات اجتماعی را نیز دربر خواهد داشت و زنان را در معرض انواع صدمات و آسیب‌ها قرار می‌دهد و این درست بر خلاف تصوری است که معتقد است حضور فعال زنان و دختران در جامعه به‌مثابه یک تهدید است و نه فرصت و عده‌ای تلاش می‌کنند تا با ایجاد گفتمان‌هایی چون عدم وجود امنیت اجتماعی و روانی برای حضور فعال زنان و دختران در جامعه نتیجه سیاست‌های نادرست دولت گذشته در فرهنگ‌سازی و تامین امنیت اجتماعی را توجیه کنند. این جای تعجب است که عده‌ای پیش از آنکه به دنبال فرهنگ‌سازی برای زدودن رفتارهای غلط اجتماعی باشند تنها خانه را مأمن زنان می‌دانند و با چنین دیدگاه‌هایی روش‌های حذفی یا محدود‌سازی را پیشنهاد می‌کنند. این درحالی است که به‌نظر می‌رسد با ابلاغ یک مصوبه یا بخشنامه نمی‌توان به تحکیم نهاد خانواده یا تامین امنیت روانی و اجتماعی زنان پرداخت بلکه باید با ریشه‌یابی و آسیب‌شناسی آنچه در سال‌های اخیر سپری شد، به فرهنگ‌سازی مناسب در این راستا بپردازیم و به جای روش‌های حذفی تلاش کنیم تا نگرش انسانی و نه جنسیتی در عرصه اجتماع حاکم شود که خود راهکار حل بسیاری از معضلات فرهنگی و اجتماعی خواهد بود. چه خوب است به همگرایی با نگرش اعتدالگرایانه در عرصه رفتار‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی برای حصول توسعه متوازن بپردازیم. دولت تدبیر و امید با حاکم‌سازی نگرش اعتدال معتقد است که استخدام‌ها و انتصابات باید بر اساس شایستگی‌ها باشد نه بر اساس نگرش جنسیتی و این می‌تواند قانونی انسانی برای مقدمه بسیاری از تصمیمات باشد. به یاد دارم آقای روحانی با تاکید بر اینکه «ما در دنیای کار، تلاش و تولید، تبعیض جنسیتی را نمی‌پذیریم» تمامی مدیران اجرایی را به چنین نگرشی سوق دادند. رویکرد اعتدال بر این است که تمامی زنان باید از فرصت برابر برای دستیابی به فرصت‌های شغلی و حقوق اجتماعی برخوردار باشند و این دولت بر عهد خود برای ایجاد عدالت جنسیتی و ایجاد فرصت‌های بیشتر برای حضور زنان پایبند است. امید است که دیگرمسوولان اجرایی نیز در این مهم یاری‌گر باشند.

امروز در شورای شهر تهران یکی از اعضا نسبت به بخشنامه‌ای اعتراض کرده که بنابر آن کارکنان زن در پست‌هایی چون «مسوول‌دفتر، منشی، تایپیست و اداری...‌» نمی‌توانند حضور داشته باشند. بخشنامه‌ای که مصوب شورای معاونان شهرداران و سازمان‌های تابعه است که در تایید آن اعلام شده است این بخشنامه برای رفاه حال کارکنان خانم است. اما در این نوشتار اندیشه‌ای که در سایه تدوین و تصویب چنین قوانینی مبنی بر رفاه یا عدم‌رفاه وضعیت کارکنان زن در عرصه فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی است، مدنظر نخواهد بود؛ بلکه آنچه در بوته نقد قرار می‌گیرد تفکری است که قایل بر نگرش جنسیتی و ایجاد تبعیض اجتماعی و فرهنگی در عرصه فعالیت و اشتغال برای نیمی از جمعیت جامعه است. موضوعی که نه‌تنها بارها نخبگان و محققان اجتماعی در عرصه بین‌المللی به آن نقد داشته و اعتراض کرده‌اند، بلکه در بسیاری از کشورهای پیشرفته با حذف چنین نگرشی، نقش زن به‌عنوان محور توسعه را مدنظر قرار داده و معتقدند جامعه‌ای که به توسعه‌ای پایدار در دنیای معاصر می‌اندیشد در گام نخست باید برابری و عدالت را در همه ابعاد مورد توجه قرار دهد. بنابراین ترویج تفکری که با بهانه‌هایی چون ایجاد امنیت اجتماعی و روانی به تصویب قوانینی خودساخته می‌پردازد و حق دستیابی به فرصت‌های برابر شغلی برای مردان و زنان را محدود می‌کند چه استدلال منطقی می‌تواند داشته باشد؟ ایجاد محدودیت یا پایه‌گذاری قانون‌های منع‌کننده برای دستیابی به فرصت‌های برابر شغلی نه‌تنها نمی‌تواند ادبیات رشد متوازن در تمامی سطوح را حاکم کند، بلکه نیمی از بدنه جامعه از حضور موثر در عرصه منع می‌شوند و به عناصری منفعل مبدل خواهند شد. امروز زنان ایرانی با کرامت، عفت و وقار در عرصه فعالیت حضور دارند و نباید با ایجاد تبعیض فرهنگی و اجتماعی و با بهانه‌های واهی آنها را از بهره‌مندی از فرصت‌های برابر شغلی منع کرد که حاکمیت چنین تفکری نه‌تنها سودمند نخواهد بود، بلکه تبعات اجتماعی را نیز دربر خواهد داشت و زنان را در معرض انواع صدمات و آسیب‌ها قرار می‌دهد و این درست بر خلاف تصوری است که معتقد است حضور فعال زنان و دختران در جامعه به‌مثابه یک تهدید است و نه فرصت و عده‌ای تلاش می‌کنند تا با ایجاد گفتمان‌هایی چون عدم وجود امنیت اجتماعی و روانی برای حضور فعال زنان و دختران در جامعه نتیجه سیاست‌های نادرست دولت گذشته در فرهنگ‌سازی و تامین امنیت اجتماعی را توجیه کنند. این جای تعجب است که عده‌ای پیش از آنکه به دنبال فرهنگ‌سازی برای زدودن رفتارهای غلط اجتماعی باشند تنها خانه را مأمن زنان می‌دانند و با چنین دیدگاه‌هایی روش‌های حذفی یا محدود‌سازی را پیشنهاد می‌کنند. این درحالی است که به‌نظر می‌رسد با ابلاغ یک مصوبه یا بخشنامه نمی‌توان به تحکیم نهاد خانواده یا تامین امنیت روانی و اجتماعی زنان پرداخت بلکه باید با ریشه‌یابی و آسیب‌شناسی آنچه در سال‌های اخیر سپری شد، به فرهنگ‌سازی مناسب در این راستا بپردازیم و به جای روش‌های حذفی تلاش کنیم تا نگرش انسانی و نه جنسیتی در عرصه اجتماع حاکم شود که خود راهکار حل بسیاری از معضلات فرهنگی و اجتماعی خواهد بود. چه خوب است به همگرایی با نگرش اعتدالگرایانه در عرصه رفتار‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی برای حصول توسعه متوازن بپردازیم. دولت تدبیر و امید با حاکم‌سازی نگرش اعتدال معتقد است که استخدام‌ها و انتصابات باید بر اساس شایستگی‌ها باشد نه بر اساس نگرش جنسیتی و این می‌تواند قانونی انسانی برای مقدمه بسیاری از تصمیمات باشد. به یاد دارم آقای روحانی با تاکید بر اینکه «ما در دنیای کار، تلاش و تولید، تبعیض جنسیتی را نمی‌پذیریم» تمامی مدیران اجرایی را به چنین نگرشی سوق دادند. رویکرد اعتدال بر این است که تمامی زنان باید از فرصت برابر برای دستیابی به فرصت‌های شغلی و حقوق اجتماعی برخوردار باشند و این دولت بر عهد خود برای ایجاد عدالت جنسیتی و ایجاد فرصت‌های بیشتر برای حضور زنان پایبند است. امید است که دیگرمسوولان اجرایی نیز در این مهم یاری‌گر باشند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.