نقدی بر فیلم «بینوایان»
یک فیلم به ظاهر«معتبر»
ليزا شوارتزبوم
از آنجا که تاکنون هرآنچه به فیلم «بینوایان» مربوط میشود پرهیاهو و جنجال برانگیز بوده است- از سیل جوایز متعدد درخشان و جهانیاش گرفته تا چیزهای دیگر- بی شک شما هم درباره این فیلم که توفانی در کیف پول شما به پا کرده است، مطالبی شنیدهاید. احتمالا میدانید که تام هوپر (که پیش از این فیلم«سخنرانی پادشاه» را کارگردانی کرده بود) برای ساختن فیلم اقتباسی خود بر اساس یک تئاتر موزیکال، بینالمللی برگرفته از رمان سیاسی قرن نوزدهمی نوشته ویکتور هوگو، تمام بازیگران فیلماش را وادار کرد تا سر صحنه فیلمبرداری به صورت زنده آواز بخوانند. و قطعا این را هم میدانید که آن هاتاوی، که نقش فانتین- مادری تنها و رنجور که از روی ناچاری به تنفروشی روی آورده است- را در فیلم ایفا میکند؛ به خاطر ضجهزدنها، تحریرهای خوشآوا و کوتاه کردن موهایش سر صحنه فیلمبرداری، بار دیگر نام خود را به عنوان یکی از بازیگران مشهور و توانمند مورد علاقه داوران اسکار بر سر زبانها انداخت. حتما این را هم با تماشای پوسترها و پیش پردههای فیلم متوجه شدهاید که هاف جکمن به خوبی توانسته مصیبتزدگی و بیچارگی ژان والژان، محکوم فراری سابق، را به نمایش بگذارد و از طرفی هم راسل کرو، که نقش بازرس ژاور را ایفا میکند، توانسته با بازیاش به طور آزاردهندهای بیننده را دچار سوء هاضمه کند.
تنها مطلب باقیمانده آن است که: فیلم«بینوایان» دلایل قانعکنندهای برای کجخلق شدن راسل کرو داشت؛ از آواز خواندن به سبک برادوی گرفته- کاری که اصلا مورد علاقه او نبود- تا پوشیدن آن لباس شقورق که انگار این مرد محترم را به زور در آن چپانده بودند. (اوه! فکرش را بکنید برای راسل کروی خوش تیپ، با آن لباسهای باشکوه در فیلم «ارباب و فرمانده»: انگار دنیا به آخر رسیده بود! ) جکمن هم حق داشت عصبانی و بدخلق شود، البته چون سابقه بازیگری در تئاترهای موزیکال را داشت به راحتی توانست در صحنهای که ژان والژان یک جفت شمعدان نقره را از یک کشیش میدزدید، در قالب آواز هیجانش درباره پیداکردن خداوند را، به خوبی نشان دهد.
باز هم ادامه بدهم و تمام جزییاتی که این نسخه پر از تصنع از بینوایان موجب میشود آرزوی مرگ بکنم را برایتان بگویم؟ البته میلیونها مخاطب که در مقایسه با من رئوفتر و سخاوتمندتر هستند، از صرفه جو بودن فیلم رضایت دارند و برایش غش و ضعف میکنند. (اگرچه این صرفه جویی شامل مدت زمان فیلم نمیشود؛ چرا که فیلم تقریبا به اندازه قیام پاریس در سال 1832 طولانی است.) دهن کجیها و متکبرانه راه رفتنهای ساشا بارون و هلنا بونهم کارتر در نقش خانم و آقای تناردیه و کلاهبردارهایشان مجهز به طنزی تلخ است که به جزو لاینفک هر دو آنها تبدیل شده است. مطمئنا، تبدیل کردن یک تئاتر موزیکال به یک فیلم ماندگار چالشی دلهرهآور است. و مطمئنا در مقابل فیلمهای موفقی همچون«کاباره»، «بانوی زیبای من» و «پادشاه و من»؛ فیلمهای ناموفقی مثل«اجاره»، «اویتا» و «مامامیا!» وجود دارد. اما این اقدام خطیر و ساختن فیلمی از روی یک تئاتر موزیکال، در واقع یادآور ظرافتی است که موزیکال اولیه بینوایان داشته است، ظرافتی که فیلم فاقد آن است - با آن موسیقی و اشعار بی شور و هیجان ساخته الن باوبیل، کلود مایکل شونبرگ و هربرت کرتزمر و شخصیتهایی که بیشتر تقلیدی از شخصیتهای«الیور توییست» هستند! و حتی اگر شما همسایه آقای هوپر باشید که از این نمایش لذت برده است و شاهد مراحل هفتگانه تولید فیلم بوده و اسم گربهاش را تحت تاثیر همان یک الف بچه فیلم که سرنوشتش را به دست یک عده انقلابی بزرگسال انداخته است؛ گاوروش گذاشتهاید، خب، از دیدن فیلم مات و مبهوت خواهید شد: چون این فیلم به ظاهر«معتبر» در واقع یک کارناوال خیابانی سخیف است که همچنان که از خیابانهای شهر جوایز میگذرد، چیزی جز اندکی زرق و برق از خود برجای نمیگذارد.
