|

طالبانی هم سهم داشت

ترجمه: سامان سلیمانی

طالبانی نیز در بروز اختلاف میان کردها و قاسم، که به بارزانی اتهام می‌زد، سهم داشت.مام جلال می‌گوید: «در عید نوروز ١٩٦١ در بغداد بودم، عضو دفتر سیاسی اعلامی بودم، عمر دبابه نیز در زندان بود، همچنان‌که قبلا نیز گفتم بارزانی در بارزان بود، من بودم که پیام عید نوروز را در سالن شعب (در منطقه رصافه بغداد و نزدیک ساختمان وزارت دفاع قدیم که قاسم آن را دفتر کار خود قرار داده بود) خواندم و در پیامم از قاسم انتقاد و از بارزانی دفاع کردم که قاسم به او اتهام زده بود، در عین حال از قیام کرد دفاع کردم و گفتم: زمانی که کردها در عصر پادشاهی علیه استعمار مبارزه می‌کردند، کسانی بودند که تحت فرماندهی ژنرال بریتانیایی علیه قیام کُرد فعالیت می‌کردند، منظورم نیز خود قاسم بود، بعد از آن از مراسم خارج شدم و در آپارتمانی در بغداد که متعلق به خودمان بود خودم را مخفی کردم، از آن‌روز به‌بعد مخفیانه زیستم تا به سلیمانیه رفتم، چون می‌دانستم که دستگیر می‌شوم، عملا نیز دستور دستگیری‌ من صادر شده بود.»طالبانی در ادامه صحبت‌هایش می‌افزاید: «در سلیمانیه تشکیلات قوی و فعالی داشتیم، من نیز در دفتر سیاسی عضوی موثر و فعال و از نزدیک‌ترین اعضای دفتر سیاسی به ژنرال بارزانی بودم، قبل از شروع قیام از مکانی که در سلیمانیه خودم را مخفی کرده بودم بیرون آمدم و به مناطقی رفتم که در آنجا قدرت داشتیم در خلکان و کوه هیبت‌سلطان و دربندیخان و دربند بازیان و در بین این مناطق رفت‌وآمد می‌کردیم.» دور از مرکز شهر سلیمانیه، میان دره و کوه‌هایی که طبیعتی بخشنده همچون خود کردها دارند و چشمه، آبشار، رودخانه و گل‌های کوهی به طبیعت رنگ‌وبوی دیگری می‌دهند، در چنین مکانی و در دامن دو کوه نزدیک به‌هم، منطقه بسیار زیبایی به نام چم‌رزان وجود دارد که معنایش دره‌ای است که باران در آن جمع می‌شود و از بالای کوه آبشاری پایین می‌آید که پافل نام دارد، این نیز اسمی‌ است که طالبانی برای پسر اولش انتخاب کرده است، چم‌رزان قبلا به این مشهور بود که سخت است و به‌سختی می‌توان از آن عبور کرد، همچنین به فراوانی آب و غارهای طبیعی‌ شهرت دارد. طالبانی این منطقه را به‌عنوان مرکز شروع فعالیت‌های مبارزاتی‌اش بعد از اینکه وظیفه فرماندهی منطقه سلیمانیه و کرکوک به عهده‌اش گذاشته شد، انتخاب کرد. طالبانی می‌گوید: «اولین مرکز ما چم‌رزان بود، در منطقه سلیمانیه سه گروه بودیم، اولی در کوه ماوت بود با فرماندهی محمد حاجی‌طاهر، دومی نیز در دربندیخان بود با فرماندهی حلمی شریف، گروه سوم نیز به فرماندهی من در چم‌رزان بودیم، ما در مرکز خود ١٤ پیشمرگه بودیم، فقط چهارنفرمان مسلح بودیم و ١٠نفر بقیه بدون اسلحه بودند، اما کم‌کم از نظر تعداد بیشتر شدیم و اسلحه نیز به دست آوردیم، چون پولی برای خرید اسلحه نداشتیم؛ چراکه آن زمان