|

در «سوما» قاتل هست

سودابه رخش

صبح که برخاستم همه جا سیاه بود
بالای سرمان نخست‌وزیری داریم که به جنایت «قضا و قدر» می‌گوید
خارجی‌ها هم به ماتم نشسته‌اند
اما به همین زودی‌ها فراموش می‌شود و می‌رود
فردا یا پس فردا یا روزی دیگر
چه‌ها که بر سرمان نیاید*
دو کیلومتر زیرزمین زندگی برای کارگران معدن سومای ترکیه به کندی در جریان بود اما صاحبان شرکت هلدینگ سوما برای پایان زندگی معدنچیان عجله داشتند؛ خبر کوتاه بود: «حادثه انفجار معدن سوما به مرگ حدود 300کارگر منجر شد.» حادثه واقعی اما پس از آن اتفاق افتاد، زمانی که معترضان روبه‌روی دفتر صاحبان معدن فریاد می‌زدند: «قاتل‌ها»
آنها همپای بسیاری از ناظران باور داشتند انفجاری که صدها کشته بر جای گذاشت حادثه‌ای تصادفی نبود، بلکه نتیجه مستقیم یک‌دهه نئولیبرال‌سازی است. اردوغان اما برای توجیه دولتش، از فجایع قرن نوزدهم انگلیس و اواخر قرن بیستم هند و بسیاری از مکان‌ها و زمان‌های دیگر مثال آورد و با این آمار و ارقام در واقع اقرار کرد که عملکرد ترکیه قرن بیست‌ویکم در امنیت کارگران، همتراز عملکرد قرن نوزدهم همسایگانش است. با وجود توجیهات تاریخی نخست‌وزیر، منتقدان مساله را عمیق‌تر می‌دانند و معتقدند مشکل سیستماتیک، رابطه میان صنایع سنگین و دولت است. کارگران هم شرکت معدن را به شرایط کاری پرخطر متهم می‌کنند.
یکی از بازماندگان انفجار معدن در مصاحبه‌ای با سی‌ان‌ان ترک می‌گوید که سرپرست کارگران با راهنمایی غلط به معدنچیان آنها را در جایی دور از اکسیژن به دام انداخته است. او ادامه می‌دهد: «این یک اتفاق ناگهانی نیست. مردم اینجا در حال مرگ هستند، مجروح شده‌اند و همه اینها به خاطر پول است... آنها ما را به اینجا می‌فرستند مانند بره‌ای که به کشتارگاه فرستاده می‌شود. محیط کار ما اصلا امن نیست.»
ترکیه کشور بسیار ناامنی برای کارگران معدن و کارگران دیگر بخش‌هاست. در یک‌دهه گذشته بیش از 11هزار کارگر ترک در حوادث مربوط به کار جان خود را از دست داده‌اند. گزارش سازمان بین‌المللی کار در سال 2012 ترکیه را در جایگاه سوم در میان بدترین کشورها در زمینه مرگ و میر کارگران قرار داد.
گزارش یک اندیشکده مستقر در آنکارا در سال 2010 حاکی از آن بود که استخراج هر یک‌میلیون‌تن زغال‌سنگ در ترکیه به مرگ 7/2 کارگر منجر می‌شود، این در حالی است که در چین با همین میزان استخراج تنها 1/27 کارگر می‌میرند.
با وجود این وزیر انرژی ترکیه گوشه‌ای از مسوولیت این فاجعه را می‌پذیرد: «این بدترین فاجعه معدن در ترکیه است» البته این تمام صحبت‌های او نبود و او در ادامه می‌گوید: «آمار و ارقام تلفات مهم نیست.» اظهارات او در واقع نشان‌دهنده عقاید نئولیبرال اوست؛ عقیده‌ای که می‌گوید هزینه‌های انسانی در مقابل سود بیشتر، ناچیز و حتی اجتناب‌ناپذیر است.
شرکت هلدینگ سوما همان شرکتی است که بر اساس مدلی که دولت ترکیه در سال 2005 ارایه داد، هزینه‌های زغال‌سنگ را از هر تن 130دلار به هر تن 23دلار کاهش داد. درواقع حزب عدالت و توسعه تولیدات انرژی داخلی خود را با خصوصی‌سازی دو برابر کرد.
این شرکت همچنین روابط نزدیکی با حزب عدالت و توسعه داشته و دارد. به‌طور مثال همسر مدیرکل این شرکت، مشاور منطقه‌ای حزب عدالت و توسعه است. سوما همچنین سرمایه‌گذار موسسه خیریه زغال‌سنگی بود که توسط حزب حاکم در انتخابات محلی برای جذب حمایت فقرا، تاسیس شده بود. نوال سویندی یکی از روزنامه‌نگاران ترک در مصاحبه با شبکه تلویزیونی مستقل «هالک‌تی‌وی» گفت که این روابط گرم و دوستانه میان این شرکت خصوصی و حزب حاکم باعث شده که شرکت سوما خواهان پیوستن کارگران خود به حزب عدالت و توسعه و رای‌دادن به این حزب در انتخابات شود.
