|

زندگی در حوضچه اکنون

حمیدرضا صدر . نویسنده و کارشناس فوتبال

استرالیا 2 - ایران 2/ استادیوم کریکت ملبورن، هشتم آذر ۱۳۷۶
ظهر چهارشنبه. آخرین منزل برای صعود. پس از تمرین نیم‌ساعته روز پیش زیر بادی تند. آخرین فرصت برای انتخاب‌شدن. پس از تساوی یک- یک در تهران برابر استرالیا. پس از تیره‌شدن افق پیش‌رو. با این وصف به خود تسلی داده‌اید که از مهلکه رهایی یافته‌اید. به همین تساوی دلخوش کرده‌اید و ته دلتان آن را مسیر امید خوانده‌اید. می‌گویید نسیم امید راهش را از گوشه‌ای پیدا خواهد کرد. نسیم. نسیم. نسیم... از روزنه‌ای. روزنه. روزنه. روزنه...
ملبورن. آخرین ایستگاه. آخرین. آخرین. آخرین... ابرهای سرخ‌رنگ به انتظار مرکب خورشید، در کنار افق صف خواهند کشید. خورشید. خورشید. خورشید...
می‌گویند تصور همیشه بر پایه امید شکل می‌گیرد و تا وقتی احساس می‌کنید، امیدوار هم هستید. شما امیدوارید. ا
به صفحه تلویزیون زل زده‌اید. خیره شده‌اید و زمزمه می‌کنید «ما هم مردمانی هستیم». مردمانی هستیم. مردمانی... می‌گویید شاید آن بالا کسی دوستتان داشته باشد. شاید آن بالا کسی نگاهتان کند. شاید، شاید، شاید...
آغازی بد و نومیدکننده‌تر از آنچه تصور می‌کردید. نیمه‌نخست بازی به آنها تعلق دارد. ویدوکا و کیول مهار‌ناپذیر هستند. لازاریدیس و رابی اسلیتر از چپ و راست نفوذ می‌کنند و ویدمار از میانه میدان. شما را محاصره کرده‌اند و از هر سوراخی می‌تازند. مهدی پاشازاده توپ را با شوت کیول که از فاصله‌ای نزدیک نواخته‌شده با ضربه سر از روی خط برمی‌گرداند، ولی سرانجام کیول توپ را وارد دروازه عابدزاده می‌کند. نیمه‌اول به پایان رسیده. بوسنیچ در نیمه‌نخست حتی یک‌بار هم مجبور به واکنش نشده، ایستاده و نظاره‌گر یکه‌تازی هم‌تیمی‌هایش بوده. نیمه‌ای بدون زده‌شدن حتی یک جرقه. بدون بازشدن روزنه‌ای برای نجات.
بازیکنان به رختکن می‌روند. بعدها فاش خواهد شد مربی برزیلی به بازیکنان گفته «بروید و بازی خودتان را انجام دهید. بروید و غریزی بازی کنید». بازیکنان به میدان باز می‌گردند. بازی خودشان را انجام می‌دهند و ویدمار بلافاصله پس از شروع نیمه‌دوم گل بعدی را می‌زند. گل دوم را...
نشسته‌اید و می‌پرسید چرا کسی توانایی‌اش را به رخ نمی‌کشد؟ چرا کسی دلش برایتان نمی‌سوزد؟ چرا قدرتش را به رخ نمی‌کشد؟ نشسته‌اید و در این لحظات آخرین احساساتتان را رو می‌کنید؟ نشسته‌اید و تلخ‌ترین لبخند دنیا را تحویل اطرافیانتان می‌دهید تا مبادا گمان کنند دنیا به آخر رسیده. تا مبادا تصور کنند همیشه شکست در خانه‌تان را می‌کوبد. زمزمه می‌کنید و زمزمه. تکرار و تکرار. پس کی آرامتان می‌کنند؟ از کجایش را نمی‌دانید. نه نمی‌دانید...
به نظر می‌رسد سرانجام به پایان راه رسیده‌اید. پایان راه. پایان راه. پایان راه... ولی ناگهان، ناگهان، ناگهان حادثه‌ای رخ می‌دهد که غیرمستقیم بر سرنوشت کلی بازی تاثیر خواهد گذاشت. حادثه‌ای به کلی پرت (گاهی حوادث فوتبال آدم را به ریشخند می‌گیرند. می‌توان به این حوادث گفت «حوادث پرت فوتبال»). با استرالیایی‌ها که حرف بزنید کشورشان را عاری از اوباشگری توصیف می‌کنند و به آن پز هم می‌دهند، ولی اینجا سروکله یک اوباش پیدا می‌شود. مردی که پس از به‌ثمررسیدن گل دوم استرالیا، درون زمین می‌دود. می‌دود و به سوی دروازه
احمدرضا عابدزاده هجوم می‌آورد. پا به دروازه می‌گذارد و از تور آویزان می‌شود. بی‌دلیل و پرت تور را پاره می‌کند و بازی را متوقف. این توقف ناگهانی همه‌چیز را دگرگون می‌کند. بی‌اعتنا به سیستم. به ترکیب. به همه‌چیز. این توقف آغازگر قصه‌ای دیگر است.
