|

«پورابراهیمی» عضو شورایعالی بورس:

سازمان بورس از نگاه سلیقه‌ای در بازار سرمایه پرهیز کند

سایه فتحی

شاخص بورس در هفته گذشته با توجه به ادامه رونق بازار ارز و طلا و خبرهای ناخوشایند در بخش‌های غیراقتصادی بیشتر بر مدار منفی بود اما در روز پایانی به دلیل کاهش قیمت ارز و سکه بر اثر وعده بانک مرکزی بر پیش‌فروش سکه و تصویب طرح ساماندهی و کنترل بازار ارز در مجلس با 400‌واحد تغییر به کانال 37 ‌هزار‌واحدی برگشت. اما دلایل افت بازار سهام در یک ماه گذشته از چه مسایلی ناشی شده است؛ با «محمدرضا پورابراهیمی» نایب رییس کمیسیون اقتصادی، نماینده ناظر مجلس در بازار سرمایه و عضو شورایعالی بورس به گفت‌وگو پرداختیم:
افت بازار سرمایه در یک ماه گذشته پس از یک دوره جهش بی‌سابقه در پاییز باعث شد تا برخی از فعالان بازار از جمله سهامداران و کارگزاران نسبت به عملکرد سازمان بورس در توقف طولانی نمادهای لیدر بازار و به‌کارگرفتن ابزارهایی در جهت کنترل عرضه و تقاضا و ابلاغ دستورالعمل‌هایی در جهت محدود کردن خرید‌اعتباری کارگزاران و... گلایه داشته باشند و حتی گفته می‌شود سازمان بورس فراتر از حیطه اختیارات قانونی خود در بازار دخالت کرده است. شما به‌عنوان عضو شورایعالی بورس و نماینده ناظر مجلس در حوزه بازار سرمایه آیا این ادعاها را قبول دارید؟
در برخی موارد شاهدیم سهامداران و کارگزاران به شکل حقیقی و حقوقی به ما مراجعه می‌کنند و مسایلی را درخصوص اقدامات سازمان بورس مطرح می‌کنند که استنباط می‌کنیم نگاه سلیقه‌ای در سازمان بورس وجود دارد. این نگاه سلیقه‌ای از نظر ما قابل قبول نیست. به همین جهت بارها با مسوولان سازمان بورس صحبت کرده‌ایم و حتی تذکر هم داده‌ایم. بنده بارها به‌عنوان عضو شورایعالی بورس و نماینده ناظر مجلس در بازار سرمایه این مسایل را به مسوولان این سازمان گوشزد کرده‌ام. البته سازمان بورس وظیفه نظارت بر بازار را برعهده دارد و باید در مواقع لازم از اختیارات قانونی خود براساس قوانین و مقررات مربوطه در جهت کنترل بازار استفاده کند. درحال حاضر نیز سازمان بورس در بسیاری از مسایل به‌طور قانونی عمل کرده است. اما در این بین مسایلی وجود دارد که باید مورد بررسی و بازنگری واقع شوند. درحال حاضر برخی از شرکت‌ها نسبت به ممانعت سازمان بورس در تجدید ارزیابی‌ها با چالش مواجهند. درحالی‌که در قانون این مساله لحاظ شده ولی سازمان بورس از تجدید ارزیابی ارزش دارایی برخی شرکت‌ها جلوگیری کرده و سلیقه‌ای عمل می‌کند. این امر خلاف قانون است و نمی‌توان این عملکرد سازمان بورس را توجیه کرد. یا در رتبه‌بندی برخی کارگزاران برخوردهای سلیقه‌ای دیده شده که باید مورد بررسی قرار گیرد تا مشخص شود حق با کارگزار هست یا سازمان بورس.
اما سازمان بورس با وجود اعتراضات و گلایه فعالان و سهامداران بازار سرمایه معتقد است به وظایف قانونی خود عمل کرده است...
