|

حمیدرضا آذرنگ، بازیگر «شاهگوش»:

با سرگرد سرخی زندگی می‌کنم

حمیدرضا آذرنگ در صحنه تئاتر چهره‌ای شناخته‌شده است. آثار جدی و متفاوت او در عرصه تئاتر دفاع مقدس احتیاجی به معرفی ندارد. آذرنگ در سینما هم همان دقت و وسواس را در بازی به‌کار گرفته و نقش‌های جدی او در فیلم «ملکه» و در کارهای تاثیر‌گذار دیگر مثل «آسمان زرد کم‌عمق» در خاطر مانده و موید این نظر است، اما در تازه‌ترین تجربه‌اش در کنار داوود میرباقری سنت خود را شکسته و در قامت یک سرگرد نیروی انتظامی نقشی متفاوت و طناز ایفا کرده است که تبدیل به یکی از دلنشین‌ترین شخصیت‌های شاهگوش شده است.

به نظر می‌رسد بازیگران تئاتر به کارهای تاریخی و تئاتری داوود میرباقری بیشتر متمایل باشند. چطور شد همکاری‌تان در یک کار طنز در شبکه خانگی شکل گرفت؟
اصلا اینطور نبود. آثاری مانند «رعنا»، «گرگ‌ها» و «آدم‌برفی» واقعا برایم جذاب بودند. بعد هم پیگیر تئاتر‌هایشان مثل «عشق‌آباد» و «دندان‌طلا» بودم. در این سال‌ها آقای میرباقری اشراف و تسلطشان را در سبک‌های مختلف نشان داده‌اند. «شاهگوش» هم وجه دیگری از قدرتشان است. البته قبلا هم طنز را در سینما و تئاتر تجربه کرده بودند. به نظرم رسانه‌ها باعث شده‌اند سطح کیفی نگاه مخاطب به طنز تنزل کند. در طنازی گزشی وجود دارد که به شرایط اجتماعی تلنگر می‌زند و ما را در موقعیتی قرار می‌دهد که با آن مواجه شده‌ایم و به همین خاطر لبخند و زهرخند خواهیم زد اما این خصیصه در کارهای کمدی کمتر دیده می‌شود. کمدی بیشتر به جنبه انبساط خاطر مخاطب توجه می‌کند. به‌هرصورت این نوع کار در «شاهگوش» (نه اینکه چون من بازی می‌کنم) نگاه جدی‌تری به طنز دارد. یعنی به‌چالش‌کشیدن شرایط اجتماعی و افرادی با موقعیت‌های اجتماعی بزرگ که کمتر تجربه شوخی جدی با آنها داشته‌ایم. اینهاست که یک مقدار باعث تفاوت این کار می‌شود.
شما نقش پلیسی را ایفا می‌کنید که تا حد زیادی از پلیسی که تا به حال در آثار نمایشی دیده‌ایم دور است. این شخصیت برای خودتان چقدر باورپذیر بود؟
این اشتباه در درام ما هم اتفاق افتاده است. در سال‌های دوره جنگ هم قهرمان‌پردازی‌هایمان آنقدر رویایی بود که یک‌نفر با اسلحه‌ای که 20 گلوله بیشتر نداشت هزار عراقی را شکست می‌داد. ما می‌خواستیم از قهرمانان جنگمان رمبو بسازیم در حالی که با باور کسانی که حتی در موقعیت جنگ بودند سنخیت نداشت. در مورد شخصیت پلیس هم همین‌طور است. ما همیشه وجه بیرونی شخصیت پلیس را دیده‌ایم. پلیس‌ هم مثل افراد عادی غم و شادی دارد و ممکن است احساساتش برانگیخته شود و حسادت کند. به نظرم این کار یک مقدار دیر اتفاق افتاد اما باز هم خداراشکر که توانستند از این ترس عبور کنند که این قضیه را به چالش بکشند.
