|

قيام سرخپوستان

به اعتقاد پست‌مدرن‌ها زندگي فاقد هرنوع نظم، پيوستگي و انسجام است و از اين‌رو آنها معتقدند تنها آن شکلي از ادبيات مي‌تواند بازنمايي درستي از زندگي باشد که گسيختگي و ناپيوستگي زندگي در آن تصوير شده باشد. داستان‌هاي دونالد بارتلمي نمونه‌اي از اين نوع ادبيات است. در آثار او ابهام، پيچيدگي و گسيختگي به روشني ديده مي‌شود و خط زماني مشخصي در آنها وجود ندارد و خواننده بايد قطعات پازل داستان‌ را کنارهم قرار دهد. به تازگي کتابي با عنوان «پيشگفتاري بر هيچ» از بارتلمي با ترجمه مزدک بلوري و توسط نشر ني منتشر شده است. مترجم اين کتاب مقدمه‌اي نسبتا مفصل براي آن نوشته و در بخشي از آن با اشاره به ويژگي‌هاي داستان‌نويسي بارتلمي آورده: «بارتلمي، مانند بسياري از نويسندگان پست‌مدرن، داستان را باز نگاه مي‌دارد و اجازه مي‌دهد برداشت‌هاي متکثري از روايت در ذهن خواننده نقش ببندد. داستان‌هاي او در نگاه اول درک‌ناشدني به نظر مي‌آيند، رويدادها باورنکردني‌اند و فضاي کلي داستان خارج از تصور خواننده و دور از انتظارات اوست. اما او داستان را به‌گونه‌اي به تصوير مي‌کشد و صحنه‌ها را با چنان دقتي توصيف و رنگ‌آميزي مي‌کند که خواننده را مسحور جذابيت ناشناخته تصويرهايش مي‌کند، به نحوي که خواننده، به رغم باورناپذير بودن داستان، اين صحنه‌هاي پراکنده را مي‌پذيرد و گاه نيز خود را در آنها مي‌يابد». مترجم در ادامه مي‌گويد که يکي از ابزارهاي بارتلمي براي بازنمايي گسستگي و انقطاع جريان زندگي در داستان‌هايش، استفاده از «کلاژ» يا «تکه‌گذاري» است. او استفاده از کلاژ در ادبيات را هم به اين معنا مي‌داند که در متني تکه‌هايي را از متون ديگر مثل داستان‌هاي ساير نويسندگان، فيلم‌هاي سينمايي، سخنراني‌هاي سياسي، تلميح‌هاي ادبي، آگهي‌هاي تبليغاتي و امثال آنها بگنجانند و متن را به صورت ترکيبي از سبک‌هاي نگارشي مختلف بنويسند. بارتلمي با کنار هم قرار دادن اين تکه‌ها و چسباندن‌شان در پيش‌زمينه داستان، تصويري متفاوت و ديگرگون خلق مي‌کند. او واژگان، نحو، زمان و جريان روايت را به بازي مي‌گيرد و کلاژي از تصويرهاي پراکنده مي‌آفريند و از آن به جاي ساختار منظم داستان‌هاي سنتي بهره مي‌جويد و با کمک آن حس بي‌نظمي و آشفتگي را در روايت بيش‌تر و بيش‌تر به نمايش مي‌گذارد. مترجم در توضيح سبک داستان‌نويسي بارتلمي، داستان «قيام سرخپوستان» از همين کتاب را به صورت کوتاه بررسي کرده و مي‌گويد که در اين داستان، به جاي استفاده از طرحي يکپارچه، از روايتي غيرخطي و گسسته که ساختار مشخصي را دنبال نمي‌کند بهره مي‌گيرد و کلاژي از صحنه‌هاي پراکنده و ناپيوسته خلق مي‌کند. داستان فاقد هرگونه انتظام سنتي است و خواننده اطلاعات چنداني درباره زمان و مکان داستان، سير وقايع آن يا پيشينه شخصيت‌ها به دست نمي‌آورد. در بخشي از داستان قيام سرخپوستان مي‌خوانيم: «از شهر تا آنجا که در توان داشتيم دفاع کرديم. انبوه تيرهاي کمانچي‌ها از آسمان فرو ميريخت. گرزهاي جنگي‌شان در پياده‌روهاي نرم و زردرنگ ترق توروق صدا مي‌کرد. خاکريزهايي در بلوار مارک کلارک حفر شده بود و پرچين‌ها را به سيم‌هاي خاردار تابناک آراسته بودند. مردم مي‌کوشيدند که درک کنند. من با سيلويا صحبت مي‌کردم: فکر مي‌کني اين زندگي خوبي است؟ روي ميز سيب، کتاب و صفحه‌هاي 33 دور بود. سيلويا سرش را بلند کرد: نه. گشتي‌هاي يگان چترباز و داوطلباني که بازوبند بسته بودند از ساختمان‌هاي بلند و مسطح محافظت کردند.»
