|

«تیم‌ملی» و دیپلماسی عمومی

مجید تفرشی . تاریخ‌نگار و تحلیلگر امور بین‌المللی

درخشش تیم‌ملی ایران در دو بازی نخست خود در جام‌جهانی و به‌ویژه در برابر آرژانتین، سوای بالابردن حس اتحاد، احترام، اعتماد و غرور ملی، در میان افکار عمومی و رسانه‌های بین‌المللی تاثیر جالب‌توجهی داشته است. تا قبل از شروع بازی‌های ایران، شماری از مفسران بریتانیایی، به‌خصوص در دو شبکه تلویزیونی داخلی بی‌بی‌سی‌ و ‌ای‌تی‌وی، به طرز غیرمعمولی بیشتر به مسایل حاشیه‌ای، سیاسی و عمدتا منفی درباره ایران اشاره داشتند و کمتر توجهی به مسایل فنی و ورزشی درباره ایران می‌کردند. ولی از بازی با نیجریه و به‌خصوص پس از بازی با آرژانتین، نگاه‌ها، برخوردها و رویکردها نسبت به ایران و تیم‌ملی ما تغییر کرد. شنبه‌شب و پس از نمایش غرورآفرین و غافلگیر‌کننده ایران در برابر آرژانتین، علاوه بر رسانه‌های خبری و ورزشی، افکار عمومی کشورهای مختلف، به‌خصوص کشورهای غربی نیز به تحسین نمایش سزاوارانه و درخشان یوزپلنگ‌های ایرانی پرداختند. بیشتر پایگاه‌های اینترنتی باشگاه‌های بازیکنان لژیونر ایرانی از قبل از شروع جام‌جهانی تاکنون گزارش‌های مختلفی را در مورد ایران منتشر کرده‌اند. پس از بازی ایران و آرژانتین، رسانه‌ها و سایت‌های مختلف غیرایرانی نظرات کاربران خود را در این مورد منتشر کردند. در این میان احتمالا سایت باشگاه جنوب لندنی چارلتون آتلتیک در تمجید از ایران و انعکاس دیدگاه‌های کاربران خارجی فعال‌تر از دیگران بود. یادمان باشد که باشگاه چارلتون سابقه همکاری با کریم باقری، مدافع نامدار دهه 70 ایران را نیز داشته است. پس از مسابقه نیز سایت چارلتون در یک نظرسنجی از کاربران خود خواست تا نظر خود را درباره استحقاق ایران برای تساوی یا پیروزی در برابر آرژانتین اعلام کنند. تا زمان نوشتن این یادداشت، بیش از هشت‌هزارو100نفر از کاربران صفحه این نظر آن را تایید کرده و بیش از هزارو700 نفر نیز آن را به اشتراک گذاشته‌اند.
در این میان، نظرات کاربران عمدتا غیرایرانی و قضاوت آنان درباره عملکرد تیم‌ملی ایران در سایت‌های خارجی، از جمله سایت‌های باشگاه‌هایی که بازیکنان ایرانی را در خدمت دارند قابل‌توجه است؛ نظراتی که عمدتا فرا و ورای تبلیغات سیاسی و رسانه‌ای نامهربان با ایران بوده است. حتی رسانه‌های کمترورزشی و بیشترسیاسی و خبری خارجی نیز با تغییر لحن و رویکردی محسوس، پس از بازی ایران و آرژانتین نگاه مثبتی نسبت به ایران و ایرانیان از خود نشان داده‌اند. این بازی حتی از جهت مالی نیز برای موسسات ذی‌نفع خارجی موثر بوده است. برای نمونه، یکی از مسوولان بخش بازاریابی باشگاه چارلتون در جایی اعلام کرده که از زمان آغاز جام‌جهانی تاکنون، بیش از هزار پیراهن این تیم با نام قوچان‌نژاد فروخته شده است. حال آنکه از ابتدای حضور رضا در آن تیم کمتر از صد پیراهن با نام او فروخته شده بود. این وضع بیش و کم برای باشگاه‌های فولام و پیراهن دژاگه و جهانبخش نیز رخ داده است. امروزه کمتر کارشناسی از ارتباط مستقیم و گسترده فوتبال با برنامه‌های دیپلماسی عمومی/ مردم محور یا دیپلماسی فرهنگی جهانی خبر ندارد. بازی‌های اخیر ایران در جام‌جهانی به‌درستی نشان داد که این موضوع در چه عمق و گستره‌ای قادر به