اعتراضی از سوی نیروی انتظامی به این مورد نداشتید؟
خیر، اتفاقا خیلی با این مساله همراهی کردند. اولین‌بار است که با نیروی پلیس در این حد شوخی می‌شود و این شوخی به سمت کمدی گرایش ندارد و به شخصیت‌ها لطمه نمی‌زند. ما پلیس را در موقعیت‌هایی قرار می‌دهیم که شرایط اجتماعی را به نقد می‌کشد اما در عین حال وجوه انسانی شخصیت پلیس را هم نشان می‌دهیم که با وجوه همه انسان‌های جامعه مشترک است. اصولا وقتی پلیسی را در خیابان می‌بینیم باید احساس آرامش کنیم اما خیلی وقت‌ها این اتفاق نمی‌افتد. این عزیزان هم در همین جامعه مانند ما به دنیا آمده‌اند، نیروهای پلیس شبانه‌روزی تلاش می‌کنند و در معرض انواع خطرها هستند؛ با این حال گاهی فکر می‌کنیم که برخورد همه ‌پلیس‌ها یکسان است.
یعنی شخصیت‌پردازی عمیق‌تری در مورد این شغل در شاهگوش اتفاق افتاده...
بله. چرا یک پلیس نمی‌تواند جایی از مافوقش بترسد یا حسادتی در مسیر ترقی داشته باشد؟ قرار هم نیست شخصیتی را که بازی می‌کنم بد ببینم. باید این شخصیت را دوست داشته باشم تا ارتباط لازم را با مخاطبم برقرار کنم.
لهجه سرگرد سرخی از کجا آمده است؟
با شخصیت‌هایی که قرار است بازی کنم (یا زندگی کنم) آنقدر شفاف رودرروی هم می‌نشینیم که خواسته‌هایمان را به هم می‌‌گوییم. وقتی شخصیت سرگرد سرخی را می‌خواندم احساس کردم این شخصیت به من می‌گوید من کرمانشاهی هستم.
چطور؟
برخوردی که با این شخصیت در خوانش داشتم من را به کرد بودن هدایت کرد. خودم در تهران متولد شده و 18سال در اندیمشک بودم و دوباره به تهران برگشتم اما اصالتا پدر و مادرم گلپایگانی هستند.
خیلی خوب از پس این لهجه برآمدید...
در تئاتر تجربه لهجه‌های مختلفی را داشتم. البته لهجه کرمانشاهی را تجربه نکرده بودم ولی عاشق گویش‌ها و لحن‌های اقوام هستم، چون احساس می‌کنم در حال برقراری ارتباط با بخشی از سرزمینم هستم که شاید بین ما فاصله بوده. دوست دارم به جای‌جای سرزمینم نزدیک شوم. چون معمولا دریافت‌هایم در گویش خیلی خوب است و با کوچک‌ترین برخورد با شخصیت قومی آن را دریافت می‌کنم و منوط به این کار نیست. با انسان‌های متفاوتی با نوع فیزیک و تیپ و گویش متفاوت برخورد و آنها را در ذهنم دارم و وقتی قرار است شخصیتی را زندگی کنم از بین این گنجینه بالاخره دستم به یکی‌شان که به آن شخصیت نزدیک‌تر باشد، می‌رسد.
سرگرد سرخی با اینکه نقش اصلی در شاهگوش نیست اما خیلی مورد توجه قرار گرفته و همه دوستش دارند...
من اصلا به نقش اول و دوم اعتقادی ندارم. وقتی یک شخصیت را قبول می‌کنم که بازی کنم از دید خودم نقش اول است. باورم این است که اصلا نقش فرعی وجود ندارد. اگر قرار است موقعیت یک اثر را تکمیل کنم همان یک لحظه می‌توانم اصلی باشم و هستم. شخصیت دوم و فرعی اشتباه است.