به اعتقاد پست‌مدرن‌ها زندگي فاقد هرنوع نظم، پيوستگي و انسجام است و از اين‌رو آنها معتقدند تنها آن شکلي از ادبيات مي‌تواند بازنمايي درستي از زندگي باشد که گسيختگي و ناپيوستگي زندگي در آن تصوير شده باشد. داستان‌هاي دونالد بارتلمي نمونه‌اي از اين نوع ادبيات است. در آثار او ابهام، پيچيدگي و گسيختگي به روشني ديده مي‌شود و خط زماني مشخصي در آنها وجود ندارد و خواننده بايد قطعات پازل داستان‌ را کنارهم قرار دهد. به تازگي کتابي با عنوان «پيشگفتاري بر هيچ» از بارتلمي با ترجمه مزدک بلوري و توسط نشر ني منتشر شده است. مترجم اين کتاب مقدمه‌اي نسبتا مفصل براي آن نوشته و در بخشي از آن با اشاره به ويژگي‌هاي داستان‌نويسي بارتلمي آورده: «بارتلمي، مانند بسياري از نويسندگان پست‌مدرن، داستان را باز نگاه مي‌دارد و اجازه مي‌دهد برداشت‌هاي متکثري از روايت در ذهن خواننده نقش ببندد. داستان‌هاي او در نگاه اول درک‌ناشدني به نظر مي‌آيند، رويدادها باورنکردني‌اند و فضاي کلي داستان خارج از تصور خواننده و دور از انتظارات اوست. اما او داستان را به‌گونه‌اي به تصوير مي‌کشد و صحنه‌ها را با چنان دقتي توصيف و رنگ‌آميزي مي‌کند که خواننده را مسحور جذابيت ناشناخته تصويرهايش مي‌کند، به نحوي که خواننده، به رغم باورناپذير بودن داستان، اين صحنه‌هاي پراکنده را مي‌پذيرد و گاه نيز خود را در آنها مي‌يابد». مترجم در ادامه مي‌گويد که يکي از ابزارهاي بارتلمي براي بازنمايي گسستگي و انقطاع جريان زندگي در داستان‌هايش، استفاده از «کلاژ» يا «تکه‌گذاري» است. او استفاده از کلاژ در ادبيات را هم به اين معنا مي‌داند که در متني تکه‌هايي را از متون ديگر مثل داستان‌هاي ساير نويسندگان، فيلم‌هاي سينمايي، سخنراني‌هاي سياسي، تلميح‌هاي ادبي، آگهي‌هاي تبليغاتي و امثال آنها بگنجانند و متن را به صورت ترکيبي از سبک‌هاي نگارشي مختلف بنويسند. بارتلمي با کنار هم قرار دادن اين تکه‌ها و چسباندن‌شان در پيش‌زمينه داستان، تصويري متفاوت و ديگرگون خلق مي‌کند. او واژگان، نحو، زمان و جريان روايت را به بازي مي‌گيرد و کلاژي از تصويرهاي پراکنده مي‌آفريند و از آن به جاي ساختار منظم داستان‌هاي سنتي بهره مي‌جويد و با کمک آن حس بي‌نظمي و آشفتگي را در روايت بيش‌تر و بيش‌تر به نمايش مي‌گذارد. مترجم در توضيح سبک داستان‌نويسي بارتلمي، داستان «قيام سرخپوستان» از همين کتاب را به صورت کوتاه بررسي کرده و مي‌گويد که در اين داستان، به جاي استفاده از طرحي يکپارچه، از روايتي غيرخطي و گسسته که ساختار مشخصي را دنبال نمي‌کند بهره مي‌گيرد و کلاژي از صحنه‌هاي پراکنده و ناپيوسته خلق مي‌کند. داستان فاقد هرگونه انتظام سنتي است و خواننده اطلاعات چنداني درباره زمان و مکان داستان، سير وقايع آن يا پيشينه شخصيت‌ها به دست نمي‌آورد. در بخشي از داستان قيام سرخپوستان مي‌خوانيم: «از شهر تا آنجا که در توان داشتيم دفاع کرديم. انبوه تيرهاي کمانچي‌ها از آسمان فرو ميريخت. گرزهاي جنگي‌شان در پياده‌روهاي نرم و زردرنگ ترق توروق صدا مي‌کرد. خاکريزهايي در بلوار مارک کلارک حفر شده بود و پرچين‌ها را به سيم‌هاي خاردار تابناک آراسته بودند. مردم مي‌کوشيدند که درک کنند. من با سيلويا صحبت مي‌کردم: فکر مي‌کني اين زندگي خوبي است؟ روي ميز سيب، کتاب و صفحه‌هاي 33 دور بود. سيلويا سرش را بلند کرد: نه. گشتي‌هاي يگان چترباز و داوطلباني که بازوبند بسته بودند از ساختمان‌هاي بلند و مسطح محافظت کردند.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.