در فوتبال گاهی شالوده و ریشه پیروزی‌های بسیار بسیار بزرگ، از حوادث بسیار پرت و بی‌دلیل سرچشمه می‌گیرند. در فوتبال هر حادثه کوچکی، هر برخورد کوچکی ممکن است همان ضربه سرنوشت‌ساز باشد. همان ضربه‌ای که تیم را هدایت کند. همان ضربه‌ای که تیم را در مسیر اصلی قرار دهد. گاهی آن ضربه، کوچک‌ترین ضربه است، نه بزرگ‌ترین. پرت‌ترین حادثه است، نه اصلی‌ترین. آن پرت‌ترین حادثه به بازیکنان سرگیجه‌گرفته فرصتی برای نفس تازه‌کردن‌ می‌دهد. فرصتی برای شاید ارزیابی دوباره. عابدزاده خود را گرم می‌کند. برای دروازه‌بانی که دوگل خورده و تیمش در حال حذف‌شدن است با اطوار گرم می‌کند. می‌خندد و در نمی‌یابید با چه احساس و رویکردی سرخوشی می‌کند. عابدزاده خونسرد است. عابدزاده کاپیتان است. با آرامشش می‌گوید ارتفاع به خودی خود وحشتناک نیست، بلکه سقوط از ارتفاع وحشتناک است و هنوز سقوط نکرده‌اید. می‌گوید تن باید دل داشته باشد و پوست، مغز. تیم با رویکرد مثبتی بازی را آغاز می‌کند. دوباره. کسی چه می‌داند شاید ابرها در کارند، بادها، مه، خورشید و فلک تا شما راهی فرانسه شوید. راهی جام‌جهانی. آن حرکات عابدزاده بیش از همه واکنش‌هایش درون دروازه، بیش از شیرجه‌ها و مهارهایش در خاطره‌ها خواهد ماند. بدل می‌شوند به یکی از لحظات تاریخی فوتبال ایران. چیزی متعلق به او. خود او.
دقایق سپری می‌شوند. 19 دقیقه باقی مانده. فقط 19 دقیقه. 19 دقیقه برای رسیدن به پایان راه طولانی و شکنجه‌بار. خداداد عزیزی در دقیقه 71 وارد محوطه جریمه می‌شود. در موقعیتی مشکوک به آفساید. پاس. کریم باقری دروازه بوسنیچ را باز می‌کند. گلی بسیار ساده: یک- یک. گرمای امید در روزگار سخت. جوشش خون در عروق. سرانجام یک جرقه. یک روزنه. ته‌رنگی از امید. خوشبختانه استرالیایی‌ها نمی‌دانند نباید برابر تیمی که ناتوان به نظر می‌رسد لاف زد، نمی‌دانند در هر استخوان مغزی است و در هر پیراهن، مردی.
چهاردقیقه بعد، آن حادثه رخ می‌دهد. آن حادثه باورنکردنی. علی دایی ناگهان پاس عمقی به قلب خط‌دفاعی جلو تاخته استرالیا ارسال می‌کند. عزیزی از فاصله بین مدافعان استرالیا به سوی دروازه می‌تازد. فرصت را قاپ می‌زند. می‌رباید. کسی بین عزیزی و بوسنیچ نیست. عزیزی و بوسنیچ. پسر خراسانی و دروازه‌بان استرالیایی. مهاجم شما و دروازه‌بان آنها. رودرروی هم. مثل یک دوئل. نفس‌های حبس‌شده در سینه. شما و آنها. شما و استرالیا‌یی‌ها.‌تری ونبلز و ویرا... جواد خیابانی طی آن لحظات نفسگیر تاریخی‌ترین گزارش تلویزیونی‌اش را ثبت می‌کند. توصیف به لب رسیدن جان را.
بعدها بارها آن صحنه‌ها را خواهید دید و باز هم از بیم آن که عزیزی دروازه را باز نکند به خود خواهید لرزید. نفس‌ها حبس خواهند شد. حبس. حبس...
