بابک جهانبخش، خواننده:
سطح جشنواره پایین نیامده است
مرتضی محسنپور /عكس: شرق
سلطان احساس! این نسبتی است که برخی از علاقهمندان «بابک جهانبخش» به او دادهاند. البته تا حدود زیادی هم حق دارند. صدای لطیف، ترانههای عاشقانه و اجرای پراحساس، سبب شده بابک جهانبخش به عنوان یکی از خوانندگان محبوب در عرصه موسیقی پاپ شناخته شود. جهانبخش که بخشی از دوران کودکی خود را در خارج از ایران سپری کرده، از پنج سالگی نوازندگی پیانو را زیر نظر استاد آلمانی در مدرسه موسیقی آزاد شهر بوخوم آغاز کرد و پس از بازگشت به ایران موسیقی را به صورت جدیتر ادامه داد در نهایت در سال ۷۶ مجوز رسمی خود را از صدا و سیما دریافت کرد و در همان سال کاری را برای صدا و سیما ضبط کرد. در سال ۸۲ کار روی اولین آلبوم خود را شروع و در نهایت در سال ۸۴ نخستین آلبوم خود با نام «چی شده» را روانه بازار موسیقی کرد. سه سال بعد، در سال ۸۷ دومین آلبوم خود با نام «بیاسم» و در سال ۸۹ «احساس» را خواند. چهارمین آلبوم در سال ۹۰ و با نام «زندگی من» منتشر شد و در نهایت هم چندی پیش آخرین آلبوم او، «من و بارون» به دست علاقهمندان رسید.
اول با جشنواره موسیقی فجر شروع کنیم. برخی این جشنواره را سکوی پرتاب یک هنرمند میدانند. نظر شما درباره این جشنواره چیست؟
متاسفانه تجربه چندانی در این رابطه ندارم و هنوز نمیدانم شرایط چطور است. این جشنواره از مهمترین فستیوالهای هنری ایران است و من به شخصه علاقهمند به حضور در این جشنواره بودم.
سطح جشنواره در سالهای اخیر چطور بوده؟کاهش پیدا کرده یا افزایش؟
خود من وقتی با دیگر دوستان صحبت میکنم، بنا بر اطلاعاتی که به دست آوردم میگویم که سطح جشنواره پایین نیامده است، فقط گویا برخی سبکها و رشتهها کاهش پیدا کرده. به رشته موسیقی کلاسیک کمتر بها داده شده است و البته چون در بخش جنبی حضور دارم نمیتوانم درست نظر بدهم.
در مقایسه با دیگر جشنوارهها و فستیوالهای موسیقی در سایر کشورها جشنواره موسیقی فجر را چطور میبینید؟
البته این مطلب خیلی ایدهآل است که آن را با دیگر فستیوالها مقایسه کنیم. به نظرم نیاز به زمان داریم تا این جشنواره شناخته شود. نکته مهم خود برگزاری این جشنواره است ولی برای بهبود آن نیاز به تبلیغات، هزینه و حضور برخی افراد شاخص داریم. برای اینکه حرکت خوبی انجام شود نیاز به زمان و برنامهریزی و تبلیغات داریم اما در نهایت باز هم تاکید میکنم خود برگزاری این جشنواره و حضور آن نکته مهم است.
برپایی همه بخشهای موسیقی در یک زمان کار درستی است؟
همه بخشها در یک فستیوال باشد بهتر است، چون هرکسی به سمت موسیقی مورد علاقه خود میرود. البته بخش جنبی کمی حالت نمادین دارد و همین که موسیقی پاپ حذف نشده است جای شکر دارد! موسیقی نیاز هر انسانی است و اگر حذف یا نادیده گرفته شود کار درستی نیست. برخورد سلیقهای نیز کار درستی نیست. اینکه بگوییم موسیقی پاپ یا سنتی کدام بهتر است، درست نیست. باید به هنر که غذای روح است بها دهیم.
حضور افراد زیادی را که این روزها در موسیقی میبینیم ناشی از چیست؟
هرکسی آزادی دارد تا وارد عرصه موسیقی شود و بتواند کار خود را ارایه دهد اما مشکلی که در این میان وجود دارد حضور افرادی است که کارشان موسیقی نیست. کسانی که به ضرب و زور پا به این عرصه میگذارند و البته بیشتر آنها خیلی زود از صحنه حذف میشوند. این امر حتی سبب بیاعتمادی مخاطبان نسبت به اهالی اصلی موسیقی میشود. البته در جای دیگری چون سینما نیز این امر اتفاق افتاده است.