در ضوابط و مقرراتی که سازمان بورس باید براساس قانون عمل کند تاکنون هم این‌گونه بوده است مشکلی وجود ندارد و اگر عوامل بازار نسبت به این مسایل گلایه کنند ما حق را به سازمان بورس می‌دهیم. اما همان‌طور که گفتم درحال حاضر مسایلی دیده شده که نمی‌توان گفت سازمان بورس به‌طور کامل و صددرصد به وظایف قانونی خود عمل کرده است چرا که در برخی موارد سلیقه‌ای برخورد کرده است. ما نیز در یکسری موارد نسبت به عملکرد سازمان بورس گلایه داریم که باید مورد بررسی قرار گیرد. به همین جهت اگر اعتراضات و گلایه‌ای در بین فعالان بازار سرمایه وجود داشته باشد و تاکنون نیز برخی از آنها مسایلی را در این خصوص عنوان کرده‌اند درحال پی‌گیری هستیم. لذا در مواردی که حق با سازمان بورس است از فعالان بازار سرمایه می‌خواهیم قانون را رعایت کنند و بپذیرند در جایی که مشخص شود سازمان بورس سلیقه‌ای عمل کرده است تذکر داده می‌شود تا براساس قانون عمل شود.
در توقف نمادهای لیدر بازار در اوایل دی ماه که این مساله نیز باعث گلایه بسیاری از فعالان بازار سرمایه شد چرا که باعث افت شدید شاخص شد، چطور؟
در زمینه بستن نمادهای جلودار بازار بسیاری از مسایل با ما مطرح شد و حتی پی‌گیری هم انجام شد. باید گفت سازمان بورس در برخی موارد قانونی و براساس ضابطه عمل کرده است اما در برخی موارد این‌گونه نبوده است. تذکرات لازم داده شده و حتی اشاره کردم که ما نیز در برخی موارد نسبت به عملکرد سازمان بورس در جاهایی که سلیقه‌ای عمل کرده گلایه داریم و حتی به مسوولان امر تذکر داده شده است. لذا در بستن نمادهای بزرگ بازار نمی‌توان گفت سازمان بورس کاملا قانونی عمل کرده و در برخی موارد ممکن است برخورد سلیقه‌ای هم وجود داشته باشد. در حال حاضر نیز برخی از این نمادها بعد از یک ماه وارد بازار شده‌اند.
البته به زعم برخی از کارشناسان و فعالان بازار سازمان بورس با توجه به نگرانی از تشکیل حباب که شایعات آن در اواخر پاییز مطرح شد با کشیدن ترمز بازار از طریق بستن نمادها و ایجاد محدودیت در معاملات خرید اعتباری کارگزاران در روند رشد بازار دخالت کرده است. آیا شما رشد بی‌سابقه بورس در پاییز را ناشی از حبابی بودن شاخص می‌دانید؟
خیر. حبابی در بازار سرمایه وجود ندارد و در مقطعی هم که رشد مثبت شدید در بازار رخ داد ناشی از حرکت حبابی نبود. رشد فزاینده شاخص بورس به نمایان شدن اثر نوسانات ارزی در صورت‌های مالی شرکت‌ها در پاییز برمی‌گردد. اثر نوسانات ارزی تنها به افزایش قیمت محصولات شرکت‌های صادراتی منجر نشد بلکه ارزش دارایی‌ها را نیز تحت تاثیر قرار داده است. در عملیات حسابرسی شرکت‌های بورسی هرگونه تغییر در نرخ ارز منجر به تجدید ارزیابی می‌شود. برای مثال؛ اگر ارزش دارایی یک شرکت فولادی با 400 میلیارد تومان با دلار هزار تومان بود اما اکنون اگر بخواهیم ارزش آن را در نظر بگیریم باید با توجه به نوسانات ارزی تجدید ارزیابی شود که در حدود سه تا چهار برابر ارزش دارایی این شرکت افزایش می‌یابد. بنابراین افزایش نرخ ارز از یک جهت بر افزایش قیمت محصولات شرکت‌ها و تاثیر افزایش درآمد حاصل از تسعیر نرخ ارز و سوددهی شرکت‌های ارزآور تاثیر گذاشت و از سوی دیگر در تجدید ارزیابی ترازنامه شرکت‌ها و افزایش چند برابری ارزش دارایی‌هایی که در نهایت به افزایش قابل‌توجه قیمت سهام شرکت‌های صادراتی به ویژه پتروشیمی، معدنی و فولادی‌ها منجر شد و همین مساله بر افزایش شاخص بورس در مهرماه تاثیر گذاشت.
