|

نگاهی به «برازوکا» و تاریخچه توپ‌های جام‌جهانی

دنیایی برای یک توپ

برزیل بابت اینکه هنوز نتوانسته مدال طلای المپیک را به تالار افتخارات پروپیمان خود بیفزاید، غروری زخم‌خورده دارد و شاید به همین دلیل توپ جام‌جهانی 2014 را «برازوکا» نامیده است. از بین سه گزینه موردنظر آدیداس برای توپ جام‌جهانی برزیل و در نهایت برازوکا که در فرهنگ برزیل واژه‌ای به معنای غرور و افتخار است، انتخاب شد. بیش از یک‌میلیون‌نفر در رای‌گیری شرکت کردند و در نهایت برازوکا با 77/8 درصد آرا دو کاندیدای دیگر به نام‌های بوسانوا و کارناوالسکا را شکست داد. از جام‌جهانی 1970 مسوولیت انتخاب توپ جام‌جهانی به عهده آدیداس، اسپانسر رسمی این رقابت‌هاست. اگر می‌خواهید از برازوکا اطلاعات بیشتری کسب کنید، باید بدانید دیگرمعنی این کلمه اشاره به برزیلی‌های خارج از وطن و لژیونرهای فوتبال این کشور است. این توپ البته از پای فوتبالیست‌های غیربرزیلی هم به اندازه کافی ضربه خورده است؛ به عبارت بهتر از 600 بازیکن 30 لیگ و پنج قاره مختلف. جنس مخصوص برازوکا، کمتر بهانه‌ای برای ایرادگرفتن باقی گذاشته است. اگر چهار سال پیش، جابولانی به‌خاطر سرعت و پیچ غیرمعمول هنگام شوتزنی، داد دروازه‌بان‌ها را درآورده بود، حالا اما الیاف به‌کاررفته در برازوکا به حدی دقیق و مطابق با استانداردهای روز است که تقریبا همه از برازوکا راضی هستند. توپ جام‌جهانی 22 قطری است اما آنچه وجهه تمایز این ساخته جدید آدیداس با توپ‌های ادوار گذشته جام‌جهانی را رقم زده، لایه‌های کمتر آن است. طبق قوانین فیزیکی، هر چقدر لایه‌ها کمتر باشد، سطح توپ صاف و صیقلی‌تر خواهد بود. به همین دلیل برازوکا با توپ‌های قبلی که از 32 تکه بودند، تفاوت دارد.
تاریخچه توپ‌های جام‌جهانی
از وقتی آدیداس یعنی سال 1970 مسوولیت ساخت و معرفی توپ‌های جام‌جهانی را برعهده گرفت، شاهد خودنمایی 12 توپ مختلف در 12 دوره جام‌جهانی بودیم. در جام‌جهانی 1970«تل استار» به‌عنوان اولین توپ رسمی ارایه‌شده از سوی آدیداس به فیفا، زیر پای اسطوره‌هایی مانند پله، جرزینیو، و... ضربه خورد. البته شرکت بزرگ آلمانی از هفت سال قبل از این تاریخ شروع به ساختن توپ فوتبال کرد اما اولین محصول خود را در اولین سال‌های رنگی‌شدن تلویزیون به بازار جام‌جهانی فرستاد. سال 1974، دنیای فوتبال با پدیده‌ای به نام «تل استار دورلست» مواجه شد. توپی که سفید‌تر از توپ چهارسال قبل به نظر می‌رسید، حاشیه‌های طلایی‌اش را کمتر و نوار‌های مشکی پررنگ‌تر، عمده‌ترین تغییر نسبت به تل استار سال1970 بود. زمان گذشت... سال1978، آرژانتین در تب سیاست و درگیری‌های سیاسی می‌سوخت اما «تانگو دور لست» بی‌اعتنا به همه این اتفاقات به نفع داور دسته ماریو کمپس و میزبان و در نهایت قهرمان، می‌چرخید. در جام‌جهانی 1982، تانگو اسپانیا با قابلیت ضدآب‌بودن به بازار آمد. هیچ‌کس نمی‌دانست در شب سومین