چرا این اتفاق رخ داده است؟
دستهبندی مطالبی چون موسیقی زیرزمینی، روزمینی، مجاز و غیرمجاز چندان منطقی به نظر نمیآید. باید نظمی به این قضیه داده شود و این بینظمی حتی گاهی سبب سوءاستفاده برخی افراد نیز میشود. همین است که متاسفانه جمله نامناسب «هرکسی که قهر میکند میخواهد خواننده شود!» به کار برده میشود. این اتفاقات موسیقی را از شکل هنر بودن درمیآورد و این امر به نفع هنر نیست.
این مشکل ریشه در کجا دارد؟
مشکلی که وجود دارد این است که یک روزی در جامعه ما بسیاری میخواهند «علی دایی» شوند و بازار مدارس فوتبال داغ میشود، یک روز بسیاری به سوی سینما روی میآورند و روز دیگر بسیاری به سوی خوانندگی. این مسایل به آموزش پایهای بازمیگردد. همه میخواهند از طریق کادر تلویزیون دیده شوند اما افراد میتوانند در بخشهای مختلف یک جامعه خدمت کنند. چرا همه به دنبال اینطور دیده شدن هستند؟
در مورد خود شما این مساله چطور بوده است؟
خواندن من به دلیل دیده شدن نبود. پدرم علاقهمند بود من در عرصه موسیقی فعالیت داشته باشم و به همین دلیل از کودکی موسیقی را آغاز کردم. بعد از سالها، کار من دیده شد و خواستند این کار باشد. متاسفانه جوانان ما نمیدانند به دنبال چه چیزی هستند. بسیاری پا به این عرصه میگذارند و با از دست دادن پول زیادی هم از آن خارج میشوند. موسیقی در کشور ما ارزان است و این امر سبب میشود تا هرکسی بخواهد به سمت آن بیاید. برای مثال ما بیش از یک سال برای یک آلبوم زحمت میکشیم و آخر سر هم با قیمت ۱۵۰۰تومان کنار ماست و تخممرغ، آن آلبوم به فروش میرسد. بسیاری از فعالیتهای اقتصادی هنری به دلیل عدم حمایت در حال از بین رفتن است. مشکل خیلی ریشهایتر از این حرفهاست.
در مورد این خیل عظیم خوانندگان که تعدادشان روز به روز در حال افزایش است چه نظری دارید؟
زمانی کسی کاری را درست بلد نبود ادعایی درباره آن نیز نداشت و این افراد روی آن را نداشتند که حتی خود را معرفی کنند اما الان میبینیم شخص کار خودش را بلد نیست و ادعا هم میکند. به نظرم در مساله آموزش کمکاری شده و بسیاری از روی بیکاری به این سمت آمدهاند.
اما بسیاری از مردم کارهای این افراد را گوش میدهند؟
امیدوارم کسی از این جمله من ناراحت نشود. ما شعور موسیقایی مخاطب را بالا نبردهایم، ما به مخاطب خود ترانه یاد ندادهایم. متاسفانه انگار این روزها هر چیز غیرمتعارفی خوب شده است. اگر کسی کمی کلمات عجیب، غریب و چرت و پرت بگوید زودتر افراد را به خود جذب میکند. اغلب مخاطبان ما «تینیجر» هستند. حتی چند سالی نیز تبی راه افتاده بود و برخی شرکتها از ما میخواستند بیشتر به سمت موسیقیهای شیشوهشتی برویم.
تهیهکنندگان چقدر در این مساله سهیم بودند؟
ما در عرصه موسیقی تهیهکنندگان خوبی داشتیم و داریم اما مشکل این بود که برخی از آنها کارشان این نبود و نمیدانستند که محصول فرهنگی میفروشند. حتی برخی از آنان به این سمت میرفتند که خوانندگان زیرزمینی را مطرح کنند. با وضعیت موجود روزبهروز تعداد خوانندگان خوب محدودتر شده است.
بحث مالی در کارهای شما چقدر مهم است؟
بحث مالی مهم است اما من هیچوقت هنرم را نمیفروشم. من اعتقاد دارم که کار خوب خودش پول میآورد. وقتی کارت خوب و دارای کیفیت باشد نباید دیگر به این مسایل فکر کنی.
