بیتالله ستاریان در گفتوگو با «شرق»:
«مسکن مهر»، سازندگان خُرد را از بازار خارج کرد
شکوفه حبیبزاده: مسکن بهعنوان یکی از نیازهای اساسی در هر جامعهای نقش بسیار مهمی در اقتصاد یک جامعه ایفا میکند. اقتصاد مسکن در ایران در چند سال اخیر با تنشهایی روبهرو بود که از پروژه مسکن مهر بهعنوان یکی از تاثیرگذارترین عوامل در این تنش یاد میشود. بیتالله ستاریان، کارشناس اقتصادی و بازار مسکن بر این عقیده است که دولت محمود احمدینژاد با دو هدف این طرح را در پیش گرفت: یکی توسعه بخش دولتی در بخش ساختمان و دیگری هدف قراردادن اپوزیسیونهای سیاسی که در بخش ساختمان در قالب بخش خصوصی متمرکز شده بودند. برای بررسی تاثیر مسکن مهر بر اقتصاد ایران و ارزیابی وضعیت مسکن در کشور با این کارشناس بازار مسکن و عضو هیات علمی دانشگاه تهران به گفتوگو نشستیم که در ادامه آن را میخوانید:
تاثیر مسکن مهر بر اقتصاد کشور را چگونه ارزیابی میکنید؟
در ابتدا باید درباره اقتصاد ایران به طور کلی مطلبی را یادآور شوم. اقتصاد ایران به دو بخش تقسیم میشود: یکی اقتصاد نفتی است و دیگری اقتصاد مسکن. این دو بخش دو وزنه مهم در اقتصاد ایران به شمار میروند. تقریبا 90درصد اقتصاد بخش نفتی کشور، دولتی است و 10درصد آن خصوصی، البته اگر بتوان آن را خصوصی نامید. این نسبت در اقتصاد ساختمان معکوس است. 90درصد خصوصی است و تنها 10درصد دولتی. ورود مسکن مهر در این بخش، دو محور را دنبال میکرد. برخلاف آنچه ما در ابتدا برداشت میکردیم و دیدگاه مثبتی پیرامون مسکن مهر وجود داشت، بعدها متوجه شدیم که این طرح دو هدف را دنبال میکرد: یکی توسعه بخش دولتی در بخش ساختمان بود و دیگری هدف قراردادن اپوزیسیونهای سیاسی که در بخش ساختمان در قالب بخش خصوصی متمرکز شده بودند.
منظور شما این است که دولت اصولگرای احمدینژاد قصد ورود به بازار مسکن و از صحنه به در کردن اپوزیسیون را از این بازار داشت؟
بله. همینطور است. همیشه در هر دولتی اپوزیسیون، منابع مالی خود را به ناچار وارد بخش ساختمان میکند زیرا نمیتواند وارد بخش نفت شود که در دست دولت است. از سویی دیگر ورود بیحساب و کتاب منابع مالی دولتی نزدیک به 50هزارمیلیاردتومان یا بیشتر به بازار مسکن، به مقدار بسیار بالایی تورم را در جامعه ایجاد کرد. وقتی 50 تا 60هزارمیلیاردتومان وارد بازار شد، بدون اینکه بازگشت و چرخش متعادلی در اقتصاد ایجاد کند، مسبب ایجاد تورم در جامعه میشود. ورود این میزان نقدینگی نیز بهصورتی بود که ارزشافزودهای را نیز اضافه نمیکرد. این منابع به این بازار تزریق شد اما در فضاهای نامناسب بهکارگرفته شد و نتوانست در چرخه اقتصادی کشور با ساختوساز بالا و ساختمانهای تمامشده وارد شود. این واحدها بهصورت نیمهساخته در بیابانها و زمینهای بایر به دست مردم رسید. از طرف دیگر دولت گذشته با تبلیغات بسیار گستردهای وارد این بازار شد. تبلیغاتی که عرفا مغایر با بازار مسکن است. در هیچ کجای دنیا با این میزان تبلیغات وارد بازار حساسی مانند بازار مسکن نمیشوند. این امر سبب رکود بسیار بالایی در این بازار شد. ورود دولت با این حجم تبلیغات به بازار مسکن باعث شد تا سرمایهگذاران مسکن که اغلب سرمایهگذاران خرد هستند و تحلیل درازمدتی در بازار مسکن ندارند، به سرعت از این بازار خارج شدند. بهعنوان مثال پنجهزار واحد تولید شده و در صداوسیما نیز