تاثیرگذاری در سپهر رسانه‌ای و افکار عمومی جهان است. روند بجا و مثبتی که در طول یک‌سال گذشته برای ترمیم چهره و وجهه ایران و ایرانیان در سطح جهان ایجاد شده، نیازمند بهره‌گیری از ابزار ورزش و به‌خصوص فوتبال است. دیگران سال‌هاست که در این مورد فعال هستند و کشورهای صاحب‌سبک در فوتبال، به‌خصوص کشورهای اروپایی و آمریکای‌لاتین، سال‌های طولانی است که از اعلام فوتبال به‌عنوان یکی از ستون‌ها و پایه‌های برنامه‌های دیپلماسی عمومی خود ابایی ندارند. دولت‌های قبلی و کنونی برزیل سال‌هاست که در زمینه بهبود و بازسازی وجهه جهانی خود از طریق فوتبال کار کرده و می‌کنند. کشورهای عربی نیز مدت‌هاست که از این ابزار در جهت اهداف خود استفاده می‌کنند. ما با این ابزار بیگانه نیستیم، ولی باید بپذیریم که برای حضور فعالانه در این معرکه و بیشترین بهره‌وری از آن در جهت منافع ملی ایران کار و راه طولانی در پیش داریم. فتح قلوب و اذهان بین‌المللی، در چهار عرصه سیاست‌ورزان، متخصصان، رسانه‌ها و افکار عمومی جهان، در جهت ترمیم وجهه کشورمان در عرصه جهانی و با هدف دفاع از منافع ملی ایران، اقدامی است که نیازمند ایجاد تغییر در نگرش و رویکرد بسیاری از دوایر دولتی و مردمی است و بی‌گمان فوتبال یکی از مشروع‌ترین و بهترین ابزار در این مسیر طولانی، سخت ولی مهم و راهبردی است.
درخشش تیم‌ملی ایران در دو بازی نخست خود در جام‌جهانی و به‌ویژه در برابر آرژانتین، سوای بالابردن حس اتحاد، احترام، اعتماد و غرور ملی، در میان افکار عمومی و رسانه‌های بین‌المللی تاثیر جالب‌توجهی داشته است. تا قبل از شروع بازی‌های ایران، شماری از مفسران بریتانیایی، به‌خصوص در دو شبکه تلویزیونی داخلی بی‌بی‌سی‌ و ‌ای‌تی‌وی، به طرز غیرمعمولی بیشتر به مسایل حاشیه‌ای، سیاسی و عمدتا منفی درباره ایران اشاره داشتند و کمتر توجهی به مسایل فنی و ورزشی درباره ایران می‌کردند. ولی از بازی با نیجریه و به‌خصوص پس از بازی با آرژانتین، نگاه‌ها، برخوردها و رویکردها نسبت به ایران و تیم‌ملی ما تغییر کرد. شنبه‌شب و پس از نمایش غرورآفرین و غافلگیر‌کننده ایران در برابر آرژانتین، علاوه بر رسانه‌های خبری و ورزشی، افکار عمومی کشورهای مختلف، به‌خصوص کشورهای غربی نیز به تحسین نمایش سزاوارانه و درخشان یوزپلنگ‌های ایرانی پرداختند. بیشتر پایگاه‌های اینترنتی باشگاه‌های بازیکنان لژیونر ایرانی از قبل از شروع جام‌جهانی تاکنون گزارش‌های مختلفی را در مورد ایران منتشر کرده‌اند. پس از بازی ایران و آرژانتین، رسانه‌ها و سایت‌های مختلف غیرایرانی نظرات کاربران خود را در این مورد منتشر کردند. در این میان احتمالا سایت باشگاه جنوب لندنی چارلتون آتلتیک در تمجید از ایران و انعکاس دیدگاه‌های کاربران خارجی فعال‌تر از دیگران بود. یادمان باشد که باشگاه چارلتون سابقه همکاری با کریم باقری، مدافع نامدار دهه 70 ایران را نیز داشته است. پس از مسابقه نیز سایت چارلتون در یک نظرسنجی از کاربران خود خواست تا نظر خود را درباره استحقاق ایران برای تساوی یا پیروزی در برابر آرژانتین اعلام کنند. تا زمان نوشتن این یادداشت، بیش از هشت‌هزارو100نفر از کاربران صفحه این نظر آن را تایید کرده و بیش از هزارو700 نفر نیز آن را به اشتراک گذاشته‌اند.
