روابط ایران و مصر از حساسیت و اهمیت ویژهای برخوردار است. با توجه به تحولاتی که در مصر اتفاق افتاده است امروز روشنفکران، علما و تحولخواهان مصر در پی ایجاد روابط معتدلی با ایران هستند. در سوی مقابل، گروههای وابسته به رژیم سابق و عوامل سعودی از این مساله ناخرسندند و در این راه مانعتراشی میکنند. ما باید اعتمادسازی کنیم و نشان دهیم که بسیاری از تبلیغات علیه ایران ناروا و درصدد ایجاد شکاف بین دو کشور اسلامی بوده است. بر این اساس، راه دشواری برای بسط روابط با مصر در مقابل ماست و این نیاز به در نظر گرفتن ظرافتها و برنامهریزیهای دقیق خواهد داشت. کسانی که در راه نزدیک شدن مصر و ایران گام بر میدارند خدمت بزرگی انجام میدهند ولی این راه از مسیر تبلیغات سیاسی به دست نمیآید بلکه نیاز به همکاریهای علمی، اقتصادی، حقوقی و فرهنگی دارد. کسانی که به مصر رفتهاند میدانند که علاقه زیادی بین مردم مصر نسبت به ایران وجود دارد و مردم ایران نیز مصر را به عنوان تمدنی بزرگ با مردمی اصیل میشناسند. اگر امروز مصر جنبش «بیداری اسلامی» را تجربه میکند، ایران سی و چهارمین سالگرد انقلاب اسلامی را پشت سر میگذارد بنابراین دو
کشور میتوانند با همکاری و روابط مناسب، منافع خود و جهان اسلام را محقق سازند. در این میان یک نکته نباید از نظر دور داشته شود و آن اینکه ایران و مصر در عین دوستی، همواره رقیب هم خواهند بود. اگر به سفر اخیر رییسجمهوری به مصر توجه کنیم و بهخصوص اگر ملاقات با مقامات «الازهر» را در نظر بگیریم باید بگویم ما به این هدف خود یعنی برقراری رابطه نزدیکتر با مردم مصر و جامعه دانشگاهی، دست نیافتیم. در روابط دو کشور وقتی که رییسجمهوری مصر برای شرکت در کنفرانس غیرمتعهدها به تهران آمد -که در نوع خود اقدامی بیسابقه و مهم بود- فقط 5 ساعت در تهران ماند. پس دلیلی ندارد که رییسجمهوری ایران 4 روز در مصر بماند و شتابزده به دیدار «شیخالازهر» برود. اگر این کار را برای احترام صورت میدهد، صرفا یک دیدار تشریفاتی با ویژگیهای خاص خود خواهد بود. البته نگارنده از اینکه طرف ایرانی درخواست ملاقات داشته یا آنها و اینکه نشست خبری بعد از آن به درخواست چه کسی بوده است اطلاعی ندارد. اگر آنها درخواست ملاقات داشتهاند باید به محل اقامت رییسجمهوری میرفتند. توجه شود، من اینجا از شأن و جایگاه حقوقی رییسجمهوری اسلامی ایران صحبتمیکنم.