بر آن مانور داده میشد در حالی که پنجهزار واحد برای کل کشور بسیار ناچیز است و اصلا این تعداد معنا و مفهومی ندارد اما برای بینندگانی که این موضوع را نمیدانند، این موضوع تاثیرگذار است. به این ترتیب دولت بهعنوان سازندهای که هشت تا 10 درصد بازار مسکن را در دست داشت با تبلیغاتی معادل 80 تا 90درصد، نشان میداد که بازار را در اختیار دارد. چیزی که در حقیقت اتفاق نیفتاده بود. این رفتار ناصحیح دولت سبب شد تا تمام 90درصد بخش خصوصی که تولیدکنندگان خرد بودند به سبب این تبلیغات، ابزار را کنار گذاشتند و تولید را کاهش دادند. به این ترتیب بیش از5/4میلیون نفر از متقاضیان مسکن مهر که برای آن پول پرداخت کرده بودند، به مدت چهار تا پنج سال به دوره انتظار رفتند. شاید بتوان گفت بهترین دوره برای برنامهریزی برای بخش مسکن، این دوره بود. شاید اگر یک دولت عاقل و فهیمی سر کار بود میتوانست بهترین استفاده را از این دوران ببرد زیرا امکان ندارد بتوانیم در بخش مسکن که یک نیاز اساسی در جامعه است، متقاضیان را بیش از شش ماه در انتظار نگاه داریم. اما نهتنها این اتفاق نیفتاد بلکه تنها سبب شد تا بازار مسکن با رکود بسیار سنگینی مواجه شود و نتایج اسفباری را برای جامعه بهدنبال داشته باشد.
ادامه در صفحه 5
تاثیر مسکن مهر بر اقتصاد کشور را چگونه ارزیابی میکنید؟
در ابتدا باید درباره اقتصاد ایران به طور کلی مطلبی را یادآور شوم. اقتصاد ایران به دو بخش تقسیم میشود: یکی اقتصاد نفتی است و دیگری اقتصاد مسکن. این دو بخش دو وزنه مهم در اقتصاد ایران به شمار میروند. تقریبا 90درصد اقتصاد بخش نفتی کشور، دولتی است و 10درصد آن خصوصی، البته اگر بتوان آن را خصوصی نامید. این نسبت در اقتصاد ساختمان معکوس است. 90درصد خصوصی است و تنها 10درصد دولتی. ورود مسکن مهر در این بخش، دو محور را دنبال میکرد. برخلاف آنچه ما در ابتدا برداشت میکردیم و دیدگاه مثبتی پیرامون مسکن مهر وجود داشت، بعدها متوجه شدیم که این طرح دو هدف را دنبال میکرد: یکی توسعه بخش دولتی در بخش ساختمان بود و دیگری هدف قراردادن اپوزیسیونهای سیاسی که در بخش ساختمان در قالب بخش خصوصی متمرکز شده بودند.
منظور شما این است که دولت اصولگرای احمدینژاد قصد ورود به بازار مسکن و از صحنه به در کردن اپوزیسیون را از این بازار داشت؟
بله. همینطور است. همیشه در هر دولتی اپوزیسیون، منابع مالی خود را به ناچار وارد بخش ساختمان میکند زیرا نمیتواند وارد بخش نفت شود که در دست دولت است. از سویی دیگر ورود بیحساب و کتاب منابع مالی دولتی نزدیک به 50هزارمیلیاردتومان یا بیشتر به بازار مسکن، به مقدار بسیار بالایی تورم را در جامعه ایجاد کرد. وقتی 50 تا 60هزارمیلیاردتومان وارد بازار شد، بدون اینکه بازگشت و چرخش متعادلی در اقتصاد ایجاد کند، مسبب ایجاد تورم در جامعه میشود. ورود این میزان نقدینگی نیز بهصورتی بود که ارزشافزودهای را نیز اضافه نمیکرد. این منابع به این بازار تزریق شد اما در فضاهای نامناسب بهکارگرفته شد و نتوانست در چرخه اقتصادی کشور با ساختوساز بالا و ساختمانهای تمامشده وارد شود. این واحدها بهصورت نیمهساخته در بیابانها و زمینهای بایر به دست مردم رسید. از طرف دیگر دولت گذشته با تبلیغات بسیار گستردهای وارد این بازار شد. تبلیغاتی که عرفا مغایر با بازار مسکن است. در هیچ کجای دنیا با این میزان تبلیغات