|

تقدیر از کامران شیردل در جشنواره «نهال»

فرانک آرتا

سال‌ها گذشت... در یک جمع دانشجویی از خالق «حماسه روستازاده گرگانی» یا «اون شب که بارون اومد» تجلیل شد. اینکه او چرا دیگر امروز فیلم نمی‌سازد و چرا در سکوت مانده جای سوال است و البته حدیثی مفصل؛ اما حکایت «برف به کوه نشست و عزیز شد» درباره این فیلمساز بزرگ ایرانی صدق می‌کند؛ فیلمسازی که در ترویج و حیات سینمای مدرن تاثیر زیادی داشت. دانشجویان یادآوری کردند که باید به یاد «کامران شیردل» باشیم. او که در سال‌های دور با ساخت مستند‌های خلاقه طرحی نو درافکند و حالا باید یادمان بماند که خالقان و پایه‌گذاران سینمایمان را جدی بگیریم و در لابه‌لای تاریخ، نوری بر هویت فراموش‌شده‌مان بیندازیم. تجلیل از خالق فیلم «تهران پایتخت ایران است» در جشنواره فیلم دانشجویی «نهال»، تلنگری زد به ذهن‌های غبارگرفته‌مان و خوشبختانه در شامگاه دهم خرداد که مراسم اختتامیه جشنواره فیلم دانشجویی «نهال» در ایوان شمس برپا شد، فیلمسازان ما همچون امیرنادری، ‌رخشان بنی‌اعتماد و کیانوش عیاری درباره او گفتند. امیر نادری که سال‌هاست از ایران رفته، با صدایش، پیام خود را به حاضران رساند. او در پیام خود عنوان کرد: ««کامران شیردل» یکی از پایه‌گذاران سینمای ایران است. هنگامی که او در ایران فیلم می‌ساخت، سینمایی به این شکل وجود نداشت. کامران شیردل یکی از قربانیان بزرگ هنر مدرن ایران است. کسی که هر روز، هر دقیقه به سینما فکر کرده بود، اما شانس ساختن برایش کم به‌وجود آمد. البته اگر کامران شیردل «فیلم» نساخته، اما «آدم» ساخته است. من به شخصه از «موسیو کامران» چیزهای بسیاری یاد گرفتم. آن‌که پای مرا به هنر مدرن چه سینما، موسیقی، مجسمه‌سازی و... باز کرد، او بود. از او بسیار آموختم و خودم را همیشه مدیون او می‌دانم. از او ممنونم و مطمئنم غیر از من، بسیاری دیگر هم از کامران آموختند. کارگردان فیلم «دونده» ادامه داد: «حق کامران در سینمای ما بیشتر از اینها بود. اما متاسفانه شاید نتوانست به آن‌چیزی که ‌می‌خواست برسد. به‌نظر می‌رسد اینجور مراسم‌ها را برای کسی که کارهایش را انجام داده و در کارش راه بسیاری رفته است، برگزار می‌کنند. در صورتی که تو برای من تازه در حال شروع‌کردن هستی، گرچه این حرف بی‌رحمانه‌ای است. اما باور کن که تو تازه درحال شروع‌کردن هستی و راه بسیاری در پیش داری. زمانی که تو را در نیویورک دیدم بسیار پرانرژی و آماده بودی تا کار انجام بدهی، سوژه‌ای که داری بسیار ناب است.» کارگردان فیلم «تنگنا» در پایان درخواست کرد: ‌«آقای کامران شیردل خواهش می‌کنم فیلمت را بساز و تمام این مدت را جبران کن.»
رخشان بنی‌اعتماد نیز درباره کامران شیردل گفت: «تجلیل از یک هنرمند صرفا منحصر به گذر زمان، سن‌وسال و موی‌سپید نیست. آقای شیردل بدعت‌هایی را در سینمای مستند گذاشت که به یادماندنی است و به حق باید برای او بزرگداشت برگزار شود، ‌اما نه‌فقط منحصر به برگزاری یک مراسم، ‌بلکه باید آثار او دیده شود.»