کسی نبود که از ما حمایت کند و اسلحه‌ای برایمان بفرستد، بلکه مراکز پلیس را محاصره می‌کردیم و هر تعداد اسلحه ‌داشتند با خود می‌بردیم، همچنان که تشکیلاتی میان‌پلیس هم داشتیم که اسلحه و مهمات برایمان می‌فرستادند یا کسانی که خودخواسته از سرباز و پلیس فرار می‌کردند و با اسلحه‌هایشان به صفوف ما می‌پیوستند، به‌طوری‌که مسلح‌کردنمان کار ساده‌ای بود و سلاح‌های ما از تفنگ بیشتر نبود و حکومت با هواپیما و توپ علیه ما می‌جنگید.» مام‌جلال موضع کردها در زمان شروع قیام را اینگونه توضیح می‌دهد: «آن زمان دو نیروی موثر در قیام کردها حضور داشتند، نیرویی به فرماندهی ژنرال بارزانی در منطقه بادینان که از چندصد مبارز تشکیل می‌شد و دیگری در کوه صفین به فرماندهی عمر دبابه، بعدها این نیرو که از ٢٥٠ پیشمرگه تشکیل می‌شد از صفین به منطقه رانیه انتقال یافتند، تمام نیروهای ما نیز که از چند پیشمرگه تشکیل می‌شد، بعدها همچنان که گفتم کم‌کم زیادتر شدند.» طالبانی در ادامه می‌گوید: «حکومت هیچگونه عملیاتی برعلیه ما در چم‌رزان انجام نداد، بلکه ما مزاحمت ایجاد می‌کردیم و علیه او عملیات انجام می‌دادیم، اولین فعالیت نظامی که خودم آن را فرماندهی کردم با هدف تامین پول برای قیام و مبارزان صورت گرفت، چون پول نداشتیم، برای همین بر پول توتونی که از اربیل به کویسنجق فرستاده می‌شد، تمرکز کردیم، کمینی برای کاروانی که پول را انتقال می‌داد، گذاشتیم و پول را گرفتیم، میزان پول ٣٠هزاردینار بود که برای ما منبع مالی بزرگ و سرمایه‌ای بسیار ارزشمند به حساب می‌آمد، با این پول اسلحه نخریدیم، چون همچنان که گفتم اسلحه تصرف می‌کردیم و در این راه مشکلی نداشتیم، اما مبلغ 30هزاردینار را به این شکل تقسیم کردیم: 10هزاردینار از آن را برای ژنرال بارزانی فرستادیم تا در میان پیشمرگه‌هایی تقسیم کند که تحت فرماندهی‌ او بودند، ١٠هزار دینار آن را نیز برای دفتر سیاسی فرستادیم که هنوز در شهرها مخفیانه زندگی می‌کردند، به‌ویژه در سلیمانیه، ١٠هزار دینار باقیمانده را نیز بین پیشمرگه‌ها تقسیم کردیم، این نیز برای اولین‌باری بود که مقداری پول میان پیشمرگه‌ها تقسیم می‌شد، همچنین لباس جدید برایشان خریدیم.» طالبانی زمانی که به‌عنوان فرمانده نظامی انتخاب شد در کارش موفق بود همچنان که در تحصیل و فعالیت حزبی نیز موفق بود، مشخص‌ترین جنگ‌ها را که پیشمرگه‌های تحت امر او؛ در آن زمان انجام دادند به یاد دارد و می‌گوید: «همچنان که گفتم در چم‌رزان ١٤پیشمرگه بودیم، بعد از مدتی تعداد پیشمرگه‌هایی که با من بودند به هزاران نفر رسید و جنگ را گسترش دادیم، مهم‌ترین جنگی که در آن زمان انجام دادیم آزادی منطقه شارباژیر بود در شب ٢١ مارس ١٩٦٢، زمانی که حمله بزرگی را در آن منطقه انجام دادیم و همه پاسگاه‌ها را آزاد کردیم، فقط پاسگاه شهر باقی ماند که نتوانستیم آن را آزاد کنیم.