«سوما» که منطقه‌ای با صدهزارنفر جمعیت است یکی از مناطق مهم استخراج زغال‌سنگ در ترکیه است. ترکیه هنوز هم از این منابع برای تولید برق داخلی خود استفاده می‌کند. اوایل این ماه وزیر انرژی ترکیه اعلام کرد که ترکیه 118میلیارددلار تا سال 2013 در این قسمت سرمایه‌گذاری کرده تا از پس دوبرابر شدن مصرف انرژی برآید. اما اندکی پیش از آن اعلام شد که موقعیت ترکیه در بازارهای انرژی جهانی به‌سرعت در حال ارتقاست. حزب عدالت و توسعه این سرمایه‌گذاری‌ها را با خصوصی سازی، مقررات‌زدایی و کاهش دستمزدها ممکن کرده تا معادن ترکیه را برای سرمایه‌های غربی، سودآور و جذاب نگه دارد. به‌عنوان بخشی از این استراتژی، هزینه‌ها با «کاهش روش‌های ایمنی»، «ایجاد شرایط کار انعطاف‌پذیر»، «پایین‌آوردن استانداردهای آموزش» و «قرارداد با کارگران غیرماهر و زیر سن قانونی» کم شده است. بر اساس گزارش‌ها متوسط دستمزد ماهانه هر کارگر 500دلار است. البته مشکل تنها مربوط به معادن خصوصی نیست. اتحادیه معدنچیان در مارس 2010 گزارش داد که بین سال‌های 2000 تا 2009، 25هزارو655 حادثه در معادن دولتی زغال‌سنگ ترکیه رخ داده بود، این در حالی است که با آموزش و بازرسی‌های ایمنی کافی می‌شد از 98‌درصد این حوادث جلوگیری کرد. این اعداد و ارقام البته برای اردوغان به اندازه تاریخ فجایع کارگری دیگر کشورها جذابیت ندارد اما اگر اردوغان تاریخ را می‌داند، باید این موضوع را نیز بداند که مصیبت‌های طبقه کارگر، نقطه سنجش واقعیت در قدرت سیاسی دولت‌هاست.
* بخشی از اولین شعری که پس از انفجار معدن سوما سروده شد.
منابع:
www.roarmag.org
www.rt.com
www.jadaliyya.com
صبح که برخاستم همه جا سیاه بود
بالای سرمان نخست‌وزیری داریم که به جنایت «قضا و قدر» می‌گوید
خارجی‌ها هم به ماتم نشسته‌اند
اما به همین زودی‌ها فراموش می‌شود و می‌رود
فردا یا پس فردا یا روزی دیگر
چه‌ها که بر سرمان نیاید*
دو کیلومتر زیرزمین زندگی برای کارگران معدن سومای ترکیه به کندی در جریان بود اما صاحبان شرکت هلدینگ سوما برای پایان زندگی معدنچیان عجله داشتند؛ خبر کوتاه بود: «حادثه انفجار معدن سوما به مرگ حدود 300کارگر منجر شد.» حادثه واقعی اما پس از آن اتفاق افتاد، زمانی که معترضان روبه‌روی دفتر صاحبان معدن فریاد می‌زدند: «قاتل‌ها»
آنها همپای بسیاری از ناظران باور داشتند انفجاری که صدها کشته بر جای گذاشت حادثه‌ای تصادفی نبود، بلکه نتیجه مستقیم یک‌دهه نئولیبرال‌سازی است. اردوغان اما برای توجیه دولتش، از فجایع قرن نوزدهم انگلیس و اواخر قرن بیستم هند و بسیاری از مکان‌ها و زمان‌های دیگر مثال آورد و با این آمار و ارقام در واقع اقرار کرد که عملکرد ترکیه قرن بیست‌ویکم در امنیت کارگران، همتراز عملکرد قرن نوزدهم همسایگانش است. با وجود توجیهات تاریخی نخست‌وزیر، منتقدان مساله را عمیق‌تر می‌دانند و معتقدند مشکل سیستماتیک، رابطه میان صنایع سنگین و دولت است. کارگران هم شرکت معدن را به شرایط کاری پرخطر متهم می‌کنند.
یکی از بازماندگان انفجار معدن در مصاحبه‌ای با سی‌ان‌ان ترک می‌گوید که سرپرست کارگران با راهنمایی غلط به معدنچیان آنها را در جایی دور از اکسیژن به دام انداخته است. او ادامه می‌دهد: «این یک اتفاق ناگهانی نیست. مردم اینجا در حال مرگ هستند، مجروح شده‌اند و همه اینها به خاطر پول است... آنها ما را به اینجا می‌فرستند مانند بره‌ای که به کشتارگاه فرستاده می‌شود. محیط کار ما اصلا امن نیست.»