قهرمانی ایتالیا در جام‌جهانی با آخرین توپ تمام چرمی تاریخ جام‌جهانی روبه‌رو است. جام‌جهانی 1986، جام مارادونا بود. این اعجوبه، توپ موسوم به «آزتکا» را با سرعت غیرقابل باوری بین پاها و برخی اوقات دست‌هایش جابه‌جا می‌کرد؛ نتیجه فناوری به‌کاررفته در توپ، سهل‌الوصول‌بودن ضربه به آن بود. چهارسال بعد وقتی سه «تنور» معروف از جمله لوچیانو پاواراتی فقید در مراسم افتتاحیه جام‌جهانی از پیوند فوتبال و موسیقی خواندند، نوبت به هنرنمایی توپی به نام «اترسکو» رسید. نام توپ برگرفته از یک لغت بومی کهن ایتالیایی به معنای ملیت بود. آمریکا در فوتبال، دایره لغات گسترده‌ای نداشت و به همین دلیل تصمیم گرفت این فقدان را با به‌کاربردن جدید‌ترین تکنولوژی‌های موجود در ساخت توپ جام‌جهانی 1994 (کواسترا) جبران کند. لایه‌های پلی‌استر به کار رفته در توپ، ضربه‌زدن را آسان‌تر می‌کرد. «تری کالر» توپ جام‌جهانی 1998 و «فورنوا» توپ جام‌جهانی 2006 به اندازه جابولانی، دردسرساز نشدند و حالا باید دید آنچه معنای غرور برزیلی است، پس از یک‌ماه سر کار گذاشتن جهان، خاطره بزرگ بیستمین فستیوال فوتبال جهان نام می‌گیرد یا باز هم از یک توپ، تنها سروصدا‌ها و اعتراض‌هایش باقی می‌ماند.
برزیل بابت اینکه هنوز نتوانسته مدال طلای المپیک را به تالار افتخارات پروپیمان خود بیفزاید، غروری زخم‌خورده دارد و شاید به همین دلیل توپ جام‌جهانی 2014 را «برازوکا» نامیده است. از بین سه گزینه موردنظر آدیداس برای توپ جام‌جهانی برزیل و در نهایت برازوکا که در فرهنگ برزیل واژه‌ای به معنای غرور و افتخار است، انتخاب شد. بیش از یک‌میلیون‌نفر در رای‌گیری شرکت کردند و در نهایت برازوکا با 77/8 درصد آرا دو کاندیدای دیگر به نام‌های بوسانوا و کارناوالسکا را شکست داد. از جام‌جهانی 1970 مسوولیت انتخاب توپ جام‌جهانی به عهده آدیداس، اسپانسر رسمی این رقابت‌هاست. اگر می‌خواهید از برازوکا اطلاعات بیشتری کسب کنید، باید بدانید دیگرمعنی این کلمه اشاره به برزیلی‌های خارج از وطن و لژیونرهای فوتبال این کشور است. این توپ البته از پای فوتبالیست‌های غیربرزیلی هم به اندازه کافی ضربه خورده است؛ به عبارت بهتر از 600 بازیکن 30 لیگ و پنج قاره مختلف. جنس مخصوص برازوکا، کمتر بهانه‌ای برای ایرادگرفتن باقی گذاشته است. اگر چهار سال پیش، جابولانی به‌خاطر سرعت و پیچ غیرمعمول هنگام شوتزنی، داد دروازه‌بان‌ها را درآورده بود، حالا اما الیاف به‌کاررفته در برازوکا به حدی دقیق و مطابق با استانداردهای روز است که تقریبا همه از برازوکا راضی هستند. توپ جام‌جهانی 22 قطری است اما آنچه وجهه تمایز این ساخته جدید آدیداس با توپ‌های ادوار گذشته جام‌جهانی را رقم زده، لایه‌های کمتر آن است. طبق قوانین فیزیکی، هر چقدر لایه‌ها کمتر باشد، سطح توپ صاف و صیقلی‌تر خواهد بود. به همین دلیل برازوکا با توپ‌های قبلی که از 32 تکه بودند، تفاوت دارد.