در غیراین صورت اگر ملاقاتی برای پیشبرد دوستی بین رییسجمهوری و مقامی علمی و دانشگاهی پیش میآید بیشتر حاوی پیام صلح، برادری، دوستی و آرزوی توفیق است تا وارد شدن به مباحث محتوایی و جنجالی چراکه آن مقام علمی، در شأن و جایگاه ریاستجمهوری نیست که با او به مذاکره بنشیند و شخص رییسجمهوری نیز در جایگاه و تخصص عالم دینی و کارشناس جهان تشیع و تسنن نیست که با آنها وارد مجادلات علمی شود. وقتی که قرار میشود مصاحبهای در الازهر برگزار شود به نظر میرسد که شیخ الازهر نگران محتوای آن شده و مشاور خود آقای شافعی را برای متعادل کردن پاسخها، به جلسه میفرستد. البته آنها شاید نگران بودهاند که رییسجمهوری ممکن است آنها را با سخنان شگفتیآوری روبهرو کند. این کاملا یک رفتار به دور از تشریفات است که مشاور یک دانشگاه با رییسجمهوری یک کشور در یک مصاحبه مطبوعاتی با هم شرکت کنند. رفتار شیخ شافعی در این مصاحبه بسیار زننده و دور از شوونات بود و تنها هدفش راضی کردن تندورهای درون مصر، سلفیها و وهابیهای مورد حمایت عربستان بود. بنابراین اگر هدف ما پیشبرد روابط و نزدیک شدن با هم بود، تبلیغاتی که بر اثر این حواشی علیه ایران انجام
گرفت، این اثر را کمرنگ کرد.نکته بعدی در رابطه ایران و مصر، مساله تسنن و تشیع است. این مساله، سابقه دیرینه دارد و همکاری علمی - دینی بین قم و قاهره در گذشته توسط بزرگانی چون آیتالله بروجردی و آیتالله محمدتقی قمی با تاسیس «دارالتقریب» و در راستای نزدیک شدن این مذاهب، صورت گرفته است. این موضوعی نیست که به صورت شتابزده و با تعارفات سیاسی، هرکسی به آن وارد شود و بخواهد آن را با سادهسازی و ظاهر بینی، حل و فصل کند. نگارنده بر این باور است اگر جلساتی بین بزرگانی نظیر آیتالله جوادیآملی و شیخ الازهر درباره ادیان برگزار شود مفید فایده خواهد بود چراکه معمولا اینگونه نشستها به خواست این بزرگان و علما، به دور از کارهای تبلیغاتی و برای زدودن مسایل و شبهاتی است که در جهان اسلام مطرح است و عالمان بزرگ میتوانند به آن بپردازند. ما باید بین لزوم گسترش روابط ایران و مصر و لزوم نزدیکی تشیع و تسنن با رفتارهای سیاسی که مسایل را سادهسازی کرده و به آن جنبه تبلیغاتی گستردهای میدهند تمایز قایل شویم. باید بدانیم روابط ایران و مصر، راه دشواری در پیش دارد و از مسیری که کمترین تنشها را در پی داشته حرکت کنیم تا در سایه آرامش و
دیپلماسی، این روند به نتیجه برسد.
روابط ایران و مصر از حساسیت و اهمیت ویژهای برخوردار است. با توجه به تحولاتی که در مصر اتفاق افتاده است امروز روشنفکران، علما و تحولخواهان مصر در پی ایجاد روابط معتدلی با ایران هستند. در سوی مقابل، گروههای وابسته به رژیم سابق و عوامل سعودی از این مساله ناخرسندند و در این راه مانعتراشی میکنند. ما باید اعتمادسازی کنیم و نشان دهیم که بسیاری از تبلیغات علیه ایران ناروا و درصدد ایجاد شکاف بین دو کشور اسلامی بوده است. بر این اساس، راه دشواری برای بسط روابط با مصر در مقابل ماست و این نیاز به در نظر گرفتن ظرافتها و برنامهریزیهای دقیق خواهد داشت. کسانی که در راه نزدیک شدن مصر و ایران گام بر میدارند خدمت بزرگی انجام میدهند ولی این راه از مسیر تبلیغات سیاسی به دست نمیآید بلکه نیاز به همکاریهای علمی، اقتصادی، حقوقی و فرهنگی دارد. کسانی که به مصر رفتهاند میدانند که علاقه زیادی بین مردم مصر نسبت به ایران وجود دارد و مردم ایران نیز مصر را به عنوان تمدنی بزرگ با مردمی اصیل میشناسند. اگر امروز مصر جنبش «بیداری اسلامی» را تجربه میکند، ایران سی و چهارمین سالگرد انقلاب اسلامی را پشت سر میگذارد بنابراین دو
کشور میتوانند با همکاری و روابط مناسب، منافع خود و جهان اسلام را محقق سازند. در این میان یک نکته نباید از نظر دور داشته شود و آن اینکه ایران و مصر در عین دوستی، همواره رقیب هم خواهند بود. اگر به سفر اخیر رییسجمهوری به مصر توجه کنیم و بهخصوص اگر ملاقات با مقامات «الازهر» را در نظر بگیریم باید بگویم ما به این هدف خود یعنی برقراری رابطه نزدیکتر با مردم مصر و جامعه دانشگاهی، دست نیافتیم. در روابط دو کشور وقتی که رییسجمهوری مصر برای شرکت در کنفرانس غیرمتعهدها به تهران آمد -که در نوع خود اقدامی بیسابقه و مهم بود- فقط 5 ساعت در تهران ماند. پس دلیلی ندارد که رییسجمهوری ایران 4 روز در مصر بماند و شتابزده به دیدار «شیخالازهر» برود. اگر این کار را برای احترام صورت میدهد، صرفا یک دیدار تشریفاتی با ویژگیهای خاص خود خواهد بود. البته نگارنده از اینکه طرف ایرانی درخواست ملاقات داشته یا آنها و اینکه نشست خبری بعد از آن به درخواست چه کسی بوده است اطلاعی ندارد. اگر آنها درخواست ملاقات داشتهاند باید به محل اقامت رییسجمهوری میرفتند. توجه شود، من اینجا از شأن و جایگاه حقوقی رییسجمهوری اسلامی ایران صحبتمیکنم.