نظرتان درباره کارهای تلفیقی چیست؟
تلفیق کردن موسیقی کار غلطی نیست. حتی بعضی از سبکهای موسیقی مثل «R&B» و «ROCK & ROLL» نیز با همین تلفیق کردن به وجود آمدهاند. به نظرم اگر به آن بیشتر بها میدادیم حتی میتوانستیم در جهان آن را به ثبت برسانیم.
خوانندهسالاری را قبول دارید؟
خوانندهسالاری در تمام جهان اتفاق میافتد و فقط مختص ایران نیست. البته در مورد من این مساله اتفاق نمیافتد و حتی در مجموعه ما به نوعی نوازندهسالاری است. به نظرم نوع مدیریت مهم است.
در ایران سالن کنسرت حرفهای نداریم. این مساله لطمهای به کار شما برای اجرا نمیزند؟
برای یک گروه خیلی مهم است که امکانات مناسب برای اجرا داشته باشد. سیستم صوتی سالنهای ما برای کنسرت تعبیه نشده است. ما حتی در شهرستانها سالن برای اجرا نداریم. جذابیتهای یک اجرا و سالن میتواند مخاطب را به دیدن کنسرت بکشاند، البته سالن همایشهای برج میلاد در سالهای اخیر تا حدود زیادی پیشرفت داشته است. ما هم دیگر به این شرایط عادت کردهایم!
قیمت بلیت کنسرتها بالا نیست؟
این مطلب هم درست است و هم نادرست. قیمت بلیت کنسرتها بالاست اما این پول نه در جیب تهیهکننده میرود و نه در جیب خواننده. قیمت کنسرتها بالاست چون هزینهها بالاست. در کجای دنیا یک خواننده در یک شب دو سانس اجرا دارد. همه چیز پول نیست و مطمئن باشید سود چندانی عاید من نمیشود. هرچه سالنهای بزرگتر با جمعیت بیشتری داشته باشیم به همان نسبت قیمت بلیت کنسرتها کاهش مییابد. من خیلی دوست دارم که بیایم و با کمترین هزینهها کنسرت برگزار کنم ولی باور کنید نمیشود.
علاقه دارید در سینما حضور پیدا کنید؟
پیشنهاداتی را داشتم ولی تا الان که مقاومت کردهام!برخی کارها آدم را تخریب میکند و هرکسی هر کاری نباید انجام دهد. نباید باوری که مردم از تو دارند را خراب کنی.
سلطان احساس! این نسبتی است که برخی از علاقهمندان «بابک جهانبخش» به او دادهاند. البته تا حدود زیادی هم حق دارند. صدای لطیف، ترانههای عاشقانه و اجرای پراحساس، سبب شده بابک جهانبخش به عنوان یکی از خوانندگان محبوب در عرصه موسیقی پاپ شناخته شود. جهانبخش که بخشی از دوران کودکی خود را در خارج از ایران سپری کرده، از پنج سالگی نوازندگی پیانو را زیر نظر استاد آلمانی در مدرسه موسیقی آزاد شهر بوخوم آغاز کرد و پس از بازگشت به ایران موسیقی را به صورت جدیتر ادامه داد در نهایت در سال ۷۶ مجوز رسمی خود را از صدا و سیما دریافت کرد و در همان سال کاری را برای صدا و سیما ضبط کرد. در سال ۸۲ کار روی اولین آلبوم خود را شروع و در نهایت در سال ۸۴ نخستین آلبوم خود با نام «چی شده» را روانه بازار موسیقی کرد. سه سال بعد، در سال ۸۷ دومین آلبوم خود با نام «بیاسم» و در سال ۸۹ «احساس» را خواند. چهارمین آلبوم در سال ۹۰ و با نام «زندگی من» منتشر شد و در نهایت هم چندی پیش آخرین آلبوم او، «من و بارون» به دست علاقهمندان رسید.
اول با جشنواره موسیقی فجر شروع کنیم. برخی این جشنواره را سکوی پرتاب یک هنرمند میدانند. نظر شما درباره این جشنواره چیست؟
متاسفانه تجربه چندانی در این رابطه ندارم و هنوز نمیدانم شرایط چطور است. این جشنواره از مهمترین فستیوالهای هنری ایران است و من به شخصه علاقهمند به حضور در این جشنواره بودم.
سطح جشنواره در سالهای اخیر چطور بوده؟کاهش پیدا کرده یا افزایش؟
خود من وقتی با دیگر دوستان صحبت میکنم، بنا بر اطلاعاتی که به دست آوردم میگویم که سطح جشنواره پایین نیامده است، فقط گویا برخی سبکها و رشتهها کاهش پیدا کرده. به رشته موسیقی کلاسیک کمتر بها داده شده است و البته چون در بخش جنبی حضور دارم نمیتوانم درست نظر بدهم.
