|

زبان عرب‌ها در تهران

نیلوفر مهتدی . محمد حاجی‌محمدی

سفر امیر کویت به تهران، برگ جدیدی در روابط ایران و کشورهای خلیج‌فارس است؛ برگی که انتظارهای گسترده‌ای از آن می‌رود، از میانجی‌گری در رابطه ایران و شیخ‌نشین‌های خلیج‌فارس گرفته تا حل مساله سوریه. روزنامه‌های منطقه با نگاه‌های متفاوتی به این موضوع پرداخته‌اند.

کشورهای حاشیه خلیج‌فارس در انتظار تغییر سیاست‌های ایران
امید به گرم‌شدن روابط ایران و کشورهای حاشیه خلیج‌فارس با سفر «شیخ صباح الاحمد الصباح» به تهران افزایش یافته و این سفر فرصتی برای تهران است تا برگ تازه‌ای‌ بین روابط خود با کشورهای حاشیه خلیج‌فارس را رقم بزند. این سفر در زمانی رخ می‌دهد که روابط بین ایران و کشورهای حاشیه خلیج‌فارس همچنان «یخ‌زده‌» است. تحلیلگران معتقدند کشورهای حاشیه خلیج‌فارس در انتظار قدم‌های محسوسی از سوی ایران هستند تا تمایل خود را برای تغییر سیاست‌هایش در منطقه در سفر امیر کویت به تهران نشان دهد. سفر امیر کویت در قامت رییس دوره‌ای شورای همکاری خلیج‌فارس به ایران، فرصتی برای تهران است تا همزمان با پیشبرد مذاکرات هسته‌ای با قدرت‌های جهان، صفحه‌ای تازه در روابط خود با کشورهای حاشیه خلیج‌فارس باز کند. این سفر همچنین در زمانی رخ می‌دهد که روابط میان کشورهای حاشیه خلیج‌فارس با ایران - با وجود درگیری‌های جاری در سوریه و عراق - درحال بهبود است. تهران نسبت به نتایج سفر امیر کویت ابراز امیدواری کرده و از آن به‌عنوان راهی برای تقویت امنیت و صلح منطقه یاد کرده است. کویت که یک سوم جمعیتش شیعه هستند از روابط متوازنی با تهران بهره‌مند است و بر اساس گزارش‌های موجود، به‌عنوان میانجی بین تهران -ریاض عمل کرده است. روابط ایران و کشورهای خلیج‌فارس برای سال‌ها به وخامت گراییده بود. رویدادهای بحرین و سوریه دلایل اصلی این تیرگی به شمار می‌رفت. پس از انتخاب «حسن روحانی» - به‌عنوان سیاستمداری میانه‌رو - به ریاست‌جمهوری ایران، رویکرد دیپلماتیک تهران با هدف کاهش تنش‌ها به پیش رفت. تهران در همین راستا در پی بهبود روابط با همسایگان خود در حاشیه جنوبی خلیج‌فارس است. حسن روحانی در سفر اخیر خود به عمان بر مذاکرات و حل اختلافات تاکید کرد. دو هفته پیش، «سعود الفیصل»، وزیر خارجه عربستان از «محمدجواد ظریف»، همتای ایرانی خود دعوت کرد تا به ریاض سفر کند. تهران از رویکرد دوستانه عربستان از دعوت برای شرکت در سازمان همکاری‌های اسلامی در جده استقبال کرد. تحلیلگران معتقدند تماس‌های یک‌جانبه بین ایران و کشورهای حاشیه خلیج‌فارس استراتژی اتحاد در منطقه را تحت‌الشعاع قرار نخواهد داد. سفر امیر کویت به تهران که به همراه وزیران خارجه، نفت و اقتصاد انجام می‌شود، پس از دعوت عربستان سعودی از جواد ظریف رخ داد که حاکی از آمادگی برای مذاکره و دستیابی به امنیت منطقه است.

