|

چرا آمریکا میانجی اصلی را به میدان فرستاد

ترجمه: محمد حاج‌محمدی

وزارت امور خارجه آمریکا دیپلمات شماره 2 خود را به گفت‌وگوی ناگهانی با مقامات برجسته ایرانی در ژنو اعزام کرده است. این گواهی بر نگرانی روبه‌رشد دولت آمریکا از احتمال عدم موفقیت گفت‌وگوهای بین‌المللی بر سر تعدیل برنامه هسته‌ای ایران است. با نزدیک‌شدن به ضرب‌الاجل 20 جولای برای رسیدن به یک توافق جامع با ایران، «ویلیام برنز» قائم‌مقام وزیر خارجه آمریکا به‌همراه دو مقام ارشد دیگر ایالات‌متحده - «وندی شرمن» معاون وزیر امور خارجه در امور سیاسی و «جک سالیوان» مشاور «جو بایدن» معاون رییس‌جمهوری- به گفت‌وگوی دو روزه با مقامات ایرانی پیوسته‌اند. با توجه به اینکه مذاکرات بین ایران و شش قدرت جهانی هفته آینده از سر گرفته می‌شود، خبر گفت‌وگوی مستقیم ایران و آمریکا (روزهای دوشنبه و سه‌شنبه) بسیار غافلگیرکننده بود. حضور «برنز» در مذاکرات این هفته نشان از حساس‌بودن آن دارد. این برنز بود که مذاکرات سری با مقامات ایرانی در سال 2013 را به‌پیش برد. مذاکراتی که زمینه را برای رسیدن به توافق اولیه در نوامبر گذشته بین ایران و قدرت‌های جهانی فراهم کرد. اساس پیام برنز به ایران در مذاکرات سری این بود: «آمریکا برنامه هسته‌ای ایران و تا حدودی غنی‌سازی داخلی را قبول خواهد کرد مشروط بر اینکه جامعه بین‌الملل بتواند با اطمینان تایید کند که ایران نمی‌تواند به سلاح هسته‌ای دست یابد.» این مذاکره شرایط لازم برای یک توافق اولیه شش‌ماهه برای مذاکره بر سر رسیدن به توافق جامع هسته‌ای را فراهم کرد. شرمن هیات آمریکایی مذاکره با ایران را رهبری می‌کند و سالیوان نیز عضو بخشی از گفت‌وگوهای سری سال گذشته بوده است. به نظر می‌آید تنها یک‌ماه مانده به ضرب‌الاجل 20 جولای، مذاکرات با مشکل روبه‌رو شده است. چراکه ایران ظاهرا بر خواسته‌های خود برای رسیدن به توافق جامع افزوده است، این در حالی است که اتخاذ هرگونه موضع سخت‌تری از جانب ایران باعث تحریک کنگره آمریکا برای اعمال فشار جهت تحریم‌های بیشتر علیه ایران خواهد شد.
هم مقامات ایرانی و هم دولت اوباما می‌گویند که افزودن بر تحریم‌ها در شرایط کنونی باعث شکست تلاش‌های دیپلماتیک برای محدودکردن برنامه هسته‌ای ایران خواهد شد. دولت آمریکا بر این باور است که برنز در شرایط کنونی نجات‌دهنده است - کسی‌که تجربه چانه‌زنی با ایران برای رسیدن به سازش را دارد. یک مساله کلیدی که باید بین طرفین مورد بررسی قرار گیرد تعداد سانتریفیوژهای فعال و میزان اورانیوم غنی‌شده‌ای است که می‌توانند تولید کنند. ایران در مذاکرات اخیر خواستار این بود که سوخت اورانیوم غنی‌شده مورد نیاز رآکتور جدید هسته‌ای بوشهر را خود تولید کند. اما رآکتور بوشهر تحت قراردادی با روسیه ساخته ‌شده که برمبنای آن مسکو موظف به تامین سوخت آن برای 10 سال است. برخی از دیپلمات‌ها و منتقدان برنامه هسته‌ای ایران می‌گویند که این درخواست به ایران اجازه می‌دهد سوخت بسیار زیادی تولید کند. مساله مهم دیگر مدت‌زمان توافق جامع است. ظاهرا ایران در جست‌وجوی توافق کوتاه‌تری- گزارش‌ها حکایت از سه سال دارد - از آنچه آمریکا و قدرت‌های جهانی می‌خواهند، است. توافق اولیه اجازه می‌دهد که مذاکرات برای شش ماه دیگر تمدید شود، اما برخی از تحلیلگران دیپلمات معتقدند که تمدید آن می‌تواند به معنی نواخته‌شدن ناقوس مرگ مسیر دیپلماتیک باشد. به‌احتمال قریب‌به‌یقین با نزدیک‌شدن به انتخابات میان‌دوره‌ای (آمریکا) و درصورتی‌که تا ضرب‌الاجل 20جولای پیشرفت محسوسی حاصل نشود، کنگره که به اقدامات دیپلماتیک دولت اوباما بسیار بدگمان است فشار خواهد آورد تا تحریم‌های جدیدی علیه ایران وضع شود. طبق توافق اولیه، ایران موافقت کرده است تا چندین اقدام اعتماد‌ساز در قبال رفع برخی از محدودیت‌های معاملات بین‌الملل انجام دهد و همچنین بر مبنای توافق اولیه قدرت‌های جهانی متعهد شده‌اند تا در مدت مذاکرات تحریم‌های جدیدی علیه ایران وضع نکنند. ایران پیش‌تر گفته است که تحریم‌های جدید می‌تواند باعث شود تا از مذاکرات هسته‌ای روی برگرداند.