در مقایسه با دیگر جشنوارهها و فستیوالهای موسیقی در سایر کشورها جشنواره موسیقی فجر را چطور میبینید؟
البته این مطلب خیلی ایدهآل است که آن را با دیگر فستیوالها مقایسه کنیم. به نظرم نیاز به زمان داریم تا این جشنواره شناخته شود. نکته مهم خود برگزاری این جشنواره است ولی برای بهبود آن نیاز به تبلیغات، هزینه و حضور برخی افراد شاخص داریم. برای اینکه حرکت خوبی انجام شود نیاز به زمان و برنامهریزی و تبلیغات داریم اما در نهایت باز هم تاکید میکنم خود برگزاری این جشنواره و حضور آن نکته مهم است.
برپایی همه بخشهای موسیقی در یک زمان کار درستی است؟
همه بخشها در یک فستیوال باشد بهتر است، چون هرکسی به سمت موسیقی مورد علاقه خود میرود. البته بخش جنبی کمی حالت نمادین دارد و همین که موسیقی پاپ حذف نشده است جای شکر دارد! موسیقی نیاز هر انسانی است و اگر حذف یا نادیده گرفته شود کار درستی نیست. برخورد سلیقهای نیز کار درستی نیست. اینکه بگوییم موسیقی پاپ یا سنتی کدام بهتر است، درست نیست. باید به هنر که غذای روح است بها دهیم.
حضور افراد زیادی را که این روزها در موسیقی میبینیم ناشی از چیست؟
هرکسی آزادی دارد تا وارد عرصه موسیقی شود و بتواند کار خود را ارایه دهد اما مشکلی که در این میان وجود دارد حضور افرادی است که کارشان موسیقی نیست. کسانی که به ضرب و زور پا به این عرصه میگذارند و البته بیشتر آنها خیلی زود از صحنه حذف میشوند. این امر حتی سبب بیاعتمادی مخاطبان نسبت به اهالی اصلی موسیقی میشود. البته در جای دیگری چون سینما نیز این امر اتفاق افتاده است.
چرا این اتفاق رخ داده است؟
دستهبندی مطالبی چون موسیقی زیرزمینی، روزمینی، مجاز و غیرمجاز چندان منطقی به نظر نمیآید. باید نظمی به این قضیه داده شود و این بینظمی حتی گاهی سبب سوءاستفاده برخی افراد نیز میشود. همین است که متاسفانه جمله نامناسب «هرکسی که قهر میکند میخواهد خواننده شود!» به کار برده میشود. این اتفاقات موسیقی را از شکل هنر بودن درمیآورد و این امر به نفع هنر نیست.
این مشکل ریشه در کجا دارد؟
مشکلی که وجود دارد این است که یک روزی در جامعه ما بسیاری میخواهند «علی دایی» شوند و بازار مدارس فوتبال داغ میشود، یک روز بسیاری به سوی سینما روی میآورند و روز دیگر بسیاری به سوی خوانندگی. این مسایل به آموزش پایهای بازمیگردد. همه میخواهند از طریق کادر تلویزیون دیده شوند اما افراد میتوانند در بخشهای مختلف یک جامعه خدمت کنند. چرا همه به دنبال اینطور دیده شدن هستند؟
در مورد خود شما این مساله چطور بوده است؟
خواندن من به دلیل دیده شدن نبود. پدرم علاقهمند بود من در عرصه موسیقی فعالیت داشته باشم و به همین دلیل از کودکی موسیقی را آغاز کردم. بعد از سالها، کار من دیده شد و خواستند این کار باشد. متاسفانه جوانان ما نمیدانند به دنبال چه چیزی هستند. بسیاری پا به این عرصه میگذارند و با از دست دادن پول زیادی هم از آن خارج میشوند. موسیقی در کشور ما ارزان است و این امر سبب میشود تا هرکسی بخواهد به سمت آن بیاید. برای مثال ما بیش از یک سال برای یک آلبوم زحمت میکشیم و آخر سر هم با قیمت ۱۵۰۰تومان کنار ماست و تخممرغ، آن آلبوم به فروش میرسد. بسیاری از فعالیتهای اقتصادی هنری به دلیل عدم حمایت در حال از بین رفتن است. مشکل خیلی ریشهایتر از این حرفهاست.