طالبانی نیز در بروز اختلاف میان کردها و قاسم، که به بارزانی اتهام می‌زد، سهم داشت.مام جلال می‌گوید: «در عید نوروز ١٩٦١ در بغداد بودم، عضو دفتر سیاسی اعلامی بودم، عمر دبابه نیز در زندان بود، همچنان‌که قبلا نیز گفتم بارزانی در بارزان بود، من بودم که پیام عید نوروز را در سالن شعب (در منطقه رصافه بغداد و نزدیک ساختمان وزارت دفاع قدیم که قاسم آن را دفتر کار خود قرار داده بود) خواندم و در پیامم از قاسم انتقاد و از بارزانی دفاع کردم که قاسم به او اتهام زده بود، در عین حال از قیام کرد دفاع کردم و گفتم: زمانی که کردها در عصر پادشاهی علیه استعمار مبارزه می‌کردند، کسانی بودند که تحت فرماندهی ژنرال بریتانیایی علیه قیام کُرد فعالیت می‌کردند، منظورم نیز خود قاسم بود، بعد از آن از مراسم خارج شدم و در آپارتمانی در بغداد که متعلق به خودمان بود خودم را مخفی کردم، از آن‌روز به‌بعد مخفیانه زیستم تا به سلیمانیه رفتم، چون می‌دانستم که دستگیر می‌شوم، عملا نیز دستور دستگیری‌ من صادر شده بود.»طالبانی در ادامه صحبت‌هایش می‌افزاید: «در سلیمانیه تشکیلات قوی و فعالی داشتیم، من نیز در دفتر سیاسی عضوی موثر و فعال و از نزدیک‌ترین اعضای دفتر سیاسی به ژنرال بارزانی بودم، قبل از شروع قیام از مکانی که در سلیمانیه خودم را مخفی کرده بودم بیرون آمدم و به مناطقی رفتم که در آنجا قدرت داشتیم در خلکان و کوه هیبت‌سلطان و دربندیخان و دربند بازیان و در بین این مناطق رفت‌وآمد می‌کردیم.» دور از مرکز شهر سلیمانیه، میان دره و کوه‌هایی که طبیعتی بخشنده همچون خود کردها دارند و چشمه، آبشار، رودخانه و گل‌های کوهی به طبیعت رنگ‌وبوی دیگری می‌دهند، در چنین مکانی و در دامن دو کوه نزدیک به‌هم، منطقه بسیار زیبایی به نام چم‌رزان وجود دارد که معنایش دره‌ای است که باران در آن جمع می‌شود و از بالای کوه آبشاری پایین می‌آید که پافل نام دارد، این نیز اسمی‌ است که طالبانی برای پسر اولش انتخاب کرده است، چم‌رزان قبلا به این مشهور بود که سخت است و به‌سختی می‌توان از آن عبور کرد، همچنین به فراوانی آب و غارهای طبیعی‌ شهرت دارد. طالبانی این منطقه را به‌عنوان مرکز شروع فعالیت‌های مبارزاتی‌اش بعد از اینکه وظیفه فرماندهی منطقه سلیمانیه و کرکوک به عهده‌اش گذاشته شد، انتخاب کرد. طالبانی می‌گوید: «اولین مرکز ما چم‌رزان بود، در منطقه سلیمانیه سه گروه بودیم، اولی در کوه ماوت بود با فرماندهی محمد حاجی‌طاهر، دومی نیز در دربندیخان بود با فرماندهی حلمی شریف، گروه سوم نیز به فرماندهی من در چم‌رزان بودیم، ما در مرکز خود ١٤ پیشمرگه بودیم، فقط چهارنفرمان مسلح بودیم و ١٠نفر بقیه بدون اسلحه بودند، اما کم‌کم از نظر تعداد بیشتر شدیم و اسلحه نیز به دست آوردیم، چون پولی برای خرید اسلحه نداشتیم؛ چراکه آن زمان کسی نبود که از ما حمایت کند و اسلحه‌ای برایمان