وارد بازار حساسی مانند بازار مسکن نمیشوند. این امر سبب رکود بسیار بالایی در این بازار شد. ورود دولت با این حجم تبلیغات به بازار مسکن باعث شد تا سرمایهگذاران مسکن که اغلب سرمایهگذاران خرد هستند و تحلیل درازمدتی در بازار مسکن ندارند، به سرعت از این بازار خارج شدند. بهعنوان مثال پنجهزار واحد تولید شده و در صداوسیما نیز بر آن مانور داده میشد در حالی که پنجهزار واحد برای کل کشور بسیار ناچیز است و اصلا این تعداد معنا و مفهومی ندارد اما برای بینندگانی که این موضوع را نمیدانند، این موضوع تاثیرگذار است. به این ترتیب دولت بهعنوان سازندهای که هشت تا 10 درصد بازار مسکن را در دست داشت با تبلیغاتی معادل 80 تا 90درصد، نشان میداد که بازار را در اختیار دارد. چیزی که در حقیقت اتفاق نیفتاده بود. این رفتار ناصحیح دولت سبب شد تا تمام 90درصد بخش خصوصی که تولیدکنندگان خرد بودند به سبب این تبلیغات، ابزار را کنار گذاشتند و تولید را کاهش دادند. به این ترتیب بیش از5/4میلیون نفر از متقاضیان مسکن مهر که برای آن پول پرداخت کرده بودند، به مدت چهار تا پنج سال به دوره انتظار رفتند. شاید بتوان گفت بهترین دوره برای برنامهریزی برای بخش مسکن، این دوره بود. شاید اگر یک دولت عاقل و فهیمی سر کار بود میتوانست بهترین استفاده را از این دوران ببرد زیرا امکان ندارد بتوانیم در بخش مسکن که یک نیاز اساسی در جامعه است، متقاضیان را بیش از شش ماه در انتظار نگاه داریم. اما نهتنها این اتفاق نیفتاد بلکه تنها سبب شد تا بازار مسکن با رکود بسیار سنگینی مواجه شود و نتایج اسفباری را برای جامعه بهدنبال داشته باشد.
ادامه در صفحه 5
شکوفه حبیبزاده: مسکن بهعنوان یکی از نیازهای اساسی در هر جامعهای نقش بسیار مهمی در اقتصاد یک جامعه ایفا میکند. اقتصاد مسکن در ایران در چند سال اخیر با تنشهایی روبهرو بود که از پروژه مسکن مهر بهعنوان یکی از تاثیرگذارترین عوامل در این تنش یاد میشود. بیتالله ستاریان، کارشناس اقتصادی و بازار مسکن بر این عقیده است که دولت محمود احمدینژاد با دو هدف این طرح را در پیش گرفت: یکی توسعه بخش دولتی در بخش ساختمان و دیگری هدف قراردادن اپوزیسیونهای سیاسی که در بخش ساختمان در قالب بخش خصوصی متمرکز شده بودند. برای بررسی تاثیر مسکن مهر بر اقتصاد ایران و ارزیابی وضعیت مسکن در کشور با این کارشناس بازار مسکن و عضو هیات علمی دانشگاه تهران به گفتوگو نشستیم که در ادامه آن را میخوانید:
تاثیر مسکن مهر بر اقتصاد کشور را چگونه ارزیابی میکنید؟
در ابتدا باید درباره اقتصاد ایران به طور کلی مطلبی را یادآور شوم. اقتصاد ایران به دو بخش تقسیم میشود: یکی اقتصاد نفتی است و دیگری اقتصاد مسکن. این دو بخش دو وزنه مهم در اقتصاد ایران به شمار میروند. تقریبا 90درصد اقتصاد بخش نفتی کشور، دولتی است و 10درصد آن خصوصی، البته اگر بتوان آن را خصوصی نامید. این نسبت در اقتصاد ساختمان معکوس است. 90درصد خصوصی است و تنها 10درصد دولتی. ورود مسکن مهر در این بخش، دو محور را دنبال میکرد. برخلاف آنچه ما در ابتدا برداشت میکردیم و دیدگاه مثبتی پیرامون مسکن مهر وجود داشت، بعدها متوجه شدیم که این طرح دو هدف را دنبال میکرد: یکی توسعه بخش دولتی در بخش ساختمان بود و دیگری هدف قراردادن اپوزیسیونهای سیاسی که در بخش ساختمان در قالب بخش خصوصی متمرکز شده بودند.