در این میان، نظرات کاربران عمدتا غیرایرانی و قضاوت آنان درباره عملکرد تیم‌ملی ایران در سایت‌های خارجی، از جمله سایت‌های باشگاه‌هایی که بازیکنان ایرانی را در خدمت دارند قابل‌توجه است؛ نظراتی که عمدتا فرا و ورای تبلیغات سیاسی و رسانه‌ای نامهربان با ایران بوده است. حتی رسانه‌های کمترورزشی و بیشترسیاسی و خبری خارجی نیز با تغییر لحن و رویکردی محسوس، پس از بازی ایران و آرژانتین نگاه مثبتی نسبت به ایران و ایرانیان از خود نشان داده‌اند. این بازی حتی از جهت مالی نیز برای موسسات ذی‌نفع خارجی موثر بوده است. برای نمونه، یکی از مسوولان بخش بازاریابی باشگاه چارلتون در جایی اعلام کرده که از زمان آغاز جام‌جهانی تاکنون، بیش از هزار پیراهن این تیم با نام قوچان‌نژاد فروخته شده است. حال آنکه از ابتدای حضور رضا در آن تیم کمتر از صد پیراهن با نام او فروخته شده بود. این وضع بیش و کم برای باشگاه‌های فولام و پیراهن دژاگه و جهانبخش نیز رخ داده است. امروزه کمتر کارشناسی از ارتباط مستقیم و گسترده فوتبال با برنامه‌های دیپلماسی عمومی/ مردم محور یا دیپلماسی فرهنگی جهانی خبر ندارد. بازی‌های اخیر ایران در جام‌جهانی به‌درستی نشان داد که این موضوع در چه عمق و گستره‌ای قادر به تاثیرگذاری در سپهر رسانه‌ای و افکار عمومی جهان است. روند بجا و مثبتی که در طول یک‌سال گذشته برای ترمیم چهره و وجهه ایران و ایرانیان در سطح جهان ایجاد شده، نیازمند بهره‌گیری از ابزار ورزش و به‌خصوص فوتبال است. دیگران سال‌هاست که در این مورد فعال هستند و کشورهای صاحب‌سبک در فوتبال، به‌خصوص کشورهای اروپایی و آمریکای‌لاتین، سال‌های طولانی است که از اعلام فوتبال به‌عنوان یکی از ستون‌ها و پایه‌های برنامه‌های دیپلماسی عمومی خود ابایی ندارند. دولت‌های قبلی و کنونی برزیل سال‌هاست که در زمینه بهبود و بازسازی وجهه جهانی خود از طریق فوتبال کار کرده و می‌کنند. کشورهای عربی نیز مدت‌هاست که از این ابزار در جهت اهداف خود استفاده می‌کنند. ما با این ابزار بیگانه نیستیم، ولی باید بپذیریم که برای حضور فعالانه در این معرکه و بیشترین بهره‌وری از آن در جهت منافع ملی ایران کار و راه طولانی در پیش داریم. فتح قلوب و اذهان بین‌المللی، در چهار عرصه سیاست‌ورزان، متخصصان، رسانه‌ها و افکار عمومی جهان، در جهت ترمیم وجهه کشورمان در عرصه جهانی و با هدف دفاع از منافع ملی ایران، اقدامی است که نیازمند ایجاد تغییر در نگرش و رویکرد بسیاری از دوایر دولتی و مردمی است و بی‌گمان فوتبال یکی از مشروع‌ترین و بهترین ابزار در این مسیر طولانی، سخت ولی مهم و راهبردی است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.