|

کاسته‌ای افزوده

رامین صدیقی

ما شهرزده‌های امروزی تا چه اندازه می‌توانیم هویت فرهنگی خود را مجزا از روندی که در گوشه‌وکنار دنیا طی می‌شود تعریف کنیم؟ مگر نه اینکه چلو و خورشی که میل می‌کنیم، برنجش از هند می‌آید؟ مگر نه اینکه وسیله نقلیه‌ای که بر آن سواریم ایرانی نیست؟ مگر نه اینکه آداب زندگی امروزی‌مان در آپارتمان‌ها، اصولا زاده فرهنگ ما نیست؟ مگر نه اینکه کفشی که بر پا داریم چرمش از کشور همسایه می‌آید؟ مگر نه اینکه نیمی از عبارت‌های زبانمان دیگر پارسی نیست؟ مگر نه‌اینکه ‌سازی که به دست داریم سیم‌هایش از فرنگ آمده؟ مگر نه اینکه جامه‌ای که می‌پوشیم تا با آن به روی صحنه برویم وطنی نیست؟ آیا اینها یعنی ایرانی نیستیم؟ نه، ما ایرانی هستیم و به آن بسیار هم می‌بالیم.
اما آیا این بالیدن یعنی که آداب فرهنگی و اجتماعی‌مان واقعا مستقل مانده؟ آیا اصلا لزومی دارد بر این اصل پافشاری کنیم؟ آیا همه اینها به این معناست که هویت‌مان را گم کرده‌ایم؟ نه. فقط در کنار بی‌شمار سنت‌ها و آداب بومی مان، به ناچار امروزی هم شده‌ایم. بدون تعصب این را پذیرفته‌ایم و با غرور از ایرانی‌بودنمان هم لذت می‌بریم. یادمان هم نمی‌رود که در این بده‌بستان، توانستیم جوهره ایرانی‌مان را برای دیگر اقوام نیز بیان کنیم. همان‌گونه که سینمای ما توانست، شعر معاصر ما توانست. هنر تجسمی ما توانست. موسیقی ما توانست. پس چه بهتر با این مرزبندی‌ها خودمان را نترسانیم و معاصرشدنمان را چونان واقعیت بپذیریم.
کوآرتت کاسته برای من چنین است. احسان صدیق، پیتر سلیمانی‌پور، مازیار یونسی و روزبه فدوی دوستانم هستند. با یکی حتی هم‌مدرسه هم بوده‌ام. زندگی‌شان را می‌شناسم. آنها هم در این جنگل سیمانی و دودگرفته تهران ساکن هستند. صدای چکش بر اسکلت فلزی ساختمان‌ها را هر روز می‌شنوند. با صدای بوق آزار‌دهنده وسیله‌های نقلیه آشنا هستند. از تونل‌های زیرزمین شهر و داخل واگن‌های تنگ و مملو از مسافر، تردد می‌کنند. تصویر آن شهید جنگ را روی دیوار شهر می‌بینند که وقتی به‌خاطر کهنه‌شدن نقاشی، دوباره ترمیم شد، مرمتگر موهای آن شهید را نیز کمی خاکستری کرد، گویی با ما در حال پیرشدن است. وقتی چندصباحی شهرشان از آلودگی بری می‌شود، خوشحالند. تناقض‌های زندگی در اجتماع‌شان را عمیقا لمس می‌کنند. همبرگر هم می‌خورند. ولی سبزی‌پلوی شب‌عید برایشان چیز دیگری است. مدرن زندگی می‌کنند اما در شب یلدا، حافظ فراموش‌شان نمی‌شود. موسیقی غربی را دوست دارند اما دونلی شیرمحمدعلی اسپندار برایشان الهام‌بخش است. موسیقی کلاسیک را می‌شناسند اما مقام‌های منطقه کردستان مدهوش می‌کندشان. سازهایی که در دست دارند ایرانی نیست اما با تار حسین علیزاده، به ابرها می‌رسند. آنها همه اینها هستند اما هنرشان وارداتی نیست. تنها فرق‌شان این است که از تاثیرگرفتن از فرهنگ‌های دیگر یا زندگی پیرامونشان ابایی ندارند. بی‌تعصب به واقعیت‌های زندگی امروزی وصل هستند، از آن الهام می‌گیرند و بی‌آنکه از هویت خود بکاهند، به قریحه‌شان اضافه می‌کنند.