تاریخچه توپ‌های جام‌جهانی
از وقتی آدیداس یعنی سال 1970 مسوولیت ساخت و معرفی توپ‌های جام‌جهانی را برعهده گرفت، شاهد خودنمایی 12 توپ مختلف در 12 دوره جام‌جهانی بودیم. در جام‌جهانی 1970«تل استار» به‌عنوان اولین توپ رسمی ارایه‌شده از سوی آدیداس به فیفا، زیر پای اسطوره‌هایی مانند پله، جرزینیو، و... ضربه خورد. البته شرکت بزرگ آلمانی از هفت سال قبل از این تاریخ شروع به ساختن توپ فوتبال کرد اما اولین محصول خود را در اولین سال‌های رنگی‌شدن تلویزیون به بازار جام‌جهانی فرستاد. سال 1974، دنیای فوتبال با پدیده‌ای به نام «تل استار دورلست» مواجه شد. توپی که سفید‌تر از توپ چهارسال قبل به نظر می‌رسید، حاشیه‌های طلایی‌اش را کمتر و نوار‌های مشکی پررنگ‌تر، عمده‌ترین تغییر نسبت به تل استار سال1970 بود. زمان گذشت... سال1978، آرژانتین در تب سیاست و درگیری‌های سیاسی می‌سوخت اما «تانگو دور لست» بی‌اعتنا به همه این اتفاقات به نفع داور دسته ماریو کمپس و میزبان و در نهایت قهرمان، می‌چرخید. در جام‌جهانی 1982، تانگو اسپانیا با قابلیت ضدآب‌بودن به بازار آمد. هیچ‌کس نمی‌دانست در شب سومین قهرمانی ایتالیا در جام‌جهانی با آخرین توپ تمام چرمی تاریخ جام‌جهانی روبه‌رو است. جام‌جهانی 1986، جام مارادونا بود. این اعجوبه، توپ موسوم به «آزتکا» را با سرعت غیرقابل باوری بین پاها و برخی اوقات دست‌هایش جابه‌جا می‌کرد؛ نتیجه فناوری به‌کاررفته در توپ، سهل‌الوصول‌بودن ضربه به آن بود. چهارسال بعد وقتی سه «تنور» معروف از جمله لوچیانو پاواراتی فقید در مراسم افتتاحیه جام‌جهانی از پیوند فوتبال و موسیقی خواندند، نوبت به هنرنمایی توپی به نام «اترسکو» رسید. نام توپ برگرفته از یک لغت بومی کهن ایتالیایی به معنای ملیت بود. آمریکا در فوتبال، دایره لغات گسترده‌ای نداشت و به همین دلیل تصمیم گرفت این فقدان را با به‌کاربردن جدید‌ترین تکنولوژی‌های موجود در ساخت توپ جام‌جهانی 1994 (کواسترا) جبران کند. لایه‌های پلی‌استر به کار رفته در توپ، ضربه‌زدن را آسان‌تر می‌کرد. «تری کالر» توپ جام‌جهانی 1998 و «فورنوا» توپ جام‌جهانی 2006 به اندازه جابولانی، دردسرساز نشدند و حالا باید دید آنچه معنای غرور برزیلی است، پس از یک‌ماه سر کار گذاشتن جهان، خاطره بزرگ بیستمین فستیوال فوتبال جهان نام می‌گیرد یا باز هم از یک توپ، تنها سروصدا‌ها و اعتراض‌هایش باقی می‌ماند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.