عزیزی به سوی بوسنیچ می‌تازد. بوسنیچ را دریبل نمی‌کند و با بغل پا، توپ را آرام از کنار دست‌هایش درون دروازه می‌فرستد. ضربه‌ای خوش‌نشین. 2 - 2. بوسنیچ روی زمین می‌ماند. تسلیم شده و درمانده. بهت‌زده و میخکوب. حیران و بازی‌خورده. سرگردان در برزخ هوشیاری و ناهوشیاری. با چهره‌ای نمایانگر قفل‌شدن ذهن و کاهش توانایی در پاسخ‌دادن به حوادث رخ‌داده (به تعبیر پزشکان نوعی کمای سطحی). استرالیایی‌ها هرگز عزیزی را فراموش نخواهند کرد. او را نخواهند بخشید. هرگز. هیچ‌وقت. عزیزی پشت دروازه می‌دود و به سوی ایرانی‌های روی سکوها می‌رود. آنهایی که سر به آسمان می‌سایند. مثل اینجا. در تهران. در هر جایی در ایران. از ته هر خیابانی، از پیچ هر کوچه‌ای، از پشت هر دیواری، از درون هر خانه‌ای، از گوشه هر اتاقی فریاد شادی به گوش می‌رسد. کسی خفته نیست. همه در حوضچه اکنون آب تنی می‌کنند. همه پی فضایی می‌گردند. لب بامی، سرکوهی. برای فریادکشیدن. فریاد. فریاد. فریاد...
ساندرو پل. هشت‌دقیقه وقت تلف‌شده. 480 ثانیه... ثانیه‌ها که به کندی جلو می‌روند را می‌شمارید. دقایق را. هشت. هفت. شش. پنج. چهار. سه. دو. یک... ساندرو پل. سوت پایان. همه در کوی و برزن‌ها. همه در خیابان‌ها. پایکوبی. جشن. تبریک. بوق‌زدن‌ها. بغل‌کردن‌‌ها. آه که چقدر می‌خواهید بر شادی تکیه کنید و با همه وجود به ستایش از آن بپردازید. شادی. شادی. شادی... شادی پس از عذاب. شادی پس از شکنجه. شادی پس از جان کندن. شادی پس از صبر. دستیابی به آرزوی جمعی چقدر شعف‌انگیز است. آرزو. آرزو. آرزو...
برگرفته از کتاب «پسری روی سکوها»
استرالیا 2 - ایران 2/ استادیوم کریکت ملبورن، هشتم آذر ۱۳۷۶
ظهر چهارشنبه. آخرین منزل برای صعود. پس از تمرین نیم‌ساعته روز پیش زیر بادی تند. آخرین فرصت برای انتخاب‌شدن. پس از تساوی یک- یک در تهران برابر استرالیا. پس از تیره‌شدن افق پیش‌رو. با این وصف به خود تسلی داده‌اید که از مهلکه رهایی یافته‌اید. به همین تساوی دلخوش کرده‌اید و ته دلتان آن را مسیر امید خوانده‌اید. می‌گویید نسیم امید راهش را از گوشه‌ای پیدا خواهد کرد. نسیم. نسیم. نسیم... از روزنه‌ای. روزنه. روزنه. روزنه...
ملبورن. آخرین ایستگاه. آخرین. آخرین. آخرین... ابرهای سرخ‌رنگ به انتظار مرکب خورشید، در کنار افق صف خواهند کشید. خورشید. خورشید. خورشید...
می‌گویند تصور همیشه بر پایه امید شکل می‌گیرد و تا وقتی احساس می‌کنید، امیدوار هم هستید. شما امیدوارید. ا
به صفحه تلویزیون زل زده‌اید. خیره شده‌اید و زمزمه می‌کنید «ما هم مردمانی هستیم». مردمانی هستیم. مردمانی... می‌گویید شاید آن بالا کسی دوستتان داشته باشد. شاید آن بالا کسی نگاهتان کند. شاید، شاید، شاید...
آغازی بد و نومیدکننده‌تر از آنچه تصور می‌کردید. نیمه‌نخست بازی به آنها تعلق دارد. ویدوکا و کیول مهار‌ناپذیر هستند. لازاریدیس و رابی اسلیتر از چپ و راست نفوذ می‌کنند و ویدمار از میانه میدان. شما را محاصره کرده‌اند و از هر سوراخی می‌تازند. مهدی پاشازاده توپ را با شوت کیول که از فاصله‌ای نزدیک نواخته‌شده با ضربه سر از روی خط برمی‌گرداند، ولی سرانجام کیول توپ را وارد دروازه عابدزاده می‌کند. نیمه‌اول به پایان رسیده. بوسنیچ در نیمه‌نخست حتی یک‌بار هم مجبور به واکنش نشده، ایستاده و نظاره‌گر یکه‌تازی هم‌تیمی‌هایش بوده. نیمه‌ای بدون زده‌شدن حتی یک جرقه. بدون بازشدن روزنه‌ای برای نجات.