به نظرتان چه عاملی باعث شد که مخاطب شخصیت سرگرد سرخی را این همه دوست داشته باشد؟
این تفاوت را من نمی‌توانم تعریف کنم. الان سرگرد سرخی را که با من یکی شده زندگی می‌کنم. زمانی شما شخصیتی را از بیرون می‌بینید و می‌گویید چقدر این رفتارش خوب است. اگر خودم این قضاوت را داشته باشم باعث می‌شود که آن جنبه را پررنگ‌تر کنم. معتقدم بازیگر باید به شرایطی که در آن قرار می‌‌گیرد و قرار است آن را القا کند ایمان داشته باشد. مثلا وقتی وحشت را تجربه می‌کنید به این فکر نمی‌کنید که وقتی من ترسیدم چطور رفلکس نشان دادم. این رفلکس بدن شما در مواجهه با یک موقعیت هراس‌آور است. وقتی قرار گرفتن در قالب یک شخصیت زندگی می‌شود، نمی‌دانم دیگر احساسات و عواطف و بدنم چطور حرکت می‌کند. به همین خاطر آن شخصیت پذیرفته می‌شود. اگر قرار باشد که بدانم در آن شرایط چطور حرکت می‌کنم، می‌توانند من را آذرنگ ببینند نه سرخی و این اشتباه بازیگری است. حل‌شدن در شخصیت باعث باورپذیری می‌شود.
ابعاد اجتماعی این کار چقدر برایتان جذاب بود؟
تمام اتفاقاتی که در شاهگوش و در مورد متهم‌ها می‌افتد متاثر از شرایط اجتماعی است که در زمان‌های گذشته و حال اتفاق می‌افتد. همجواری خیال در این سریال با واقعیت در جامعه باعث می‌شود نزدیکی بیشتری با دغدغه‌های خودمان داشته باشیم. اصولا هر هنرمندی متاثر از شرایط جامعه‌اش است و اگر نباشد یک چیزی کم دارد. متاسفانه در جامعه ما هنرمندی که نگران شرایط جامعه‌اش است و آن را در نوشتار و کارهایش نشان می‌دهد او را منتقد می‌دانند. این اشتباهی است که باید از آن عبور کنیم. این رسالت هنرمند است که نگرانی‌اش را بروز دهد.
شما در حال طی مسیر خوبی هستید. برای حفظ این موقعیت در سینما تمهید خاصی دارید؟
هر کاری برای من، یک شروع تازه است. بنابراین همان ترس‌ها که در همه بازیگران است در من هم وجود دارد و خدا کند که هیچ هنرمندی این نگرانی را از دست ندهد. هرچه پیش می‌روم نسبت به انتخابم حساس‌تر می‌شوم و چون محبت و توجه بیشتری دریافت می‌کنم نسبت به جامعه مسوول‌تر می‌شوم. احساس می‌کنم در مقابل انتخاب‌هایم مسوولم. برای اینکه هم هزینه شده، هم زمان گذاشته شده و عمری از من در مسیری گذشته تا بتوانم به جایگاه کنونی‌ام برسم. این مسیر را در شرایط تئاتر جامعه‌مان گذرانده‌ام و سختی کشیده‌ام، دلم نمی‌آید که خودم را در هر موقعیتی قرار دهم.
وقتی از شما برای بازی در این نقش دعوت شد با توجه به اینکه افرادی حضور دارند که بین مردم از شما شناخته‌‌شده‌تر هستند این ترس را نداشتید که بین شخصیت‌های دیگر گم شوید؟
اشتباه از اینجا حادث می‌شود که احساس کنم حضور فردی قدرتمند من را ضعیف می‌کند. وقتی نوع نگاه را عوض کنم این اتفاق نمی‌افتد. وقتی در مقابل یک فرد قدرتمند قرار بگیرم و جلو بروم، باعث می‌شود من هم قدرتمندتر شوم. این وحشت اشتباه است و همیشه با آن بیگانه بوده‌‌ام. البته اینکه مردم نقش سرگرد سرخی را دوست دارند هم به لطف همجواری با دیگرهنرمندان و عوامل دیگر است. در مورد نقش خودم خوشبختانه آنقدر برخورد خوب دیده‌ام که احساس رضایت نزدیک به کامل دارم و این قضیه من را موظف‌تر می‌کند.
حمیدرضا آذرنگ در صحنه تئاتر چهره‌ای شناخته‌شده است. آثار جدی و متفاوت او در عرصه تئاتر دفاع مقدس احتیاجی به معرفی ندارد. آذرنگ در سینما هم همان دقت و وسواس را در بازی به‌کار گرفته و نقش‌های جدی او در فیلم «ملکه» و در کارهای تاثیر‌گذار دیگر مثل «آسمان زرد کم‌عمق» در خاطر مانده و موید این نظر است، اما در تازه‌ترین تجربه‌اش در کنار داوود میرباقری سنت خود را شکسته و در قامت یک سرگرد نیروی انتظامی نقشی متفاوت و طناز ایفا کرده است که تبدیل به یکی از دلنشین‌ترین شخصیت‌های شاهگوش شده است.