این کارگردان سینما ضمن اینکه خود را شاگرد ناخلف شیردل دانست، با اشاره به فیلم «تهران پایتخت ایران است» یادآور شد: «در سال1346 زمانی که ما دانشجو بودیم، طبیعتا کسی نمی‌توانست آن فیلم را ببیند. تنها هوشمندی انتخاب یک اسم جریان سینمای مستند اجتماعی را شکل داد و به ما یاد داد که چگونه ببینیم. باید بابت انتخاب این اسم که چگونه دیدن را به ما یاد داد، حتی اگر فیلم را هم ندیدیم در مقابل ایشان سر تعظیم فرود آوریم.»کیانوش عیاری نیز چنین به تجلیل از شیردل پرداخت: «سال1355 عضو سینمای آزاد اهواز بودم که فیلم‌های آماتوری می‌ساختیم. در کنار آن برای علاقه‌مندان به سینما فیلم نمایش می‌دادیم. در جلسه اول نمایش فیلم‌های سینمایی آزاد، پنج‌‌فیلم آقای شیردل نمایش داده شد و بروشوری هم پخش کردیم. تا امروز فیلم‌های نمایش داده‌شده با من همراهند.»این کارگردان در ادامه عنوان کرد: ‌«سال‌های بعد آقای شیردل را به بهانه‌های جشنواره‌های سینمای آزاد فیلم در تهران دیدم و متوجه شدم، ‌کاملا فیلمش شبیه به خودش است. البته ممکن است به‌ندرت چنین اتفاقی بیفتد.» عیاری افزود: «آقای شیردل این قسمت را به واسطه خودش و فیلم‌هایش به من تزریق کردند و نمی‌دانم آیا در عرصه فیلمسازی موفق شدم یا نه. آقای شیردل من از شما ممنون هستم. در ادامه مراسم کامران شیردل لوح تقدیری دریافت و طی سخنانی مطرح کرد: «از خانم بنی‌اعتماد و کیانوش عیاری عزیز که خاطرات خوبی از جوانی‌شان و همچنین جوانی خودم دارند، ممنون هستم. به هرحال شب عزیزی است. همه ما در جشنواره‌ها بودیم و می‌دانیم حال‌وهوای جوانانی که در اینجا منتظر هستند چگونه است. آنها منتظرند تا نتایج جشنواره اعلام شود. بنابراین دوست دارم با شما این شب را جشن بگیرم و از همه شما سپاسگزارم.» در پایان اسامی برندگان اعلام شد و جوایزی به آنها تعلق گرفت. برگزیدگان این دوره جشنواره فیلم «نهال» به این شرح هستند: تندیس بهترین طراحی صحنه و لباس: غزاله موتمن برای فیلم (دور یا نزدیک) /دیپلم بهترین طراحی صحنه و لباس: حمد زارع و شلاله خیری برای انیمیشن (دخترک آت‌آشغالی) / تندیس بهترین تدوین: محمد نجاریان برای فیلم (آنها) /تندیس بهترین تصویربرداری: سینا کرمانی‌زاده برای فیلم (حذف اضطراری) /دیپلم بهترین تصویربرداری: بهروز بادروج برای فیلم (آک‌آپ‌آس) /تندیس بهترین فیلمنامه: به‌طورمشترک به برادران دوقلو، هرام و بهمن حاج ابول‌لو برای فیلم (نجس)- فهیمه آقاحسنی و پیمان نعیمی (حذف اضطراری) /تندیس بهترین بازیگر زن: مهسا علافر برای فیلم (حذف اضطراری) /دیپلم بهترین بازیگر زن: ریحانه سلامت برای فیلم (دزدی) /تندیس بهترین بازیگر مرد: هومن کیایی برای فیلم (ناتمام) /دیپلم بهترین بازیگر مرد: جاوید قائم‌مقامی برای فیلم (آنها) /تندیس بهترین فیلم تجربی: (سایه‌ها هر کجا می‌خواهند می‌روند) /تندیس بهترین فیلم انیمیشن: (آلزایمر) /دیپلم بهترین فیلم انیمیشن: (دخترک آت‌آشغالی) /تندیس بهترین فیلم مستند: (سنگ‌شکن‌ گلون‌آباد) /دیپلم بهترین فیلم مستند: (آک‌آپ‌آس) /تندیس بهترین فیلم داستانی: (حذف اضطراری) /دیپلم بهترین فیلم داستانی: (نجس) /بهترین فیلم سال اول: (شال) /تندیس بهترین فیلم نیمه‌بلند: به‌طور مشترک به فیلم (خون‌مردگی) و (خیابان خیلی خلوت) /تندیس بهترین کارگردانی: پیمان نعیمی - فهیمه آقاحسنی (حذف اضطراری) /دیپلم بهترین کارگردانی: محمد حمزه‌ای برای فیلم (دور یا نزدیک) /جایزه ویژه هیات داوران: (خیابان خیلی خلوت) و (خانم گل‌میخکی) /جایزه آکادمی: (خانم گل‌میخکی) /جایزه ویژه دبیر جشنواره به (نجس) /جایزه بخش موضوع ویژه به (التیام) /جایزه بهترین فیلم از نگاه تماشاگران به (خون‌مردگی).