بفرستد، بلکه مراکز پلیس را محاصره می‌کردیم و هر تعداد اسلحه ‌داشتند با خود می‌بردیم، همچنان که تشکیلاتی میان‌پلیس هم داشتیم که اسلحه و مهمات برایمان می‌فرستادند یا کسانی که خودخواسته از سرباز و پلیس فرار می‌کردند و با اسلحه‌هایشان به صفوف ما می‌پیوستند، به‌طوری‌که مسلح‌کردنمان کار ساده‌ای بود و سلاح‌های ما از تفنگ بیشتر نبود و حکومت با هواپیما و توپ علیه ما می‌جنگید.» مام‌جلال موضع کردها در زمان شروع قیام را اینگونه توضیح می‌دهد: «آن زمان دو نیروی موثر در قیام کردها حضور داشتند، نیرویی به فرماندهی ژنرال بارزانی در منطقه بادینان که از چندصد مبارز تشکیل می‌شد و دیگری در کوه صفین به فرماندهی عمر دبابه، بعدها این نیرو که از ٢٥٠ پیشمرگه تشکیل می‌شد از صفین به منطقه رانیه انتقال یافتند، تمام نیروهای ما نیز که از چند پیشمرگه تشکیل می‌شد، بعدها همچنان که گفتم کم‌کم زیادتر شدند.» طالبانی در ادامه می‌گوید: «حکومت هیچگونه عملیاتی برعلیه ما در چم‌رزان انجام نداد، بلکه ما مزاحمت ایجاد می‌کردیم و علیه او عملیات انجام می‌دادیم، اولین فعالیت نظامی که خودم آن را فرماندهی کردم با هدف تامین پول برای قیام و مبارزان صورت گرفت، چون پول نداشتیم، برای همین بر پول توتونی که از اربیل به کویسنجق فرستاده می‌شد، تمرکز کردیم، کمینی برای کاروانی که پول را انتقال می‌داد، گذاشتیم و پول را گرفتیم، میزان پول ٣٠هزاردینار بود که برای ما منبع مالی بزرگ و سرمایه‌ای بسیار ارزشمند به حساب می‌آمد، با این پول اسلحه نخریدیم، چون همچنان که گفتم اسلحه تصرف می‌کردیم و در این راه مشکلی نداشتیم، اما مبلغ 30هزاردینار را به این شکل تقسیم کردیم: 10هزاردینار از آن را برای ژنرال بارزانی فرستادیم تا در میان پیشمرگه‌هایی تقسیم کند که تحت فرماندهی‌ او بودند، ١٠هزار دینار آن را نیز برای دفتر سیاسی فرستادیم که هنوز در شهرها مخفیانه زندگی می‌کردند، به‌ویژه در سلیمانیه، ١٠هزار دینار باقیمانده را نیز بین پیشمرگه‌ها تقسیم کردیم، این نیز برای اولین‌باری بود که مقداری پول میان پیشمرگه‌ها تقسیم می‌شد، همچنین لباس جدید برایشان خریدیم.» طالبانی زمانی که به‌عنوان فرمانده نظامی انتخاب شد در کارش موفق بود همچنان که در تحصیل و فعالیت حزبی نیز موفق بود، مشخص‌ترین جنگ‌ها را که پیشمرگه‌های تحت امر او؛ در آن زمان انجام دادند به یاد دارد و می‌گوید: «همچنان که گفتم در چم‌رزان ١٤پیشمرگه بودیم، بعد از مدتی تعداد پیشمرگه‌هایی که با من بودند به هزاران نفر رسید و جنگ را گسترش دادیم، مهم‌ترین جنگی که در آن زمان انجام دادیم آزادی منطقه شارباژیر بود در شب ٢١ مارس ١٩٦٢، زمانی که حمله بزرگی را در آن منطقه انجام دادیم و همه پاسگاه‌ها را آزاد کردیم، فقط پاسگاه شهر باقی ماند که نتوانستیم آن را آزاد کنیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.