وزارت امور خارجه آمریکا دیپلمات شماره 2 خود را به گفت‌وگوی ناگهانی با مقامات برجسته ایرانی در ژنو اعزام کرده است. این گواهی بر نگرانی روبه‌رشد دولت آمریکا از احتمال عدم موفقیت گفت‌وگوهای بین‌المللی بر سر تعدیل برنامه هسته‌ای ایران است. با نزدیک‌شدن به ضرب‌الاجل 20 جولای برای رسیدن به یک توافق جامع با ایران، «ویلیام برنز» قائم‌مقام وزیر خارجه آمریکا به‌همراه دو مقام ارشد دیگر ایالات‌متحده - «وندی شرمن» معاون وزیر امور خارجه در امور سیاسی و «جک سالیوان» مشاور «جو بایدن» معاون رییس‌جمهوری- به گفت‌وگوی دو روزه با مقامات ایرانی پیوسته‌اند. با توجه به اینکه مذاکرات بین ایران و شش قدرت جهانی هفته آینده از سر گرفته می‌شود، خبر گفت‌وگوی مستقیم ایران و آمریکا (روزهای دوشنبه و سه‌شنبه) بسیار غافلگیرکننده بود. حضور «برنز» در مذاکرات این هفته نشان از حساس‌بودن آن دارد. این برنز بود که مذاکرات سری با مقامات ایرانی در سال 2013 را به‌پیش برد. مذاکراتی که زمینه را برای رسیدن به توافق اولیه در نوامبر گذشته بین ایران و قدرت‌های جهانی فراهم کرد. اساس پیام برنز به ایران در مذاکرات سری این بود: «آمریکا برنامه هسته‌ای ایران و تا حدودی غنی‌سازی داخلی را قبول خواهد کرد مشروط بر اینکه جامعه بین‌الملل بتواند با اطمینان تایید کند که ایران نمی‌تواند به سلاح هسته‌ای دست یابد.» این مذاکره شرایط لازم برای یک توافق اولیه شش‌ماهه برای مذاکره بر سر رسیدن به توافق جامع هسته‌ای را فراهم کرد. شرمن هیات آمریکایی مذاکره با ایران را رهبری می‌کند و سالیوان نیز عضو بخشی از گفت‌وگوهای سری سال گذشته بوده است. به نظر می‌آید تنها یک‌ماه مانده به ضرب‌الاجل 20 جولای، مذاکرات با مشکل روبه‌رو شده است. چراکه ایران ظاهرا بر خواسته‌های خود برای رسیدن به توافق جامع افزوده است، این در حالی است که اتخاذ هرگونه موضع سخت‌تری از جانب ایران باعث تحریک کنگره آمریکا برای اعمال فشار جهت تحریم‌های بیشتر علیه ایران خواهد شد.
هم مقامات ایرانی و هم دولت اوباما می‌گویند که افزودن بر تحریم‌ها در شرایط کنونی باعث شکست تلاش‌های دیپلماتیک برای محدودکردن برنامه هسته‌ای ایران خواهد شد. دولت آمریکا بر این باور است که برنز در شرایط کنونی نجات‌دهنده است - کسی‌که تجربه چانه‌زنی با ایران برای رسیدن به سازش را دارد. یک مساله کلیدی که باید بین طرفین مورد بررسی قرار گیرد تعداد سانتریفیوژهای فعال و میزان اورانیوم غنی‌شده‌ای است که می‌توانند تولید کنند. ایران در مذاکرات اخیر خواستار این بود که سوخت اورانیوم غنی‌شده مورد نیاز رآکتور جدید هسته‌ای بوشهر را خود تولید کند. اما رآکتور بوشهر تحت قراردادی با روسیه ساخته ‌شده که برمبنای آن مسکو موظف به تامین سوخت آن برای 10 سال است. برخی از دیپلمات‌ها و منتقدان برنامه هسته‌ای ایران می‌گویند که این درخواست به ایران اجازه می‌دهد سوخت بسیار زیادی تولید کند. مساله مهم دیگر مدت‌زمان توافق جامع است. ظاهرا ایران در جست‌وجوی توافق کوتاه‌تری- گزارش‌ها حکایت از سه سال دارد - از آنچه آمریکا و قدرت‌های جهانی می‌خواهند، است. توافق اولیه اجازه می‌دهد که مذاکرات برای شش ماه دیگر تمدید شود، اما برخی از تحلیلگران دیپلمات معتقدند که تمدید آن می‌تواند به معنی نواخته‌شدن ناقوس مرگ مسیر دیپلماتیک باشد. به‌احتمال قریب‌به‌یقین با نزدیک‌شدن به انتخابات میان‌دوره‌ای (آمریکا) و درصورتی‌که تا ضرب‌الاجل 20جولای پیشرفت محسوسی حاصل نشود، کنگره که به اقدامات دیپلماتیک دولت اوباما بسیار بدگمان است فشار خواهد آورد تا تحریم‌های جدیدی علیه ایران وضع شود. طبق توافق اولیه، ایران موافقت کرده است تا چندین اقدام اعتماد‌ساز در قبال رفع برخی از محدودیت‌های معاملات بین‌الملل انجام دهد و همچنین بر مبنای توافق اولیه قدرت‌های جهانی متعهد شده‌اند تا در مدت مذاکرات تحریم‌های جدیدی علیه ایران وضع نکنند. ایران پیش‌تر گفته است که تحریم‌های جدید می‌تواند باعث شود تا از مذاکرات هسته‌ای روی برگرداند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.