سال‌ها گذشت... در یک جمع دانشجویی از خالق «حماسه روستازاده گرگانی» یا «اون شب که بارون اومد» تجلیل شد. اینکه او چرا دیگر امروز فیلم نمی‌سازد و چرا در سکوت مانده جای سوال است و البته حدیثی مفصل؛ اما حکایت «برف به کوه نشست و عزیز شد» درباره این فیلمساز بزرگ ایرانی صدق می‌کند؛ فیلمسازی که در ترویج و حیات سینمای مدرن تاثیر زیادی داشت. دانشجویان یادآوری کردند که باید به یاد «کامران شیردل» باشیم. او که در سال‌های دور با ساخت مستند‌های خلاقه طرحی نو درافکند و حالا باید یادمان بماند که خالقان و پایه‌گذاران سینمایمان را جدی بگیریم و در لابه‌لای تاریخ، نوری بر هویت فراموش‌شده‌مان بیندازیم. تجلیل از خالق فیلم «تهران پایتخت ایران است» در جشنواره فیلم دانشجویی «نهال»، تلنگری زد به ذهن‌های غبارگرفته‌مان و خوشبختانه در شامگاه دهم خرداد که مراسم اختتامیه جشنواره فیلم دانشجویی «نهال» در ایوان شمس برپا شد، فیلمسازان ما همچون امیرنادری، ‌رخشان بنی‌اعتماد و کیانوش عیاری درباره او گفتند. امیر نادری که سال‌هاست از ایران رفته، با صدایش، پیام خود را به حاضران رساند. او در پیام خود عنوان کرد: ««کامران شیردل» یکی از پایه‌گذاران سینمای ایران است. هنگامی که او در ایران فیلم می‌ساخت، سینمایی به این شکل وجود نداشت. کامران شیردل یکی از قربانیان بزرگ هنر مدرن ایران است. کسی که هر روز، هر دقیقه به سینما فکر کرده بود، اما شانس ساختن برایش کم به‌وجود آمد. البته اگر کامران شیردل «فیلم» نساخته، اما «آدم» ساخته است. من به شخصه از «موسیو کامران» چیزهای بسیاری یاد گرفتم. آن‌که پای مرا به هنر مدرن چه سینما، موسیقی، مجسمه‌سازی و... باز کرد، او بود. از او بسیار آموختم و خودم را همیشه مدیون او می‌دانم. از او ممنونم و مطمئنم غیر از من، بسیاری دیگر هم از کامران آموختند. کارگردان فیلم «دونده» ادامه داد: «حق کامران در سینمای ما بیشتر از اینها بود. اما متاسفانه شاید نتوانست به آن‌چیزی که ‌می‌خواست برسد. به‌نظر می‌رسد اینجور مراسم‌ها را برای کسی که کارهایش را انجام داده و در کارش راه بسیاری رفته است، برگزار می‌کنند. در صورتی که تو برای من تازه در حال شروع‌کردن هستی، گرچه این حرف بی‌رحمانه‌ای است. اما باور کن که تو تازه درحال شروع‌کردن هستی و راه بسیاری در پیش داری. زمانی که تو را در نیویورک دیدم بسیار پرانرژی و آماده بودی تا کار انجام بدهی، سوژه‌ای که داری بسیار ناب است.» کارگردان فیلم «تنگنا» در پایان درخواست کرد: ‌«آقای کامران شیردل خواهش می‌کنم فیلمت را بساز و تمام این مدت را جبران کن.»
رخشان بنی‌اعتماد نیز درباره کامران شیردل گفت: «تجلیل از یک هنرمند صرفا منحصر به گذر زمان، سن‌وسال و موی‌سپید نیست. آقای شیردل بدعت‌هایی را در سینمای مستند گذاشت که به یادماندنی است و به حق باید برای او بزرگداشت برگزار شود، ‌اما نه‌فقط منحصر به برگزاری یک مراسم، ‌بلکه باید آثار او دیده شود.»