منظور شما این است که دولت اصولگرای احمدینژاد قصد ورود به بازار مسکن و از صحنه به در کردن اپوزیسیون را از این بازار داشت؟
بله. همینطور است. همیشه در هر دولتی اپوزیسیون، منابع مالی خود را به ناچار وارد بخش ساختمان میکند زیرا نمیتواند وارد بخش نفت شود که در دست دولت است. از سویی دیگر ورود بیحساب و کتاب منابع مالی دولتی نزدیک به 50هزارمیلیاردتومان یا بیشتر به بازار مسکن، به مقدار بسیار بالایی تورم را در جامعه ایجاد کرد. وقتی 50 تا 60هزارمیلیاردتومان وارد بازار شد، بدون اینکه بازگشت و چرخش متعادلی در اقتصاد ایجاد کند، مسبب ایجاد تورم در جامعه میشود. ورود این میزان نقدینگی نیز بهصورتی بود که ارزشافزودهای را نیز اضافه نمیکرد. این منابع به این بازار تزریق شد اما در فضاهای نامناسب بهکارگرفته شد و نتوانست در چرخه اقتصادی کشور با ساختوساز بالا و ساختمانهای تمامشده وارد شود. این واحدها بهصورت نیمهساخته در بیابانها و زمینهای بایر به دست مردم رسید. از طرف دیگر دولت گذشته با تبلیغات بسیار گستردهای وارد این بازار شد. تبلیغاتی که عرفا مغایر با بازار مسکن است. در هیچ کجای دنیا با این میزان تبلیغات وارد بازار حساسی مانند بازار مسکن نمیشوند. این امر سبب رکود بسیار بالایی در این بازار شد. ورود دولت با این حجم تبلیغات به بازار مسکن باعث شد تا سرمایهگذاران مسکن که اغلب سرمایهگذاران خرد هستند و تحلیل درازمدتی در بازار مسکن ندارند، به سرعت از این بازار خارج شدند. بهعنوان مثال پنجهزار واحد تولید شده و در صداوسیما نیز بر آن مانور داده میشد در حالی که پنجهزار واحد برای کل کشور بسیار ناچیز است و اصلا این تعداد معنا و مفهومی ندارد اما برای بینندگانی که این موضوع را نمیدانند، این موضوع تاثیرگذار است. به این ترتیب دولت بهعنوان سازندهای که هشت تا 10 درصد بازار مسکن را در دست داشت با تبلیغاتی معادل 80 تا 90درصد، نشان میداد که بازار را در اختیار دارد. چیزی که در حقیقت اتفاق نیفتاده بود. این رفتار ناصحیح دولت سبب شد تا تمام 90درصد بخش خصوصی که تولیدکنندگان خرد بودند به سبب این تبلیغات، ابزار را کنار گذاشتند و تولید را کاهش دادند. به این ترتیب بیش از5/4میلیون نفر از متقاضیان مسکن مهر که برای آن پول پرداخت کرده بودند، به مدت چهار تا پنج سال به دوره انتظار رفتند. شاید بتوان گفت بهترین دوره برای برنامهریزی برای بخش مسکن، این دوره بود. شاید اگر یک دولت عاقل و فهیمی سر کار بود میتوانست بهترین استفاده را از این دوران ببرد زیرا امکان ندارد بتوانیم در بخش مسکن که یک نیاز اساسی در جامعه است، متقاضیان را بیش از شش ماه در انتظار نگاه داریم. اما نهتنها این اتفاق نیفتاد بلکه تنها سبب شد تا بازار مسکن با رکود بسیار سنگینی مواجه شود و نتایج اسفباری را برای جامعه بهدنبال داشته باشد.