در مجموع افزایش نرخ ارز و نوسانات ارزی در یک سال گذشته را در بورس چگونه ارزیابی می‌کنید؟
نوسانات نرخ ارز در بازار سرمایه از چند جهت دارای اهمیت است. نرخ ارز به‌عنوان شاخص مهم و اثر‌گذار بر سایر متغیرهایی که به واسطه افزایش یا کاهش آن تاثیر می‌پذیرند، در تحلیل بازار سرمایه محسوب می‌شود. به‌طور معمول شرکت‌های بورسی در اثرپذیری نوسانات نرخ ارز به سه دسته تقسیم می‌شوند. دسته اول؛ شرکت‌هایی که با افزایش نرخ ارز به‌طور مستقیم اثر مثبت می‌پذیرند. دسته دوم؛ شرکت‌هایی که افزایش نرخ ارز به‌طور مستقیم اثر منفی بر عملکرد آنها می‌گذارد. دسته سوم هم شرکت‌هایی که به‌طور غیرمستقیم اثر مثبت یا منفی از نوسانات ارزی می‌گیرند. بر این اساس با توجه به افزایش نرخ ارز در یک سال گذشته شرکت‌های ارزآور یا شرکت‌های صادراتی با وجود اینکه برخی از مواد اولیه و کالاهای واسطه‌ای سرمایه‌ای را وارد می‌کنند از این ناحیه هزینه بیشتری از گذشته متحمل شده‌اند اما با توجه به افزایش قیمت محصولات آنها با رشد نرخ ارز با سوددهی قابل توجهی در صورت‌های مالی از محل تسعیر نرخ ارز خود مواجه شدند. در مقابل شرکت‌های ارزبر مانند شرکت‌های دارویی با توجه به اینکه محصولات خود را وارد می‌کنند با افزایش هزینه بردرآمد از این ناحیه دچار زیان شده‌اند. لذا با توجه به اینکه شرکت‌های بزرگ بورسی را شرکت‌های صادراتی از جمله پتروشیمی، پالایشگاهی، معدنی و فولادی تشکیل می‌دهند با سودآوری این شرکت‌ها و همراه شدن تغییر دارایی پایه با رشد نرخ ارز و افزایش قیمت سهام این شرکت‌ها اثر مثبت بر شاخص گذاشتند.
اما در یک ماه گذشته شاخص روند معکوس در پیش گرفت صرفنظر از حرف و حدیث بر سر عملکرد سازمان بورس، عوامل تاثیر‌گذار بر ریزش شاخص بورس در یک ماه گذشته چیست؟
در حال حاضر بورس کشور بیشتر از آنکه تحت تاثیر عوامل درونی بازار سرمایه باشد از فضای پیرامونی یعنی مسایل اقتصادی و غیراقتصادی در خارج از حوزه خود اثر می‌پذیرد. در شرایط فعلی بازار سرمایه فراواکنشی عمل می‌کند. شاهدیم در مقطعی که خبرهای خوشایند از دیگر حوزه‌ها به بورس می‌رسد بیش از انتظار معمول شاخص رشد می‌کند و وقتی که خبرهای ناخوشایند به گوش می‌رسد شاخص با افت بازهم بیش از حد معمول مواجه می‌شود. متاسفانه در ماه‌های اخیر تاثیرپذیری بازار سرمایه کشور از تصمیم‌گیری‌ها و اخبار سایر بخش‌های اقتصادی و همچنین مسایل سیاسی به شکلی بوده که در روزهایی شاخص با افت بی‌سابقه و در روزهایی با رشدهای هیجانی همراه شده است. به‌طور مثال در یک ماه گذشته قوت گرفتن اخبار مربوط به احتمال اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها بر بازار سرمایه تاثیر بسزایی گذاشت و بخشی از نوسان شاخص و منفی شدن بازار به همین موضوع ربط داشت.