از آنجا که تاکنون هرآنچه به فیلم «بینوایان» مربوط میشود پرهیاهو و جنجال برانگیز بوده است- از سیل جوایز متعدد درخشان و جهانیاش گرفته تا چیزهای دیگر- بی شک شما هم درباره این فیلم که توفانی در کیف پول شما به پا کرده است، مطالبی شنیدهاید. احتمالا میدانید که تام هوپر (که پیش از این فیلم«سخنرانی پادشاه» را کارگردانی کرده بود) برای ساختن فیلم اقتباسی خود بر اساس یک تئاتر موزیکال، بینالمللی برگرفته از رمان سیاسی قرن نوزدهمی نوشته ویکتور هوگو، تمام بازیگران فیلماش را وادار کرد تا سر صحنه فیلمبرداری به صورت زنده آواز بخوانند. و قطعا این را هم میدانید که آن هاتاوی، که نقش فانتین- مادری تنها و رنجور که از روی ناچاری به تنفروشی روی آورده است- را در فیلم ایفا میکند؛ به خاطر ضجهزدنها، تحریرهای خوشآوا و کوتاه کردن موهایش سر صحنه فیلمبرداری، بار دیگر نام خود را به عنوان یکی از بازیگران مشهور و توانمند مورد علاقه داوران اسکار بر سر زبانها انداخت. حتما این را هم با تماشای پوسترها و پیش پردههای فیلم متوجه شدهاید که هاف جکمن به خوبی توانسته مصیبتزدگی و بیچارگی ژان والژان، محکوم فراری سابق، را به نمایش بگذارد و از طرفی هم راسل کرو، که نقش بازرس ژاور را ایفا میکند، توانسته با بازیاش به طور آزاردهندهای بیننده را دچار سوء هاضمه کند.
تنها مطلب باقیمانده آن است که: فیلم«بینوایان» دلایل قانعکنندهای برای کجخلق شدن راسل کرو داشت؛ از آواز خواندن به سبک برادوی گرفته- کاری که اصلا مورد علاقه او نبود- تا پوشیدن آن لباس شقورق که انگار این مرد محترم را به زور در آن چپانده بودند. (اوه! فکرش را بکنید برای راسل کروی خوش تیپ، با آن لباسهای باشکوه در فیلم «ارباب و فرمانده»: انگار دنیا به آخر رسیده بود! ) جکمن هم حق داشت عصبانی و بدخلق شود، البته چون سابقه بازیگری در تئاترهای موزیکال را داشت به راحتی توانست در صحنهای که ژان والژان یک جفت شمعدان نقره را از یک کشیش میدزدید، در قالب آواز هیجانش درباره پیداکردن خداوند را، به خوبی نشان دهد.
باز هم ادامه بدهم و تمام جزییاتی که این نسخه پر از تصنع از بینوایان موجب میشود آرزوی مرگ بکنم را برایتان بگویم؟ البته میلیونها مخاطب که در مقایسه با من رئوفتر و سخاوتمندتر هستند، از صرفه جو بودن فیلم رضایت دارند و برایش غش و ضعف میکنند. (اگرچه این صرفه جویی شامل مدت زمان فیلم نمیشود؛ چرا که فیلم تقریبا به اندازه قیام پاریس در سال 1832 طولانی است.) دهن کجیها و متکبرانه راه رفتنهای ساشا بارون و هلنا بونهم کارتر در نقش خانم و آقای تناردیه و کلاهبردارهایشان مجهز به طنزی تلخ است که به جزو لاینفک هر دو آنها تبدیل شده است. مطمئنا، تبدیل کردن یک تئاتر موزیکال به یک فیلم ماندگار چالشی دلهرهآور است. و مطمئنا در مقابل فیلمهای موفقی همچون«کاباره»، «بانوی زیبای من» و «پادشاه و من»؛ فیلمهای ناموفقی مثل«اجاره»، «اویتا» و «مامامیا!» وجود دارد. اما این اقدام خطیر و ساختن فیلمی از روی یک تئاتر موزیکال، در واقع یادآور ظرافتی است که موزیکال اولیه بینوایان داشته است، ظرافتی که فیلم فاقد آن است - با آن موسیقی و اشعار بی شور و هیجان ساخته الن باوبیل، کلود مایکل شونبرگ و هربرت کرتزمر و شخصیتهایی که بیشتر تقلیدی از شخصیتهای«الیور توییست» هستند! و حتی اگر شما همسایه آقای هوپر باشید که از این نمایش لذت برده است و شاهد مراحل هفتگانه تولید فیلم بوده و اسم گربهاش را تحت تاثیر همان یک الف بچه فیلم که سرنوشتش را به دست یک عده انقلابی بزرگسال انداخته است؛ گاوروش گذاشتهاید، خب، از دیدن فیلم مات و مبهوت خواهید شد: چون این فیلم به ظاهر«معتبر» در واقع یک کارناوال خیابانی سخیف است که همچنان که از خیابانهای شهر جوایز میگذرد، چیزی جز اندکی زرق و برق از خود برجای نمیگذارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.