ادامه در صفحه 5
تاثیر مسکن مهر بر اقتصاد کشور را چگونه ارزیابی میکنید؟
در ابتدا باید درباره اقتصاد ایران به طور کلی مطلبی را یادآور شوم. اقتصاد ایران به دو بخش تقسیم میشود: یکی اقتصاد نفتی است و دیگری اقتصاد مسکن. این دو بخش دو وزنه مهم در اقتصاد ایران به شمار میروند. تقریبا 90درصد اقتصاد بخش نفتی کشور، دولتی است و 10درصد آن خصوصی، البته اگر بتوان آن را خصوصی نامید. این نسبت در اقتصاد ساختمان معکوس است. 90درصد خصوصی است و تنها 10درصد دولتی. ورود مسکن مهر در این بخش، دو محور را دنبال میکرد. برخلاف آنچه ما در ابتدا برداشت میکردیم و دیدگاه مثبتی پیرامون مسکن مهر وجود داشت، بعدها متوجه شدیم که این طرح دو هدف را دنبال میکرد: یکی توسعه بخش دولتی در بخش ساختمان بود و دیگری هدف قراردادن اپوزیسیونهای سیاسی که در بخش ساختمان در قالب بخش خصوصی متمرکز شده بودند.
منظور شما این است که دولت اصولگرای احمدینژاد قصد ورود به بازار مسکن و از صحنه به در کردن اپوزیسیون را از این بازار داشت؟
بله. همینطور است. همیشه در هر دولتی اپوزیسیون، منابع مالی خود را به ناچار وارد بخش ساختمان میکند زیرا نمیتواند وارد بخش نفت شود که در دست دولت است. از سویی دیگر ورود بیحساب و کتاب منابع مالی دولتی نزدیک به 50هزارمیلیاردتومان یا بیشتر به بازار مسکن، به مقدار بسیار بالایی تورم را در جامعه ایجاد کرد. وقتی 50 تا 60هزارمیلیاردتومان وارد بازار شد، بدون اینکه بازگشت و چرخش متعادلی در اقتصاد ایجاد کند، مسبب ایجاد تورم در جامعه میشود. ورود این میزان نقدینگی نیز بهصورتی بود که ارزشافزودهای را نیز اضافه نمیکرد. این منابع به این بازار تزریق شد اما در فضاهای نامناسب بهکارگرفته شد و نتوانست در چرخه اقتصادی کشور با ساختوساز بالا و ساختمانهای تمامشده وارد شود. این واحدها بهصورت نیمهساخته در بیابانها و زمینهای بایر به دست مردم رسید. از طرف دیگر دولت گذشته با تبلیغات بسیار گستردهای وارد این بازار شد. تبلیغاتی که عرفا مغایر با بازار مسکن است. در هیچ کجای دنیا با این میزان تبلیغات وارد بازار حساسی مانند بازار مسکن نمیشوند. این امر سبب رکود بسیار بالایی در این بازار شد. ورود دولت با این حجم تبلیغات به بازار مسکن باعث شد تا سرمایهگذاران مسکن که اغلب سرمایهگذاران خرد هستند و تحلیل درازمدتی در بازار مسکن ندارند، به سرعت از این بازار خارج شدند. بهعنوان مثال پنجهزار واحد تولید شده و در صداوسیما نیز بر آن مانور داده میشد در حالی که پنجهزار واحد برای کل کشور بسیار ناچیز است و اصلا این تعداد معنا و مفهومی ندارد اما برای بینندگانی که این موضوع را نمیدانند، این موضوع تاثیرگذار است. به این ترتیب دولت بهعنوان سازندهای که هشت تا 10 درصد بازار مسکن را در دست داشت با تبلیغاتی معادل 80 تا 90درصد، نشان میداد که بازار را در اختیار دارد. چیزی که در حقیقت اتفاق نیفتاده بود. این رفتار ناصحیح دولت سبب شد تا تمام 90درصد بخش خصوصی که تولیدکنندگان خرد بودند به سبب این تبلیغات، ابزار را کنار گذاشتند و تولید را کاهش دادند. به این ترتیب بیش از5/4میلیون نفر از متقاضیان مسکن مهر که برای آن پول پرداخت کرده بودند، به مدت چهار تا پنج سال به دوره انتظار رفتند. شاید بتوان گفت بهترین دوره برای برنامهریزی برای بخش مسکن، این دوره بود. شاید اگر یک دولت عاقل و فهیمی سر کار بود میتوانست بهترین استفاده را از این دوران ببرد زیرا امکان ندارد بتوانیم در بخش مسکن که یک نیاز اساسی در جامعه است، متقاضیان را بیش از شش ماه در انتظار نگاه داریم. اما نهتنها این اتفاق نیفتاد بلکه تنها سبب شد تا بازار مسکن با رکود بسیار سنگینی مواجه شود و نتایج اسفباری را برای جامعه بهدنبال داشته باشد.
ادامه در صفحه 5
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.