با این اوصاف با توجه به تاثیر قابل توجه فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها در بازار سرمایه که در ماه گذشته این مساله بر افت شاخص نیز تاثیر گذاشت این امر را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
با توجه به اینکه هدفمندی یارانه‌ها حالتی از ابهام در فعالیت‌های اقتصادی ایجاد می‌کند در نتیجه بر روند عملکرد شرکت‌ها نیز تاثیر می‌گذارد. در ماه‌های اخیر نیز ابهامات مربوط به اجرا شدن فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها بر روند بازار سرمایه تاثیر گذاشت و تا حدودی باعث منفی شدن شاخص شد. به هرحال باید مشخص شود که قرار است فاز دوم اجرا شود یا خیر تا ابهامات از بازار کاسته شود. درحال حاضر آخرین جمع‌بندی‌ها نشان می‌دهد که فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها درحال حاضر منتفی شده است. امیدوارم مجلس بتواند با دولت توافق کند تا این فاز فعلا اجرایی نشود. چرا که تصور مجلس این است که امروز شرایط اقتصادی به شکلی نیست که بتوانیم فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها با پیش‌بینی افزایش تورمی اجرا کنیم. مفروضات اجرای فاز دوم هدفمندی در حال حاضر مفروضاتی نیست که در فضای فعلی تحقق پیدا کند. لذا اجرای فاز دوم نیازمند الزاماتی است که در حال حاضر به نظرم فراهم نیست. البته هدفمندی یارانه‌ها امری پسندیده و مهم برای اقتصاد کشور است اما با اوصافی که اشاره کردم درحال حال حاضر فاز دوم قابل اجرا نیست.
با توجه به اینکه بخشی از شرکت‌های صادراتی را پتروشیمی‌ها تشکیل می‌دهند اما شاهدیم اختلافات بر سر تعیین نرخ خوراک پتروشیمی و مخالف بودن پتروشیمی‌ها با پرداخت ارزی نرخ خوراک باعث شده تا این شرکت‌ها اخیرا با چالش مواجه شوند و تا حدودی هم بر افت بازار سرمایه تاثیر گذاشته است...
به طور طبیعی هرگونه تغییر و شفاف نبودن قیمت‌گذاری بر بازار سرمایه اثر می‌گذارد. در چند ماه گذشته موضوع تعیین نرخ خوراک پتروشیمی و مباحث مربوط به ارزی‌شدن خوراک آنها باعث بروز اختلافات شده و اخیرا این ابهامات بر عملکرد شرکت‌های پتروشیمی اثر گذاشته است. درحال حاضر یکی از مشکلات بازار سرمایه این است که بخش عمده‌ای از هزینه شرکت‌ها به کالاهایی مانند خوراک، مواد اولیه، سوخت و... وابسته است که قیمت آنها بر اثر روند افزایشی نرخ ارز در نوسان هستند. لذا این با ابهامات تاثیر خاص خود را دارد و شرکت‌ها نمی‌توانند صورت‌های مالی خود را با اطمینان منتشر کنند. لذا لازم است مسوولان متولی این اختلافات را پایان دهند و نرخ خوراک پتروشیمی‌ها را طوری تعیین کنند تا علاوه بر رفع بلاتکلیفی به روند فعالیت این شرکت‌ها خللی وارد نشود.
در مجموع با توجه به مسایل اقتصادی و غیراقتصادی چون تحمیل فشارهای بیرونی و نوسانات ارزی، روند بازار سرمایه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
بازار سرمایه نرخ بازده قابل قبولی دارد و به روند مطلوب خود ادامه می‌دهد. نوسان ذات بازار است. درست است در چندماه گذشته در برخی مواقع با رشد فزاینده و در برخی موارد با افت سنگین مواجه شده است اما در بلندمدت روند مطلوبی را طی خواهد کرد. از این بابت نگرانی وجود ندارد. آینده بازار سرمایه مثبت است و باید تدابیری اتخاذ شود تا نقدینگی سرگردان به سمت بورس کشیده شود تا تبدیل به منابع برای سرمایه‌گذاری در بخش تولید و کاهش مشکلات بخش‌های تولیدی شود.