به نظر می‌رسد بازیگران تئاتر به کارهای تاریخی و تئاتری داوود میرباقری بیشتر متمایل باشند. چطور شد همکاری‌تان در یک کار طنز در شبکه خانگی شکل گرفت؟
اصلا اینطور نبود. آثاری مانند «رعنا»، «گرگ‌ها» و «آدم‌برفی» واقعا برایم جذاب بودند. بعد هم پیگیر تئاتر‌هایشان مثل «عشق‌آباد» و «دندان‌طلا» بودم. در این سال‌ها آقای میرباقری اشراف و تسلطشان را در سبک‌های مختلف نشان داده‌اند. «شاهگوش» هم وجه دیگری از قدرتشان است. البته قبلا هم طنز را در سینما و تئاتر تجربه کرده بودند. به نظرم رسانه‌ها باعث شده‌اند سطح کیفی نگاه مخاطب به طنز تنزل کند. در طنازی گزشی وجود دارد که به شرایط اجتماعی تلنگر می‌زند و ما را در موقعیتی قرار می‌دهد که با آن مواجه شده‌ایم و به همین خاطر لبخند و زهرخند خواهیم زد اما این خصیصه در کارهای کمدی کمتر دیده می‌شود. کمدی بیشتر به جنبه انبساط خاطر مخاطب توجه می‌کند. به‌هرصورت این نوع کار در «شاهگوش» (نه اینکه چون من بازی می‌کنم) نگاه جدی‌تری به طنز دارد. یعنی به‌چالش‌کشیدن شرایط اجتماعی و افرادی با موقعیت‌های اجتماعی بزرگ که کمتر تجربه شوخی جدی با آنها داشته‌ایم. اینهاست که یک مقدار باعث تفاوت این کار می‌شود.
شما نقش پلیسی را ایفا می‌کنید که تا حد زیادی از پلیسی که تا به حال در آثار نمایشی دیده‌ایم دور است. این شخصیت برای خودتان چقدر باورپذیر بود؟
این اشتباه در درام ما هم اتفاق افتاده است. در سال‌های دوره جنگ هم قهرمان‌پردازی‌هایمان آنقدر رویایی بود که یک‌نفر با اسلحه‌ای که 20 گلوله بیشتر نداشت هزار عراقی را شکست می‌داد. ما می‌خواستیم از قهرمانان جنگمان رمبو بسازیم در حالی که با باور کسانی که حتی در موقعیت جنگ بودند سنخیت نداشت. در مورد شخصیت پلیس هم همین‌طور است. ما همیشه وجه بیرونی شخصیت پلیس را دیده‌ایم. پلیس‌ هم مثل افراد عادی غم و شادی دارد و ممکن است احساساتش برانگیخته شود و حسادت کند. به نظرم این کار یک مقدار دیر اتفاق افتاد اما باز هم خداراشکر که توانستند از این ترس عبور کنند که این قضیه را به چالش بکشند.
اعتراضی از سوی نیروی انتظامی به این مورد نداشتید؟
خیر، اتفاقا خیلی با این مساله همراهی کردند. اولین‌بار است که با نیروی پلیس در این حد شوخی می‌شود و این شوخی به سمت کمدی گرایش ندارد و به شخصیت‌ها لطمه نمی‌زند. ما پلیس را در موقعیت‌هایی قرار می‌دهیم که شرایط اجتماعی را به نقد می‌کشد اما در عین حال وجوه انسانی شخصیت پلیس را هم نشان می‌دهیم که با وجوه همه انسان‌های جامعه مشترک است. اصولا وقتی پلیسی را در خیابان می‌بینیم باید احساس آرامش کنیم اما خیلی وقت‌ها این اتفاق نمی‌افتد. این عزیزان هم در همین جامعه مانند ما به دنیا آمده‌اند، نیروهای پلیس شبانه‌روزی تلاش می‌کنند و در معرض انواع خطرها هستند؛ با این حال گاهی فکر می‌کنیم که برخورد همه ‌پلیس‌ها یکسان است.