ترکیه کشور بسیار ناامنی برای کارگران معدن و کارگران دیگر بخش‌هاست. در یک‌دهه گذشته بیش از 11هزار کارگر ترک در حوادث مربوط به کار جان خود را از دست داده‌اند. گزارش سازمان بین‌المللی کار در سال 2012 ترکیه را در جایگاه سوم در میان بدترین کشورها در زمینه مرگ و میر کارگران قرار داد.
گزارش یک اندیشکده مستقر در آنکارا در سال 2010 حاکی از آن بود که استخراج هر یک‌میلیون‌تن زغال‌سنگ در ترکیه به مرگ 7/2 کارگر منجر می‌شود، این در حالی است که در چین با همین میزان استخراج تنها 1/27 کارگر می‌میرند.
با وجود این وزیر انرژی ترکیه گوشه‌ای از مسوولیت این فاجعه را می‌پذیرد: «این بدترین فاجعه معدن در ترکیه است» البته این تمام صحبت‌های او نبود و او در ادامه می‌گوید: «آمار و ارقام تلفات مهم نیست.» اظهارات او در واقع نشان‌دهنده عقاید نئولیبرال اوست؛ عقیده‌ای که می‌گوید هزینه‌های انسانی در مقابل سود بیشتر، ناچیز و حتی اجتناب‌ناپذیر است.
شرکت هلدینگ سوما همان شرکتی است که بر اساس مدلی که دولت ترکیه در سال 2005 ارایه داد، هزینه‌های زغال‌سنگ را از هر تن 130دلار به هر تن 23دلار کاهش داد. درواقع حزب عدالت و توسعه تولیدات انرژی داخلی خود را با خصوصی‌سازی دو برابر کرد.
این شرکت همچنین روابط نزدیکی با حزب عدالت و توسعه داشته و دارد. به‌طور مثال همسر مدیرکل این شرکت، مشاور منطقه‌ای حزب عدالت و توسعه است. سوما همچنین سرمایه‌گذار موسسه خیریه زغال‌سنگی بود که توسط حزب حاکم در انتخابات محلی برای جذب حمایت فقرا، تاسیس شده بود. نوال سویندی یکی از روزنامه‌نگاران ترک در مصاحبه با شبکه تلویزیونی مستقل «هالک‌تی‌وی» گفت که این روابط گرم و دوستانه میان این شرکت خصوصی و حزب حاکم باعث شده که شرکت سوما خواهان پیوستن کارگران خود به حزب عدالت و توسعه و رای‌دادن به این حزب در انتخابات شود.
«سوما» که منطقه‌ای با صدهزارنفر جمعیت است یکی از مناطق مهم استخراج زغال‌سنگ در ترکیه است. ترکیه هنوز هم از این منابع برای تولید برق داخلی خود استفاده می‌کند. اوایل این ماه وزیر انرژی ترکیه اعلام کرد که ترکیه 118میلیارددلار تا سال 2013 در این قسمت سرمایه‌گذاری کرده تا از پس دوبرابر شدن مصرف انرژی برآید. اما اندکی پیش از آن اعلام شد که موقعیت ترکیه در بازارهای انرژی جهانی به‌سرعت در حال ارتقاست. حزب عدالت و توسعه این سرمایه‌گذاری‌ها را با خصوصی سازی، مقررات‌زدایی و کاهش دستمزدها ممکن کرده تا معادن ترکیه را برای سرمایه‌های غربی، سودآور و جذاب نگه دارد. به‌عنوان بخشی از این استراتژی، هزینه‌ها با «کاهش روش‌های ایمنی»، «ایجاد شرایط کار انعطاف‌پذیر»، «پایین‌آوردن استانداردهای آموزش» و «قرارداد با کارگران غیرماهر و زیر سن قانونی» کم شده است. بر اساس گزارش‌ها متوسط دستمزد ماهانه هر کارگر 500دلار است. البته مشکل تنها مربوط به معادن خصوصی نیست. اتحادیه معدنچیان در مارس 2010 گزارش داد که بین سال‌های 2000 تا 2009، 25هزارو655 حادثه در معادن دولتی زغال‌سنگ ترکیه رخ داده بود، این در حالی است که با آموزش و بازرسی‌های ایمنی کافی می‌شد از 98‌درصد این حوادث جلوگیری کرد. این اعداد و ارقام البته برای اردوغان به اندازه تاریخ فجایع کارگری دیگر کشورها جذابیت ندارد اما اگر اردوغان تاریخ را می‌داند، باید این موضوع را نیز بداند که مصیبت‌های طبقه کارگر، نقطه سنجش واقعیت در قدرت سیاسی دولت‌هاست.
* بخشی از اولین شعری که پس از انفجار معدن سوما سروده شد.
منابع:
www.roarmag.org
www.rt.com
www.jadaliyya.com

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.