بازیکنان به رختکن می‌روند. بعدها فاش خواهد شد مربی برزیلی به بازیکنان گفته «بروید و بازی خودتان را انجام دهید. بروید و غریزی بازی کنید». بازیکنان به میدان باز می‌گردند. بازی خودشان را انجام می‌دهند و ویدمار بلافاصله پس از شروع نیمه‌دوم گل بعدی را می‌زند. گل دوم را...
نشسته‌اید و می‌پرسید چرا کسی توانایی‌اش را به رخ نمی‌کشد؟ چرا کسی دلش برایتان نمی‌سوزد؟ چرا قدرتش را به رخ نمی‌کشد؟ نشسته‌اید و در این لحظات آخرین احساساتتان را رو می‌کنید؟ نشسته‌اید و تلخ‌ترین لبخند دنیا را تحویل اطرافیانتان می‌دهید تا مبادا گمان کنند دنیا به آخر رسیده. تا مبادا تصور کنند همیشه شکست در خانه‌تان را می‌کوبد. زمزمه می‌کنید و زمزمه. تکرار و تکرار. پس کی آرامتان می‌کنند؟ از کجایش را نمی‌دانید. نه نمی‌دانید...
به نظر می‌رسد سرانجام به پایان راه رسیده‌اید. پایان راه. پایان راه. پایان راه... ولی ناگهان، ناگهان، ناگهان حادثه‌ای رخ می‌دهد که غیرمستقیم بر سرنوشت کلی بازی تاثیر خواهد گذاشت. حادثه‌ای به کلی پرت (گاهی حوادث فوتبال آدم را به ریشخند می‌گیرند. می‌توان به این حوادث گفت «حوادث پرت فوتبال»). با استرالیایی‌ها که حرف بزنید کشورشان را عاری از اوباشگری توصیف می‌کنند و به آن پز هم می‌دهند، ولی اینجا سروکله یک اوباش پیدا می‌شود. مردی که پس از به‌ثمررسیدن گل دوم استرالیا، درون زمین می‌دود. می‌دود و به سوی دروازه
احمدرضا عابدزاده هجوم می‌آورد. پا به دروازه می‌گذارد و از تور آویزان می‌شود. بی‌دلیل و پرت تور را پاره می‌کند و بازی را متوقف. این توقف ناگهانی همه‌چیز را دگرگون می‌کند. بی‌اعتنا به سیستم. به ترکیب. به همه‌چیز. این توقف آغازگر قصه‌ای دیگر است.
در فوتبال گاهی شالوده و ریشه پیروزی‌های بسیار بسیار بزرگ، از حوادث بسیار پرت و بی‌دلیل سرچشمه می‌گیرند. در فوتبال هر حادثه کوچکی، هر برخورد کوچکی ممکن است همان ضربه سرنوشت‌ساز باشد. همان ضربه‌ای که تیم را هدایت کند. همان ضربه‌ای که تیم را در مسیر اصلی قرار دهد. گاهی آن ضربه، کوچک‌ترین ضربه است، نه بزرگ‌ترین. پرت‌ترین حادثه است، نه اصلی‌ترین. آن پرت‌ترین حادثه به بازیکنان سرگیجه‌گرفته فرصتی برای نفس تازه‌کردن‌ می‌دهد. فرصتی برای شاید ارزیابی دوباره. عابدزاده خود را گرم می‌کند. برای دروازه‌بانی که دوگل خورده و تیمش در حال حذف‌شدن است با اطوار گرم می‌کند. می‌خندد و در نمی‌یابید با چه احساس و رویکردی سرخوشی می‌کند. عابدزاده خونسرد است. عابدزاده کاپیتان است. با آرامشش می‌گوید ارتفاع به خودی خود وحشتناک نیست، بلکه سقوط از ارتفاع وحشتناک است و هنوز سقوط نکرده‌اید. می‌گوید تن باید دل داشته باشد و پوست، مغز. تیم با رویکرد مثبتی بازی را آغاز می‌کند. دوباره. کسی چه می‌داند شاید ابرها در کارند، بادها، مه، خورشید و فلک تا شما راهی فرانسه شوید. راهی جام‌جهانی. آن حرکات عابدزاده بیش از همه واکنش‌هایش درون دروازه، بیش از شیرجه‌ها و مهارهایش در خاطره‌ها خواهد ماند. بدل می‌شوند به یکی از لحظات تاریخی فوتبال ایران. چیزی متعلق به او. خود او.