شاخص بورس در هفته گذشته با توجه به ادامه رونق بازار ارز و طلا و خبرهای ناخوشایند در بخش‌های غیراقتصادی بیشتر بر مدار منفی بود اما در روز پایانی به دلیل کاهش قیمت ارز و سکه بر اثر وعده بانک مرکزی بر پیش‌فروش سکه و تصویب طرح ساماندهی و کنترل بازار ارز در مجلس با 400‌واحد تغییر به کانال 37 ‌هزار‌واحدی برگشت. اما دلایل افت بازار سهام در یک ماه گذشته از چه مسایلی ناشی شده است؛ با «محمدرضا پورابراهیمی» نایب رییس کمیسیون اقتصادی، نماینده ناظر مجلس در بازار سرمایه و عضو شورایعالی بورس به گفت‌وگو پرداختیم:
افت بازار سرمایه در یک ماه گذشته پس از یک دوره جهش بی‌سابقه در پاییز باعث شد تا برخی از فعالان بازار از جمله سهامداران و کارگزاران نسبت به عملکرد سازمان بورس در توقف طولانی نمادهای لیدر بازار و به‌کارگرفتن ابزارهایی در جهت کنترل عرضه و تقاضا و ابلاغ دستورالعمل‌هایی در جهت محدود کردن خرید‌اعتباری کارگزاران و... گلایه داشته باشند و حتی گفته می‌شود سازمان بورس فراتر از حیطه اختیارات قانونی خود در بازار دخالت کرده است. شما به‌عنوان عضو شورایعالی بورس و نماینده ناظر مجلس در حوزه بازار سرمایه آیا این ادعاها را قبول دارید؟
در برخی موارد شاهدیم سهامداران و کارگزاران به شکل حقیقی و حقوقی به ما مراجعه می‌کنند و مسایلی را درخصوص اقدامات سازمان بورس مطرح می‌کنند که استنباط می‌کنیم نگاه سلیقه‌ای در سازمان بورس وجود دارد. این نگاه سلیقه‌ای از نظر ما قابل قبول نیست. به همین جهت بارها با مسوولان سازمان بورس صحبت کرده‌ایم و حتی تذکر هم داده‌ایم. بنده بارها به‌عنوان عضو شورایعالی بورس و نماینده ناظر مجلس در بازار سرمایه این مسایل را به مسوولان این سازمان گوشزد کرده‌ام. البته سازمان بورس وظیفه نظارت بر بازار را برعهده دارد و باید در مواقع لازم از اختیارات قانونی خود براساس قوانین و مقررات مربوطه در جهت کنترل بازار استفاده کند. درحال حاضر نیز سازمان بورس در بسیاری از مسایل به‌طور قانونی عمل کرده است. اما در این بین مسایلی وجود دارد که باید مورد بررسی و بازنگری واقع شوند. درحال حاضر برخی از شرکت‌ها نسبت به ممانعت سازمان بورس در تجدید ارزیابی‌ها با چالش مواجهند. درحالی‌که در قانون این مساله لحاظ شده ولی سازمان بورس از تجدید ارزیابی ارزش دارایی برخی شرکت‌ها جلوگیری کرده و سلیقه‌ای عمل می‌کند. این امر خلاف قانون است و نمی‌توان این عملکرد سازمان بورس را توجیه کرد. یا در رتبه‌بندی برخی کارگزاران برخوردهای سلیقه‌ای دیده شده که باید مورد بررسی قرار گیرد تا مشخص شود حق با کارگزار هست یا سازمان بورس.
اما سازمان بورس با وجود اعتراضات و گلایه فعالان و سهامداران بازار سرمایه معتقد است به وظایف قانونی خود عمل کرده است...