صباح در تهران چه می‌گوید
جاسم بودی، نویسنده و رییس هیات‌مدیره روزنامه الرای: «شاید امیر شیخ صباح الاحمد الصباح جزو معدود رهبرانی باشد که در مورد گفت‌وگوی آمریکا و غرب با جمهوری اسلامی شگفت‌زده نشد. او همچنین یکی از معدود رهبرانی است که در مورد چنین گفت‌وگوهایی نگران نیست و همه اینها را تلاشی جهت بالابردن امنیت و ثبات در منطقه می‌داند. اما سوال این است: چرا ما این موضوع را در مقدمه دیدار امیر از ایران یادآوری می‌کنیم؟ در پاسخ باید بگویم، که دید این مرد در مواجهه با مسایل منطقه بسیار آگاهانه است و واکنش‌های او براساس دلیل و شناخت است. این اتفاقات در میان رویکردهای متضاد گروه‌های مختلف اتفاق می‌افتد که سعی دارند با واردکردن فشار، کویت را به موضع حمایت از یک گروه و تقابل با گروهی دیگر بکشند. اما تنها رویکردی که شیخ صباح اتخاذ می‌کند، مبتنی بر منافع کویت است مشروط بر اینکه برخلاف منافع منطقه نباشد. ناگفته پیداست که این رویکرد، بازتاب‌دهنده شخصیت کارکشته و باتجربه او در امور خلیج‌فارس است. به‌عبارت دیگر، او کاپیتان قادری است که می‌تواند کشتی را در ساحلی آرام و در میان آب‌های خروشان منطقه هدایت کند. سوال این است که شیخ‌صباح چه چیزی را برای ایران یا از ایران می‌خواهد؟ «امیر» آن چیزی را که در کویت گفته، در تهران بازگو خواهد کرد. به بیان دیگر، او بر حاکمیت تمامی کشورهای منطقه و عدم دخالت در امور داخلی کشورها تاکید خواهد کرد. علاوه بر این، او از ایران می‌خواهد که رویکردی اتخاذ نکند که باعث ایجاد حس منفی و عدم اعتمادبه‌نفس در میان همسایگانش شود. همچنین، او از تهران می‌خواهد تا به سرعت به ریسمان رنگ‌باخته امنیت و ثبات در منطقه کمک و همکاری‌های اقتصادی و تجاری میان تمامی کشورهای این منطقه از جهان را تقویت کند.
امیر از ایران می‌خواهد تا موضوعات معوقه و دیرینه‌ای همچون مرزهای دریایی، مساله فلات قاره و منابع مشترک خود با همسایگانش را به وسیله گفت‌وگو و به شکل مسالمت‌آمیز حل کنند. در واقع ما تلاش می‌کنیم که ایران به‌صورت عملی، روش جدیدی برای رسیدن به همکاری‌های مشترک بین کشورهای مختلف در سطح منطقه و بین‌الملل اتخاذ ‌کند و تمامی اقداماتی که ممکن است ایران را به سمت سیاست قبلی خود در قبال این مسایل سوق دهد، به کنار نهد. ما می‌خواهیم ببینیم که ایران در مورد برنامه‌ هسته‌ای‌اش با سازمان‌های بین‌المللی همکاری می‌کند و به تمامی تعهدات خود در قبال توافقات بین‌الملل پایبند است؟ به عبارت بهتر، ایران باید نرمش بیشتری برای پیشرفت در مذاکرات از خود نشان دهد. ما نیاز داریم ببینیم موقعیت قوی ایران در منطقه تنها به برتری نظامی این کشور خلاصه نمی‌شود بلکه موقعیت خود را با توسل به ثروت‌های طبیعی و منابع انسانی و به خاطر ملت و کشور خود به نحو مطلوب‌تری تقویت می‌کند. همچنین توافق با غرب، اجازه بهره‌وری از آخرین فناوری‌ها و صادرات و واردات را به ایران بدهد، آنگاه ایران خود را در موقعیت یک قدرت و مرکز تحرک اقتصادی، مالی، تجاری، صنعتی و کشاورزی منطقه خواهد دید. در انتها می‌خواهیم که «شیخ صباح» با زبان «کویتِ عرب- خلیج‌فارس» با ایران حرف بزند و نه زبان غربی-آمریکایی. چراکه او بیش از هر کس دیگری می‌داند که چه کسی می‌خواهد امروز به ما وهم و خیال بدهد و منافع فردای خود را از ما بخرد. صباح زبان عرب‌ها در تهران خواهد بود تا به صورت همزمان «حرف بزند» و «عمل کند».