ما شهرزده‌های امروزی تا چه اندازه می‌توانیم هویت فرهنگی خود را مجزا از روندی که در گوشه‌وکنار دنیا طی می‌شود تعریف کنیم؟ مگر نه اینکه چلو و خورشی که میل می‌کنیم، برنجش از هند می‌آید؟ مگر نه اینکه وسیله نقلیه‌ای که بر آن سواریم ایرانی نیست؟ مگر نه اینکه آداب زندگی امروزی‌مان در آپارتمان‌ها، اصولا زاده فرهنگ ما نیست؟ مگر نه اینکه کفشی که بر پا داریم چرمش از کشور همسایه می‌آید؟ مگر نه اینکه نیمی از عبارت‌های زبانمان دیگر پارسی نیست؟ مگر نه‌اینکه ‌سازی که به دست داریم سیم‌هایش از فرنگ آمده؟ مگر نه اینکه جامه‌ای که می‌پوشیم تا با آن به روی صحنه برویم وطنی نیست؟ آیا اینها یعنی ایرانی نیستیم؟ نه، ما ایرانی هستیم و به آن بسیار هم می‌بالیم.
اما آیا این بالیدن یعنی که آداب فرهنگی و اجتماعی‌مان واقعا مستقل مانده؟ آیا اصلا لزومی دارد بر این اصل پافشاری کنیم؟ آیا همه اینها به این معناست که هویت‌مان را گم کرده‌ایم؟ نه. فقط در کنار بی‌شمار سنت‌ها و آداب بومی مان، به ناچار امروزی هم شده‌ایم. بدون تعصب این را پذیرفته‌ایم و با غرور از ایرانی‌بودنمان هم لذت می‌بریم. یادمان هم نمی‌رود که در این بده‌بستان، توانستیم جوهره ایرانی‌مان را برای دیگر اقوام نیز بیان کنیم. همان‌گونه که سینمای ما توانست، شعر معاصر ما توانست. هنر تجسمی ما توانست. موسیقی ما توانست. پس چه بهتر با این مرزبندی‌ها خودمان را نترسانیم و معاصرشدنمان را چونان واقعیت بپذیریم.
کوآرتت کاسته برای من چنین است. احسان صدیق، پیتر سلیمانی‌پور، مازیار یونسی و روزبه فدوی دوستانم هستند. با یکی حتی هم‌مدرسه هم بوده‌ام. زندگی‌شان را می‌شناسم. آنها هم در این جنگل سیمانی و دودگرفته تهران ساکن هستند. صدای چکش بر اسکلت فلزی ساختمان‌ها را هر روز می‌شنوند. با صدای بوق آزار‌دهنده وسیله‌های نقلیه آشنا هستند. از تونل‌های زیرزمین شهر و داخل واگن‌های تنگ و مملو از مسافر، تردد می‌کنند. تصویر آن شهید جنگ را روی دیوار شهر می‌بینند که وقتی به‌خاطر کهنه‌شدن نقاشی، دوباره ترمیم شد، مرمتگر موهای آن شهید را نیز کمی خاکستری کرد، گویی با ما در حال پیرشدن است. وقتی چندصباحی شهرشان از آلودگی بری می‌شود، خوشحالند. تناقض‌های زندگی در اجتماع‌شان را عمیقا لمس می‌کنند. همبرگر هم می‌خورند. ولی سبزی‌پلوی شب‌عید برایشان چیز دیگری است. مدرن زندگی می‌کنند اما در شب یلدا، حافظ فراموش‌شان نمی‌شود. موسیقی غربی را دوست دارند اما دونلی شیرمحمدعلی اسپندار برایشان الهام‌بخش است. موسیقی کلاسیک را می‌شناسند اما مقام‌های منطقه کردستان مدهوش می‌کندشان. سازهایی که در دست دارند ایرانی نیست اما با تار حسین علیزاده، به ابرها می‌رسند. آنها همه اینها هستند اما هنرشان وارداتی نیست. تنها فرق‌شان این است که از تاثیرگرفتن از فرهنگ‌های دیگر یا زندگی پیرامونشان ابایی ندارند. بی‌تعصب به واقعیت‌های زندگی امروزی وصل هستند، از آن الهام می‌گیرند و بی‌آنکه از هویت خود بکاهند، به قریحه‌شان اضافه می‌کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.