در ضوابط و مقرراتی که سازمان بورس باید براساس قانون عمل کند تاکنون هم این‌گونه بوده است مشکلی وجود ندارد و اگر عوامل بازار نسبت به این مسایل گلایه کنند ما حق را به سازمان بورس می‌دهیم. اما همان‌طور که گفتم درحال حاضر مسایلی دیده شده که نمی‌توان گفت سازمان بورس به‌طور کامل و صددرصد به وظایف قانونی خود عمل کرده است چرا که در برخی موارد سلیقه‌ای برخورد کرده است. ما نیز در یکسری موارد نسبت به عملکرد سازمان بورس گلایه داریم که باید مورد بررسی قرار گیرد. به همین جهت اگر اعتراضات و گلایه‌ای در بین فعالان بازار سرمایه وجود داشته باشد و تاکنون نیز برخی از آنها مسایلی را در این خصوص عنوان کرده‌اند درحال پی‌گیری هستیم. لذا در مواردی که حق با سازمان بورس است از فعالان بازار سرمایه می‌خواهیم قانون را رعایت کنند و بپذیرند در جایی که مشخص شود سازمان بورس سلیقه‌ای عمل کرده است تذکر داده می‌شود تا براساس قانون عمل شود.
در توقف نمادهای لیدر بازار در اوایل دی ماه که این مساله نیز باعث گلایه بسیاری از فعالان بازار سرمایه شد چرا که باعث افت شدید شاخص شد، چطور؟
در زمینه بستن نمادهای جلودار بازار بسیاری از مسایل با ما مطرح شد و حتی پی‌گیری هم انجام شد. باید گفت سازمان بورس در برخی موارد قانونی و براساس ضابطه عمل کرده است اما در برخی موارد این‌گونه نبوده است. تذکرات لازم داده شده و حتی اشاره کردم که ما نیز در برخی موارد نسبت به عملکرد سازمان بورس در جاهایی که سلیقه‌ای عمل کرده گلایه داریم و حتی به مسوولان امر تذکر داده شده است. لذا در بستن نمادهای بزرگ بازار نمی‌توان گفت سازمان بورس کاملا قانونی عمل کرده و در برخی موارد ممکن است برخورد سلیقه‌ای هم وجود داشته باشد. در حال حاضر نیز برخی از این نمادها بعد از یک ماه وارد بازار شده‌اند.
البته به زعم برخی از کارشناسان و فعالان بازار سازمان بورس با توجه به نگرانی از تشکیل حباب که شایعات آن در اواخر پاییز مطرح شد با کشیدن ترمز بازار از طریق بستن نمادها و ایجاد محدودیت در معاملات خرید اعتباری کارگزاران در روند رشد بازار دخالت کرده است. آیا شما رشد بی‌سابقه بورس در پاییز را ناشی از حبابی بودن شاخص می‌دانید؟
خیر. حبابی در بازار سرمایه وجود ندارد و در مقطعی هم که رشد مثبت شدید در بازار رخ داد ناشی از حرکت حبابی نبود. رشد فزاینده شاخص بورس به نمایان شدن اثر نوسانات ارزی در صورت‌های مالی شرکت‌ها در پاییز برمی‌گردد. اثر نوسانات ارزی تنها به افزایش قیمت محصولات شرکت‌های صادراتی منجر نشد بلکه ارزش دارایی‌ها را نیز تحت تاثیر قرار داده است. در عملیات حسابرسی شرکت‌های بورسی هرگونه تغییر در نرخ ارز منجر به تجدید ارزیابی می‌شود. برای مثال؛ اگر ارزش دارایی یک شرکت فولادی با 400 میلیارد تومان با دلار هزار تومان بود اما اکنون اگر بخواهیم ارزش آن را در نظر بگیریم باید با توجه به نوسانات ارزی تجدید ارزیابی شود که در حدود سه تا چهار برابر ارزش دارایی این شرکت افزایش می‌یابد. بنابراین افزایش نرخ ارز از یک جهت بر افزایش قیمت محصولات شرکت‌ها و تاثیر افزایش درآمد حاصل از تسعیر نرخ ارز و سوددهی شرکت‌های ارزآور تاثیر گذاشت و از سوی دیگر در تجدید ارزیابی ترازنامه شرکت‌ها و افزایش چند برابری ارزش دارایی‌هایی که در نهایت به افزایش قابل‌توجه قیمت سهام شرکت‌های صادراتی به ویژه پتروشیمی، معدنی و فولادی‌ها منجر شد و همین مساله بر افزایش شاخص بورس در مهرماه تاثیر گذاشت.