سفر تاریخی امیر
حسن علی کرم نویسنده الوطن: مطمئنا این دیدار، با توجه به پیش‌زمینه‌های سیاسی و تاریخی خود نمی‌تواند به‌مثابه یک دیدار رسمی معمولی باشد. « امیر» قبل‌تر و به مناسبت‌هایی از ایران دیدار کرده است. به‌دنبال تهاجم «کافروار» عراق به کویت، امیر از ایران دیدار کرد تا موضع آنها را نسبت به این تخاصم صدام حسین بداند. هرچند بعدها مشخص شد که صدام‌حسین وعده‌های زیادی به ایران در رابطه با اختلاف‌های مرزی داده است اما در آن دیدار، امیر اطمینان پیدا کرد که ایران ضدتهاجم عراق است. آخرین دیدار امیر از ایران نیز به قبل از نشستن او بر مسند پادشاهی او بر می‌گردد. امیر در آخرین سفر خود به ایران برای شناخت ویژگی‌های برجسته شهرهای تاریخی و به خصوص اصفهان از این کشور دیدن کرد.
سفر جدید هم تاریخی است چراکه در شرایط فوق‌العاده‌‌ای انجام می‌شود. از یک‌سو امیر در حال حاضر رییس دوره‌ای شورای همکاری خلیج‌فارس، رییس دوره‌ای اجلاس سران عرب، رییس سران آفریقایی-عربی و رییس دوره‌ای اجلاس اقتصادی عرب-آسیا است.
از سویی دیگر ایران نیز با تصدی‌گری حسن روحانی بر سر برنامه هسته‌ای، دروازه‌های دیپلماسی را بر دیگر کشورهای جهان گشوده است و مشاجرات ایران با گروه موسوم به 1+5 بعد از اطمینان قدرت‌های غربی بر صلح‌آمیزبودن رآکتور هسته‌ای ایران فروکش کرده است. از این‌رو در این دیدارها، امیر و ایران در شرایط کاملا متفاوتی بر سر مسایل ریزودرشت مرتبط با رابطه اعراب و ایران به گفت‌وگو خواهند نشست.

چشم‌های منتظر منطقه
جابر محمد الهجری، نویسنده روزنامه القبس: کل منطقه عرب، مشتاق نتیجه دیدار امیر کویت، شیخ صباح الاحمد الصباح، از ایران است. آنها مشتاقند ببینند چگونه این دیدار، رابطه سست بین ایران و اعراب را که اکنون در پایین‌ترین سطح خود- بعد از پایان جنگ ایران و عراق - قرار دارد، ترمیم خواهد کرد. این دیدار می‌تواند موضوعات معوقه بین دو طرف را در چارچوب منفعت مردم و منطقه به ویژه مساله سوریه را حل کند. قربانیان جنگ سوریه، مردم، کشورشان، استقلالشان، رژیمشان و حتی وجودشان است. بدون شک این دیدار، امید به ازبین‌رفتن شکاف بین دو ساحل خلیج‌فارس را به وجود آورده است. البته هیچ‌گونه منفعتی در تضاد و تقابل بین دو کشور ایران و کویت، همچنین ایران و دیگر کشورهای عربی وجود ندارد و اگر این موضوعات بدون درنظرگرفتن خواسته قدرت‌های اصلی خارجی مدیریت شود، منافع استراتژیک و سعادت ملت‌های منطقه را به‌همراه خواهد داشت. اگر این حاصل شود ما خود را سوار بر عرشه یک کشتی در کنار ایران و در مواجهه با مشکلات مشابهی خواهیم دید. آنگاه هر دو طرف می‌توانند بر اساس میراث مشترک بین خود، یک سیستم قوی منطقه‌ای تشکیل دهند.