دقایق سپری می‌شوند. 19 دقیقه باقی مانده. فقط 19 دقیقه. 19 دقیقه برای رسیدن به پایان راه طولانی و شکنجه‌بار. خداداد عزیزی در دقیقه 71 وارد محوطه جریمه می‌شود. در موقعیتی مشکوک به آفساید. پاس. کریم باقری دروازه بوسنیچ را باز می‌کند. گلی بسیار ساده: یک- یک. گرمای امید در روزگار سخت. جوشش خون در عروق. سرانجام یک جرقه. یک روزنه. ته‌رنگی از امید. خوشبختانه استرالیایی‌ها نمی‌دانند نباید برابر تیمی که ناتوان به نظر می‌رسد لاف زد، نمی‌دانند در هر استخوان مغزی است و در هر پیراهن، مردی.
چهاردقیقه بعد، آن حادثه رخ می‌دهد. آن حادثه باورنکردنی. علی دایی ناگهان پاس عمقی به قلب خط‌دفاعی جلو تاخته استرالیا ارسال می‌کند. عزیزی از فاصله بین مدافعان استرالیا به سوی دروازه می‌تازد. فرصت را قاپ می‌زند. می‌رباید. کسی بین عزیزی و بوسنیچ نیست. عزیزی و بوسنیچ. پسر خراسانی و دروازه‌بان استرالیایی. مهاجم شما و دروازه‌بان آنها. رودرروی هم. مثل یک دوئل. نفس‌های حبس‌شده در سینه. شما و آنها. شما و استرالیا‌یی‌ها.‌تری ونبلز و ویرا... جواد خیابانی طی آن لحظات نفسگیر تاریخی‌ترین گزارش تلویزیونی‌اش را ثبت می‌کند. توصیف به لب رسیدن جان را.
بعدها بارها آن صحنه‌ها را خواهید دید و باز هم از بیم آن که عزیزی دروازه را باز نکند به خود خواهید لرزید. نفس‌ها حبس خواهند شد. حبس. حبس...
عزیزی به سوی بوسنیچ می‌تازد. بوسنیچ را دریبل نمی‌کند و با بغل پا، توپ را آرام از کنار دست‌هایش درون دروازه می‌فرستد. ضربه‌ای خوش‌نشین. 2 - 2. بوسنیچ روی زمین می‌ماند. تسلیم شده و درمانده. بهت‌زده و میخکوب. حیران و بازی‌خورده. سرگردان در برزخ هوشیاری و ناهوشیاری. با چهره‌ای نمایانگر قفل‌شدن ذهن و کاهش توانایی در پاسخ‌دادن به حوادث رخ‌داده (به تعبیر پزشکان نوعی کمای سطحی). استرالیایی‌ها هرگز عزیزی را فراموش نخواهند کرد. او را نخواهند بخشید. هرگز. هیچ‌وقت. عزیزی پشت دروازه می‌دود و به سوی ایرانی‌های روی سکوها می‌رود. آنهایی که سر به آسمان می‌سایند. مثل اینجا. در تهران. در هر جایی در ایران. از ته هر خیابانی، از پیچ هر کوچه‌ای، از پشت هر دیواری، از درون هر خانه‌ای، از گوشه هر اتاقی فریاد شادی به گوش می‌رسد. کسی خفته نیست. همه در حوضچه اکنون آب تنی می‌کنند. همه پی فضایی می‌گردند. لب بامی، سرکوهی. برای فریادکشیدن. فریاد. فریاد. فریاد...
ساندرو پل. هشت‌دقیقه وقت تلف‌شده. 480 ثانیه... ثانیه‌ها که به کندی جلو می‌روند را می‌شمارید. دقایق را. هشت. هفت. شش. پنج. چهار. سه. دو. یک... ساندرو پل. سوت پایان. همه در کوی و برزن‌ها. همه در خیابان‌ها. پایکوبی. جشن. تبریک. بوق‌زدن‌ها. بغل‌کردن‌‌ها. آه که چقدر می‌خواهید بر شادی تکیه کنید و با همه وجود به ستایش از آن بپردازید. شادی. شادی. شادی... شادی پس از عذاب. شادی پس از شکنجه. شادی پس از جان کندن. شادی پس از صبر. دستیابی به آرزوی جمعی چقدر شعف‌انگیز است. آرزو. آرزو. آرزو...
برگرفته از کتاب «پسری روی سکوها»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.