در مورد این خیل عظیم خوانندگان که تعدادشان روز به روز در حال افزایش است چه نظری دارید؟
زمانی کسی کاری را درست بلد نبود ادعایی درباره آن نیز نداشت و این افراد روی آن را نداشتند که حتی خود را معرفی کنند اما الان میبینیم شخص کار خودش را بلد نیست و ادعا هم میکند. به نظرم در مساله آموزش کمکاری شده و بسیاری از روی بیکاری به این سمت آمدهاند.
اما بسیاری از مردم کارهای این افراد را گوش میدهند؟
امیدوارم کسی از این جمله من ناراحت نشود. ما شعور موسیقایی مخاطب را بالا نبردهایم، ما به مخاطب خود ترانه یاد ندادهایم. متاسفانه انگار این روزها هر چیز غیرمتعارفی خوب شده است. اگر کسی کمی کلمات عجیب، غریب و چرت و پرت بگوید زودتر افراد را به خود جذب میکند. اغلب مخاطبان ما «تینیجر» هستند. حتی چند سالی نیز تبی راه افتاده بود و برخی شرکتها از ما میخواستند بیشتر به سمت موسیقیهای شیشوهشتی برویم.
تهیهکنندگان چقدر در این مساله سهیم بودند؟
ما در عرصه موسیقی تهیهکنندگان خوبی داشتیم و داریم اما مشکل این بود که برخی از آنها کارشان این نبود و نمیدانستند که محصول فرهنگی میفروشند. حتی برخی از آنان به این سمت میرفتند که خوانندگان زیرزمینی را مطرح کنند. با وضعیت موجود روزبهروز تعداد خوانندگان خوب محدودتر شده است.
بحث مالی در کارهای شما چقدر مهم است؟
بحث مالی مهم است اما من هیچوقت هنرم را نمیفروشم. من اعتقاد دارم که کار خوب خودش پول میآورد. وقتی کارت خوب و دارای کیفیت باشد نباید دیگر به این مسایل فکر کنی.
نظرتان درباره کارهای تلفیقی چیست؟
تلفیق کردن موسیقی کار غلطی نیست. حتی بعضی از سبکهای موسیقی مثل «R&B» و «ROCK & ROLL» نیز با همین تلفیق کردن به وجود آمدهاند. به نظرم اگر به آن بیشتر بها میدادیم حتی میتوانستیم در جهان آن را به ثبت برسانیم.
خوانندهسالاری را قبول دارید؟
خوانندهسالاری در تمام جهان اتفاق میافتد و فقط مختص ایران نیست. البته در مورد من این مساله اتفاق نمیافتد و حتی در مجموعه ما به نوعی نوازندهسالاری است. به نظرم نوع مدیریت مهم است.
در ایران سالن کنسرت حرفهای نداریم. این مساله لطمهای به کار شما برای اجرا نمیزند؟
برای یک گروه خیلی مهم است که امکانات مناسب برای اجرا داشته باشد. سیستم صوتی سالنهای ما برای کنسرت تعبیه نشده است. ما حتی در شهرستانها سالن برای اجرا نداریم. جذابیتهای یک اجرا و سالن میتواند مخاطب را به دیدن کنسرت بکشاند، البته سالن همایشهای برج میلاد در سالهای اخیر تا حدود زیادی پیشرفت داشته است. ما هم دیگر به این شرایط عادت کردهایم!
قیمت بلیت کنسرتها بالا نیست؟
این مطلب هم درست است و هم نادرست. قیمت بلیت کنسرتها بالاست اما این پول نه در جیب تهیهکننده میرود و نه در جیب خواننده. قیمت کنسرتها بالاست چون هزینهها بالاست. در کجای دنیا یک خواننده در یک شب دو سانس اجرا دارد. همه چیز پول نیست و مطمئن باشید سود چندانی عاید من نمیشود. هرچه سالنهای بزرگتر با جمعیت بیشتری داشته باشیم به همان نسبت قیمت بلیت کنسرتها کاهش مییابد. من خیلی دوست دارم که بیایم و با کمترین هزینهها کنسرت برگزار کنم ولی باور کنید نمیشود.
علاقه دارید در سینما حضور پیدا کنید؟
پیشنهاداتی را داشتم ولی تا الان که مقاومت کردهام!برخی کارها آدم را تخریب میکند و هرکسی هر کاری نباید انجام دهد. نباید باوری که مردم از تو دارند را خراب کنی.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.