سفر امیر کویت به تهران، برگ جدیدی در روابط ایران و کشورهای خلیج‌فارس است؛ برگی که انتظارهای گسترده‌ای از آن می‌رود، از میانجی‌گری در رابطه ایران و شیخ‌نشین‌های خلیج‌فارس گرفته تا حل مساله سوریه. روزنامه‌های منطقه با نگاه‌های متفاوتی به این موضوع پرداخته‌اند.

کشورهای حاشیه خلیج‌فارس در انتظار تغییر سیاست‌های ایران
امید به گرم‌شدن روابط ایران و کشورهای حاشیه خلیج‌فارس با سفر «شیخ صباح الاحمد الصباح» به تهران افزایش یافته و این سفر فرصتی برای تهران است تا برگ تازه‌ای‌ بین روابط خود با کشورهای حاشیه خلیج‌فارس را رقم بزند. این سفر در زمانی رخ می‌دهد که روابط بین ایران و کشورهای حاشیه خلیج‌فارس همچنان «یخ‌زده‌» است. تحلیلگران معتقدند کشورهای حاشیه خلیج‌فارس در انتظار قدم‌های محسوسی از سوی ایران هستند تا تمایل خود را برای تغییر سیاست‌هایش در منطقه در سفر امیر کویت به تهران نشان دهد. سفر امیر کویت در قامت رییس دوره‌ای شورای همکاری خلیج‌فارس به ایران، فرصتی برای تهران است تا همزمان با پیشبرد مذاکرات هسته‌ای با قدرت‌های جهان، صفحه‌ای تازه در روابط خود با کشورهای حاشیه خلیج‌فارس باز کند. این سفر همچنین در زمانی رخ می‌دهد که روابط میان کشورهای حاشیه خلیج‌فارس با ایران - با وجود درگیری‌های جاری در سوریه و عراق - درحال بهبود است. تهران نسبت به نتایج سفر امیر کویت ابراز امیدواری کرده و از آن به‌عنوان راهی برای تقویت امنیت و صلح منطقه یاد کرده است. کویت که یک سوم جمعیتش شیعه هستند از روابط متوازنی با تهران بهره‌مند است و بر اساس گزارش‌های موجود، به‌عنوان میانجی بین تهران -ریاض عمل کرده است. روابط ایران و کشورهای خلیج‌فارس برای سال‌ها به وخامت گراییده بود. رویدادهای بحرین و سوریه دلایل اصلی این تیرگی به شمار می‌رفت. پس از انتخاب «حسن روحانی» - به‌عنوان سیاستمداری میانه‌رو - به ریاست‌جمهوری ایران، رویکرد دیپلماتیک تهران با هدف کاهش تنش‌ها به پیش رفت. تهران در همین راستا در پی بهبود روابط با همسایگان خود در حاشیه جنوبی خلیج‌فارس است. حسن روحانی در سفر اخیر خود به عمان بر مذاکرات و حل اختلافات تاکید کرد. دو هفته پیش، «سعود الفیصل»، وزیر خارجه عربستان از «محمدجواد ظریف»، همتای ایرانی خود دعوت کرد تا به ریاض سفر کند. تهران از رویکرد دوستانه عربستان از دعوت برای شرکت در سازمان همکاری‌های اسلامی در جده استقبال کرد. تحلیلگران معتقدند تماس‌های یک‌جانبه بین ایران و کشورهای حاشیه خلیج‌فارس استراتژی اتحاد در منطقه را تحت‌الشعاع قرار نخواهد داد. سفر امیر کویت به تهران که به همراه وزیران خارجه، نفت و اقتصاد انجام می‌شود، پس از دعوت عربستان سعودی از جواد ظریف رخ داد که حاکی از آمادگی برای مذاکره و دستیابی به امنیت منطقه است.