در مجموع افزایش نرخ ارز و نوسانات ارزی در یک سال گذشته را در بورس چگونه ارزیابی می‌کنید؟
نوسانات نرخ ارز در بازار سرمایه از چند جهت دارای اهمیت است. نرخ ارز به‌عنوان شاخص مهم و اثر‌گذار بر سایر متغیرهایی که به واسطه افزایش یا کاهش آن تاثیر می‌پذیرند، در تحلیل بازار سرمایه محسوب می‌شود. به‌طور معمول شرکت‌های بورسی در اثرپذیری نوسانات نرخ ارز به سه دسته تقسیم می‌شوند. دسته اول؛ شرکت‌هایی که با افزایش نرخ ارز به‌طور مستقیم اثر مثبت می‌پذیرند. دسته دوم؛ شرکت‌هایی که افزایش نرخ ارز به‌طور مستقیم اثر منفی بر عملکرد آنها می‌گذارد. دسته سوم هم شرکت‌هایی که به‌طور غیرمستقیم اثر مثبت یا منفی از نوسانات ارزی می‌گیرند. بر این اساس با توجه به افزایش نرخ ارز در یک سال گذشته شرکت‌های ارزآور یا شرکت‌های صادراتی با وجود اینکه برخی از مواد اولیه و کالاهای واسطه‌ای سرمایه‌ای را وارد می‌کنند از این ناحیه هزینه بیشتری از گذشته متحمل شده‌اند اما با توجه به افزایش قیمت محصولات آنها با رشد نرخ ارز با سوددهی قابل توجهی در صورت‌های مالی از محل تسعیر نرخ ارز خود مواجه شدند. در مقابل شرکت‌های ارزبر مانند شرکت‌های دارویی با توجه به اینکه محصولات خود را وارد می‌کنند با افزایش هزینه بردرآمد از این ناحیه دچار زیان شده‌اند. لذا با توجه به اینکه شرکت‌های بزرگ بورسی را شرکت‌های صادراتی از جمله پتروشیمی، پالایشگاهی، معدنی و فولادی تشکیل می‌دهند با سودآوری این شرکت‌ها و همراه شدن تغییر دارایی پایه با رشد نرخ ارز و افزایش قیمت سهام این شرکت‌ها اثر مثبت بر شاخص گذاشتند.
اما در یک ماه گذشته شاخص روند معکوس در پیش گرفت صرفنظر از حرف و حدیث بر سر عملکرد سازمان بورس، عوامل تاثیر‌گذار بر ریزش شاخص بورس در یک ماه گذشته چیست؟
در حال حاضر بورس کشور بیشتر از آنکه تحت تاثیر عوامل درونی بازار سرمایه باشد از فضای پیرامونی یعنی مسایل اقتصادی و غیراقتصادی در خارج از حوزه خود اثر می‌پذیرد. در شرایط فعلی بازار سرمایه فراواکنشی عمل می‌کند. شاهدیم در مقطعی که خبرهای خوشایند از دیگر حوزه‌ها به بورس می‌رسد بیش از انتظار معمول شاخص رشد می‌کند و وقتی که خبرهای ناخوشایند به گوش می‌رسد شاخص با افت بازهم بیش از حد معمول مواجه می‌شود. متاسفانه در ماه‌های اخیر تاثیرپذیری بازار سرمایه کشور از تصمیم‌گیری‌ها و اخبار سایر بخش‌های اقتصادی و همچنین مسایل سیاسی به شکلی بوده که در روزهایی شاخص با افت بی‌سابقه و در روزهایی با رشدهای هیجانی همراه شده است. به‌طور مثال در یک ماه گذشته قوت گرفتن اخبار مربوط به احتمال اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها بر بازار سرمایه تاثیر بسزایی گذاشت و بخشی از نوسان شاخص و منفی شدن بازار به همین موضوع ربط داشت.