در غیراین صورت اگر ملاقاتی برای پیشبرد دوستی بین رییسجمهوری و مقامی علمی و دانشگاهی پیش میآید بیشتر حاوی پیام صلح، برادری، دوستی و آرزوی توفیق است تا وارد شدن به مباحث محتوایی و جنجالی چراکه آن مقام علمی، در شأن و جایگاه ریاستجمهوری نیست که با او به مذاکره بنشیند و شخص رییسجمهوری نیز در جایگاه و تخصص عالم دینی و کارشناس جهان تشیع و تسنن نیست که با آنها وارد مجادلات علمی شود. وقتی که قرار میشود مصاحبهای در الازهر برگزار شود به نظر میرسد که شیخ الازهر نگران محتوای آن شده و مشاور خود آقای شافعی را برای متعادل کردن پاسخها، به جلسه میفرستد. البته آنها شاید نگران بودهاند که رییسجمهوری ممکن است آنها را با سخنان شگفتیآوری روبهرو کند. این کاملا یک رفتار به دور از تشریفات است که مشاور یک دانشگاه با رییسجمهوری یک کشور در یک مصاحبه مطبوعاتی با هم شرکت کنند. رفتار شیخ شافعی در این مصاحبه بسیار زننده و دور از شوونات بود و تنها هدفش راضی کردن تندورهای درون مصر، سلفیها و وهابیهای مورد حمایت عربستان بود. بنابراین اگر هدف ما پیشبرد روابط و نزدیک شدن با هم بود، تبلیغاتی که بر اثر این حواشی علیه ایران انجام
گرفت، این اثر را کمرنگ کرد.نکته بعدی در رابطه ایران و مصر، مساله تسنن و تشیع است. این مساله، سابقه دیرینه دارد و همکاری علمی - دینی بین قم و قاهره در گذشته توسط بزرگانی چون آیتالله بروجردی و آیتالله محمدتقی قمی با تاسیس «دارالتقریب» و در راستای نزدیک شدن این مذاهب، صورت گرفته است. این موضوعی نیست که به صورت شتابزده و با تعارفات سیاسی، هرکسی به آن وارد شود و بخواهد آن را با سادهسازی و ظاهر بینی، حل و فصل کند. نگارنده بر این باور است اگر جلساتی بین بزرگانی نظیر آیتالله جوادیآملی و شیخ الازهر درباره ادیان برگزار شود مفید فایده خواهد بود چراکه معمولا اینگونه نشستها به خواست این بزرگان و علما، به دور از کارهای تبلیغاتی و برای زدودن مسایل و شبهاتی است که در جهان اسلام مطرح است و عالمان بزرگ میتوانند به آن بپردازند. ما باید بین لزوم گسترش روابط ایران و مصر و لزوم نزدیکی تشیع و تسنن با رفتارهای سیاسی که مسایل را سادهسازی کرده و به آن جنبه تبلیغاتی گستردهای میدهند تمایز قایل شویم. باید بدانیم روابط ایران و مصر، راه دشواری در پیش دارد و از مسیری که کمترین تنشها را در پی داشته حرکت کنیم تا در سایه آرامش و
دیپلماسی، این روند به نتیجه برسد.