صباح در تهران چه می‌گوید
جاسم بودی، نویسنده و رییس هیات‌مدیره روزنامه الرای: «شاید امیر شیخ صباح الاحمد الصباح جزو معدود رهبرانی باشد که در مورد گفت‌وگوی آمریکا و غرب با جمهوری اسلامی شگفت‌زده نشد. او همچنین یکی از معدود رهبرانی است که در مورد چنین گفت‌وگوهایی نگران نیست و همه اینها را تلاشی جهت بالابردن امنیت و ثبات در منطقه می‌داند. اما سوال این است: چرا ما این موضوع را در مقدمه دیدار امیر از ایران یادآوری می‌کنیم؟ در پاسخ باید بگویم، که دید این مرد در مواجهه با مسایل منطقه بسیار آگاهانه است و واکنش‌های او براساس دلیل و شناخت است. این اتفاقات در میان رویکردهای متضاد گروه‌های مختلف اتفاق می‌افتد که سعی دارند با واردکردن فشار، کویت را به موضع حمایت از یک گروه و تقابل با گروهی دیگر بکشند. اما تنها رویکردی که شیخ صباح اتخاذ می‌کند، مبتنی بر منافع کویت است مشروط بر اینکه برخلاف منافع منطقه نباشد. ناگفته پیداست که این رویکرد، بازتاب‌دهنده شخصیت کارکشته و باتجربه او در امور خلیج‌فارس است. به‌عبارت دیگر، او کاپیتان قادری است که می‌تواند کشتی را در ساحلی آرام و در میان آب‌های خروشان منطقه هدایت کند. سوال این است که شیخ‌صباح چه چیزی را برای ایران یا از ایران می‌خواهد؟ «امیر» آن چیزی را که در کویت گفته، در تهران بازگو خواهد کرد. به بیان دیگر، او بر حاکمیت تمامی کشورهای منطقه و عدم دخالت در امور داخلی کشورها تاکید خواهد کرد. علاوه بر این، او از ایران می‌خواهد که رویکردی اتخاذ نکند که باعث ایجاد حس منفی و عدم اعتمادبه‌نفس در میان همسایگانش شود. همچنین، او از تهران می‌خواهد تا به سرعت به ریسمان رنگ‌باخته امنیت و ثبات در منطقه کمک و همکاری‌های اقتصادی و تجاری میان تمامی کشورهای این منطقه از جهان را تقویت کند.
امیر از ایران می‌خواهد تا موضوعات معوقه و دیرینه‌ای همچون مرزهای دریایی، مساله فلات قاره و منابع مشترک خود با همسایگانش را به وسیله گفت‌وگو و به شکل مسالمت‌آمیز حل کنند. در واقع ما تلاش می‌کنیم که ایران به‌صورت عملی، روش جدیدی برای رسیدن به همکاری‌های مشترک بین کشورهای مختلف در سطح منطقه و بین‌الملل اتخاذ ‌کند و تمامی اقداماتی که ممکن است ایران را به سمت سیاست قبلی خود در قبال این مسایل سوق دهد، به کنار نهد. ما می‌خواهیم ببینیم که ایران در مورد برنامه‌ هسته‌ای‌اش با سازمان‌های بین‌المللی همکاری می‌کند و به تمامی تعهدات خود در قبال توافقات بین‌الملل پایبند است؟ به عبارت بهتر، ایران باید نرمش بیشتری برای پیشرفت در مذاکرات از خود نشان دهد. ما نیاز داریم ببینیم موقعیت قوی ایران در منطقه تنها به برتری نظامی این کشور خلاصه نمی‌شود بلکه موقعیت خود را با توسل به ثروت‌های طبیعی و منابع انسانی و به خاطر ملت و کشور خود به نحو مطلوب‌تری تقویت می‌کند. همچنین توافق با غرب، اجازه بهره‌وری از آخرین فناوری‌ها و صادرات و واردات را به ایران بدهد، آنگاه ایران خود را در موقعیت یک قدرت و مرکز تحرک اقتصادی، مالی، تجاری، صنعتی و کشاورزی منطقه خواهد دید. در انتها می‌خواهیم که «شیخ صباح» با زبان «کویتِ عرب- خلیج‌فارس» با ایران حرف بزند و نه زبان غربی-آمریکایی. چراکه او بیش از هر کس دیگری می‌داند که چه کسی می‌خواهد امروز به ما وهم و خیال بدهد و منافع فردای خود را از ما بخرد. صباح زبان عرب‌ها در تهران خواهد بود تا به صورت همزمان «حرف بزند» و «عمل کند».