با این اوصاف با توجه به تاثیر قابل توجه فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها در بازار سرمایه که در ماه گذشته این مساله بر افت شاخص نیز تاثیر گذاشت این امر را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
با توجه به اینکه هدفمندی یارانه‌ها حالتی از ابهام در فعالیت‌های اقتصادی ایجاد می‌کند در نتیجه بر روند عملکرد شرکت‌ها نیز تاثیر می‌گذارد. در ماه‌های اخیر نیز ابهامات مربوط به اجرا شدن فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها بر روند بازار سرمایه تاثیر گذاشت و تا حدودی باعث منفی شدن شاخص شد. به هرحال باید مشخص شود که قرار است فاز دوم اجرا شود یا خیر تا ابهامات از بازار کاسته شود. درحال حاضر آخرین جمع‌بندی‌ها نشان می‌دهد که فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها درحال حاضر منتفی شده است. امیدوارم مجلس بتواند با دولت توافق کند تا این فاز فعلا اجرایی نشود. چرا که تصور مجلس این است که امروز شرایط اقتصادی به شکلی نیست که بتوانیم فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها با پیش‌بینی افزایش تورمی اجرا کنیم. مفروضات اجرای فاز دوم هدفمندی در حال حاضر مفروضاتی نیست که در فضای فعلی تحقق پیدا کند. لذا اجرای فاز دوم نیازمند الزاماتی است که در حال حاضر به نظرم فراهم نیست. البته هدفمندی یارانه‌ها امری پسندیده و مهم برای اقتصاد کشور است اما با اوصافی که اشاره کردم درحال حال حاضر فاز دوم قابل اجرا نیست.
با توجه به اینکه بخشی از شرکت‌های صادراتی را پتروشیمی‌ها تشکیل می‌دهند اما شاهدیم اختلافات بر سر تعیین نرخ خوراک پتروشیمی و مخالف بودن پتروشیمی‌ها با پرداخت ارزی نرخ خوراک باعث شده تا این شرکت‌ها اخیرا با چالش مواجه شوند و تا حدودی هم بر افت بازار سرمایه تاثیر گذاشته است...
به طور طبیعی هرگونه تغییر و شفاف نبودن قیمت‌گذاری بر بازار سرمایه اثر می‌گذارد. در چند ماه گذشته موضوع تعیین نرخ خوراک پتروشیمی و مباحث مربوط به ارزی‌شدن خوراک آنها باعث بروز اختلافات شده و اخیرا این ابهامات بر عملکرد شرکت‌های پتروشیمی اثر گذاشته است. درحال حاضر یکی از مشکلات بازار سرمایه این است که بخش عمده‌ای از هزینه شرکت‌ها به کالاهایی مانند خوراک، مواد اولیه، سوخت و... وابسته است که قیمت آنها بر اثر روند افزایشی نرخ ارز در نوسان هستند. لذا این با ابهامات تاثیر خاص خود را دارد و شرکت‌ها نمی‌توانند صورت‌های مالی خود را با اطمینان منتشر کنند. لذا لازم است مسوولان متولی این اختلافات را پایان دهند و نرخ خوراک پتروشیمی‌ها را طوری تعیین کنند تا علاوه بر رفع بلاتکلیفی به روند فعالیت این شرکت‌ها خللی وارد نشود.
در مجموع با توجه به مسایل اقتصادی و غیراقتصادی چون تحمیل فشارهای بیرونی و نوسانات ارزی، روند بازار سرمایه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
بازار سرمایه نرخ بازده قابل قبولی دارد و به روند مطلوب خود ادامه می‌دهد. نوسان ذات بازار است. درست است در چندماه گذشته در برخی مواقع با رشد فزاینده و در برخی موارد با افت سنگین مواجه شده است اما در بلندمدت روند مطلوبی را طی خواهد کرد. از این بابت نگرانی وجود ندارد. آینده بازار سرمایه مثبت است و باید تدابیری اتخاذ شود تا نقدینگی سرگردان به سمت بورس کشیده شود تا تبدیل به منابع برای سرمایه‌گذاری در بخش تولید و کاهش مشکلات بخش‌های تولیدی شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.