به همین سادگی!
کریم ارغندهپور
واژه «اخلاق» از پرتکرارترین کلمات در جامعه ماست. هم از جانب دولت و هم درون جامعه ولی سوال این است که آیا با حلوا گفتن دهان شیرین میشود؟ درواقع پروژه اخلاقیکردن اجتماع و سیاست یک راهبرد آرمانی است. ما باید این ارزش را از ذهن به عمل تبدیل کنیم. آموزش و تبلیغ مهمترین راههای رسیدن به آن است ولی مهمتر از آنها تاثیرگذاری است. همه میدانند سیگارکشیدن بد است، دروغ بد است، غیبتکردن بد است، پرخوری و بهویژه خوردن شکر و چربی مضر است و هزاران مثال دیگر ولی پرسش اصلی اینجاست که چرا افراد مسوولانه مقید به عدم اجرای آنها نیستند؟ پاسخ ساده این است که کشش درونی آنها بر انجام یا ترک یک کار، قویتر از عکس آن است. برای آنکه این روند را متوقف کنیم علاوه بر آگاهی، نیازمند اقناع و سپس انگیزهدهی کافی به فرد و سپس جامعه هستیم. تحکم درباره امور شخصی معمولا مقاومت میآفریند. مادامی که خود افراد چیزی را نپذیرند نمیتوان با تحکم آن را به ایشان تحمیل کرد. شاید بهطور ناقص شود ولی مقاومتی که میآفریند بهگونهای عمل میکند که به چهره اصلی آن آسیب میزند. شاخصهای اخلاق را هنجارهای فرهنگی هر جامعه تعیین میکند و روشهای دستیابی
به آن هم فوقالعاده ظریف است. داستان ساپورتپوشی اینروزها سخن روز مجلس و دستمایه سوال از پارهای دولتمردان است. مدعا این است که ساپورتپوشی به چهره عمومی اخلاق اجتماعی آسیب میزند. راههای مقابلهای هم که برگزیده میشود یا از جنس تهدید و تحکم و فشار است یا از جنس ناسزاگویی و متهمکردن ساپورتپوشان به بیدینی و هزار چیز دیگر که کلام از بیان آنها شرمسار است. با این روشها البته نه ساپورتپوشی متوقف میشود و نه هیچ ساپورتپوشی انگیزه پیدا میکند که روش طرف مقابل را در پوشش خود برگزیند. آزمونش برای سالهای طولانی بینتیجه بوده است. اینها را خود مدعیان بهخوبی میدانند ولی آنها روش دیگری جز این نه میدانند و نه مایلند تجربه کنند. نتیجه این است که حداکثر از یک وضعیت نهچندان متعادل به وضعیت نامتعادل دیگر شیفت پیدا میکنیم. به همین سادگی!
واژه «اخلاق» از پرتکرارترین کلمات در جامعه ماست. هم از جانب دولت و هم درون جامعه ولی سوال این است که آیا با حلوا گفتن دهان شیرین میشود؟ درواقع پروژه اخلاقیکردن اجتماع و سیاست یک راهبرد آرمانی است. ما باید این ارزش را از ذهن به عمل تبدیل کنیم. آموزش و تبلیغ مهمترین راههای رسیدن به آن است ولی مهمتر از آنها تاثیرگذاری است. همه میدانند سیگارکشیدن بد است، دروغ بد است، غیبتکردن بد است، پرخوری و بهویژه خوردن شکر و چربی مضر است و هزاران مثال دیگر ولی پرسش اصلی اینجاست که چرا افراد مسوولانه مقید به عدم اجرای آنها نیستند؟ پاسخ ساده این است که کشش درونی آنها بر انجام یا ترک یک کار، قویتر از عکس آن است. برای آنکه این روند را متوقف کنیم علاوه بر آگاهی، نیازمند اقناع و سپس انگیزهدهی کافی به فرد و سپس جامعه هستیم. تحکم درباره امور شخصی معمولا مقاومت میآفریند. مادامی که خود افراد چیزی را نپذیرند نمیتوان با تحکم آن را به ایشان تحمیل کرد. شاید بهطور ناقص شود ولی مقاومتی که میآفریند بهگونهای عمل میکند که به چهره اصلی آن آسیب میزند. شاخصهای اخلاق را هنجارهای فرهنگی هر جامعه تعیین میکند و روشهای دستیابی
به آن هم فوقالعاده ظریف است. داستان ساپورتپوشی اینروزها سخن روز مجلس و دستمایه سوال از پارهای دولتمردان است. مدعا این است که ساپورتپوشی به چهره عمومی اخلاق اجتماعی آسیب میزند. راههای مقابلهای هم که برگزیده میشود یا از جنس تهدید و تحکم و فشار است یا از جنس ناسزاگویی و متهمکردن ساپورتپوشان به بیدینی و هزار چیز دیگر که کلام از بیان آنها شرمسار است. با این روشها البته نه ساپورتپوشی متوقف میشود و نه هیچ ساپورتپوشی انگیزه پیدا میکند که روش طرف مقابل را در پوشش خود برگزیند. آزمونش برای سالهای طولانی بینتیجه بوده است. اینها را خود مدعیان بهخوبی میدانند ولی آنها روش دیگری جز این نه میدانند و نه مایلند تجربه کنند. نتیجه این است که حداکثر از یک وضعیت نهچندان متعادل به وضعیت نامتعادل دیگر شیفت پیدا میکنیم. به همین سادگی!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.