سفر تاریخی امیر
حسن علی کرم نویسنده الوطن: مطمئنا این دیدار، با توجه به پیش‌زمینه‌های سیاسی و تاریخی خود نمی‌تواند به‌مثابه یک دیدار رسمی معمولی باشد. « امیر» قبل‌تر و به مناسبت‌هایی از ایران دیدار کرده است. به‌دنبال تهاجم «کافروار» عراق به کویت، امیر از ایران دیدار کرد تا موضع آنها را نسبت به این تخاصم صدام حسین بداند. هرچند بعدها مشخص شد که صدام‌حسین وعده‌های زیادی به ایران در رابطه با اختلاف‌های مرزی داده است اما در آن دیدار، امیر اطمینان پیدا کرد که ایران ضدتهاجم عراق است. آخرین دیدار امیر از ایران نیز به قبل از نشستن او بر مسند پادشاهی او بر می‌گردد. امیر در آخرین سفر خود به ایران برای شناخت ویژگی‌های برجسته شهرهای تاریخی و به خصوص اصفهان از این کشور دیدن کرد.
سفر جدید هم تاریخی است چراکه در شرایط فوق‌العاده‌‌ای انجام می‌شود. از یک‌سو امیر در حال حاضر رییس دوره‌ای شورای همکاری خلیج‌فارس، رییس دوره‌ای اجلاس سران عرب، رییس سران آفریقایی-عربی و رییس دوره‌ای اجلاس اقتصادی عرب-آسیا است.
از سویی دیگر ایران نیز با تصدی‌گری حسن روحانی بر سر برنامه هسته‌ای، دروازه‌های دیپلماسی را بر دیگر کشورهای جهان گشوده است و مشاجرات ایران با گروه موسوم به 1+5 بعد از اطمینان قدرت‌های غربی بر صلح‌آمیزبودن رآکتور هسته‌ای ایران فروکش کرده است. از این‌رو در این دیدارها، امیر و ایران در شرایط کاملا متفاوتی بر سر مسایل ریزودرشت مرتبط با رابطه اعراب و ایران به گفت‌وگو خواهند نشست.

چشم‌های منتظر منطقه
جابر محمد الهجری، نویسنده روزنامه القبس: کل منطقه عرب، مشتاق نتیجه دیدار امیر کویت، شیخ صباح الاحمد الصباح، از ایران است. آنها مشتاقند ببینند چگونه این دیدار، رابطه سست بین ایران و اعراب را که اکنون در پایین‌ترین سطح خود- بعد از پایان جنگ ایران و عراق - قرار دارد، ترمیم خواهد کرد. این دیدار می‌تواند موضوعات معوقه بین دو طرف را در چارچوب منفعت مردم و منطقه به ویژه مساله سوریه را حل کند. قربانیان جنگ سوریه، مردم، کشورشان، استقلالشان، رژیمشان و حتی وجودشان است. بدون شک این دیدار، امید به ازبین‌رفتن شکاف بین دو ساحل خلیج‌فارس را به وجود آورده است. البته هیچ‌گونه منفعتی در تضاد و تقابل بین دو کشور ایران و کویت، همچنین ایران و دیگر کشورهای عربی وجود ندارد و اگر این موضوعات بدون درنظرگرفتن خواسته قدرت‌های اصلی خارجی مدیریت شود، منافع استراتژیک و سعادت ملت‌های منطقه را به‌همراه خواهد داشت. اگر این حاصل شود ما خود را سوار بر عرشه یک کشتی در کنار ایران و در مواجهه با مشکلات مشابهی خواهیم دید. آنگاه هر دو طرف می‌توانند بر اساس میراث مشترک بین خود، یک سیستم قوی منطقه‌ای تشکیل دهند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.