این کارگردان سینما ضمن اینکه خود را شاگرد ناخلف شیردل دانست، با اشاره به فیلم «تهران پایتخت ایران است» یادآور شد: «در سال1346 زمانی که ما دانشجو بودیم، طبیعتا کسی نمی‌توانست آن فیلم را ببیند. تنها هوشمندی انتخاب یک اسم جریان سینمای مستند اجتماعی را شکل داد و به ما یاد داد که چگونه ببینیم. باید بابت انتخاب این اسم که چگونه دیدن را به ما یاد داد، حتی اگر فیلم را هم ندیدیم در مقابل ایشان سر تعظیم فرود آوریم.»کیانوش عیاری نیز چنین به تجلیل از شیردل پرداخت: «سال1355 عضو سینمای آزاد اهواز بودم که فیلم‌های آماتوری می‌ساختیم. در کنار آن برای علاقه‌مندان به سینما فیلم نمایش می‌دادیم. در جلسه اول نمایش فیلم‌های سینمایی آزاد، پنج‌‌فیلم آقای شیردل نمایش داده شد و بروشوری هم پخش کردیم. تا امروز فیلم‌های نمایش داده‌شده با من همراهند.»این کارگردان در ادامه عنوان کرد: ‌«سال‌های بعد آقای شیردل را به بهانه‌های جشنواره‌های سینمای آزاد فیلم در تهران دیدم و متوجه شدم، ‌کاملا فیلمش شبیه به خودش است. البته ممکن است به‌ندرت چنین اتفاقی بیفتد.» عیاری افزود: «آقای شیردل این قسمت را به واسطه خودش و فیلم‌هایش به من تزریق کردند و نمی‌دانم آیا در عرصه فیلمسازی موفق شدم یا نه. آقای شیردل من از شما ممنون هستم. در ادامه مراسم کامران شیردل لوح تقدیری دریافت و طی سخنانی مطرح کرد: «از خانم بنی‌اعتماد و کیانوش عیاری عزیز که خاطرات خوبی از جوانی‌شان و همچنین جوانی خودم دارند، ممنون هستم. به هرحال شب عزیزی است. همه ما در جشنواره‌ها بودیم و می‌دانیم حال‌وهوای جوانانی که در اینجا منتظر هستند چگونه است. آنها منتظرند تا نتایج جشنواره اعلام شود. بنابراین دوست دارم با شما این شب را جشن بگیرم و از همه شما سپاسگزارم.» در پایان اسامی برندگان اعلام شد و جوایزی به آنها تعلق گرفت. برگزیدگان این دوره جشنواره فیلم «نهال» به این شرح هستند: تندیس بهترین طراحی صحنه و لباس: غزاله موتمن برای فیلم (دور یا نزدیک) /دیپلم بهترین طراحی صحنه و لباس: حمد زارع و شلاله خیری برای انیمیشن (دخترک آت‌آشغالی) / تندیس بهترین تدوین: محمد نجاریان برای فیلم (آنها) /تندیس بهترین تصویربرداری: سینا کرمانی‌زاده برای فیلم (حذف اضطراری) /دیپلم بهترین تصویربرداری: بهروز بادروج برای فیلم (آک‌آپ‌آس) /تندیس بهترین فیلمنامه: به‌طورمشترک به برادران دوقلو، هرام و بهمن حاج ابول‌لو برای فیلم (نجس)- فهیمه آقاحسنی و پیمان نعیمی (حذف اضطراری) /تندیس بهترین بازیگر زن: مهسا علافر برای فیلم (حذف اضطراری) /دیپلم بهترین بازیگر زن: ریحانه سلامت برای فیلم (دزدی) /تندیس بهترین بازیگر مرد: هومن کیایی برای فیلم (ناتمام) /دیپلم بهترین بازیگر مرد: جاوید قائم‌مقامی برای فیلم (آنها) /تندیس بهترین فیلم تجربی: (سایه‌ها هر کجا می‌خواهند می‌روند) /تندیس بهترین فیلم انیمیشن: (آلزایمر) /دیپلم بهترین فیلم انیمیشن: (دخترک آت‌آشغالی) /تندیس بهترین فیلم مستند: (سنگ‌شکن‌ گلون‌آباد) /دیپلم بهترین فیلم مستند: (آک‌آپ‌آس) /تندیس بهترین فیلم داستانی: (حذف اضطراری) /دیپلم بهترین فیلم داستانی: (نجس) /بهترین فیلم سال اول: (شال) /تندیس بهترین فیلم نیمه‌بلند: به‌طور مشترک به فیلم (خون‌مردگی) و (خیابان خیلی خلوت) /تندیس بهترین کارگردانی: پیمان نعیمی - فهیمه آقاحسنی (حذف اضطراری) /دیپلم بهترین کارگردانی: محمد حمزه‌ای برای فیلم (دور یا نزدیک) /جایزه ویژه هیات داوران: (خیابان خیلی خلوت) و (خانم گل‌میخکی) /جایزه آکادمی: (خانم گل‌میخکی) /جایزه ویژه دبیر جشنواره به (نجس) /جایزه بخش موضوع ویژه به (التیام) /جایزه بهترین فیلم از نگاه تماشاگران به (خون‌مردگی).

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.