یعنی شخصیت‌پردازی عمیق‌تری در مورد این شغل در شاهگوش اتفاق افتاده...
بله. چرا یک پلیس نمی‌تواند جایی از مافوقش بترسد یا حسادتی در مسیر ترقی داشته باشد؟ قرار هم نیست شخصیتی را که بازی می‌کنم بد ببینم. باید این شخصیت را دوست داشته باشم تا ارتباط لازم را با مخاطبم برقرار کنم.
لهجه سرگرد سرخی از کجا آمده است؟
با شخصیت‌هایی که قرار است بازی کنم (یا زندگی کنم) آنقدر شفاف رودرروی هم می‌نشینیم که خواسته‌هایمان را به هم می‌‌گوییم. وقتی شخصیت سرگرد سرخی را می‌خواندم احساس کردم این شخصیت به من می‌گوید من کرمانشاهی هستم.
چطور؟
برخوردی که با این شخصیت در خوانش داشتم من را به کرد بودن هدایت کرد. خودم در تهران متولد شده و 18سال در اندیمشک بودم و دوباره به تهران برگشتم اما اصالتا پدر و مادرم گلپایگانی هستند.
خیلی خوب از پس این لهجه برآمدید...
در تئاتر تجربه لهجه‌های مختلفی را داشتم. البته لهجه کرمانشاهی را تجربه نکرده بودم ولی عاشق گویش‌ها و لحن‌های اقوام هستم، چون احساس می‌کنم در حال برقراری ارتباط با بخشی از سرزمینم هستم که شاید بین ما فاصله بوده. دوست دارم به جای‌جای سرزمینم نزدیک شوم. چون معمولا دریافت‌هایم در گویش خیلی خوب است و با کوچک‌ترین برخورد با شخصیت قومی آن را دریافت می‌کنم و منوط به این کار نیست. با انسان‌های متفاوتی با نوع فیزیک و تیپ و گویش متفاوت برخورد و آنها را در ذهنم دارم و وقتی قرار است شخصیتی را زندگی کنم از بین این گنجینه بالاخره دستم به یکی‌شان که به آن شخصیت نزدیک‌تر باشد، می‌رسد.
سرگرد سرخی با اینکه نقش اصلی در شاهگوش نیست اما خیلی مورد توجه قرار گرفته و همه دوستش دارند...
من اصلا به نقش اول و دوم اعتقادی ندارم. وقتی یک شخصیت را قبول می‌کنم که بازی کنم از دید خودم نقش اول است. باورم این است که اصلا نقش فرعی وجود ندارد. اگر قرار است موقعیت یک اثر را تکمیل کنم همان یک لحظه می‌توانم اصلی باشم و هستم. شخصیت دوم و فرعی اشتباه است.
به نظرتان چه عاملی باعث شد که مخاطب شخصیت سرگرد سرخی را این همه دوست داشته باشد؟
این تفاوت را من نمی‌توانم تعریف کنم. الان سرگرد سرخی را که با من یکی شده زندگی می‌کنم. زمانی شما شخصیتی را از بیرون می‌بینید و می‌گویید چقدر این رفتارش خوب است. اگر خودم این قضاوت را داشته باشم باعث می‌شود که آن جنبه را پررنگ‌تر کنم. معتقدم بازیگر باید به شرایطی که در آن قرار می‌‌گیرد و قرار است آن را القا کند ایمان داشته باشد. مثلا وقتی وحشت را تجربه می‌کنید به این فکر نمی‌کنید که وقتی من ترسیدم چطور رفلکس نشان دادم. این رفلکس بدن شما در مواجهه با یک موقعیت هراس‌آور است. وقتی قرار گرفتن در قالب یک شخصیت زندگی می‌شود، نمی‌دانم دیگر احساسات و عواطف و بدنم چطور حرکت می‌کند. به همین خاطر آن شخصیت پذیرفته می‌شود. اگر قرار باشد که بدانم در آن شرایط چطور حرکت می‌کنم، می‌توانند من را آذرنگ ببینند نه سرخی و این اشتباه بازیگری است. حل‌شدن در شخصیت باعث باورپذیری می‌شود.
ابعاد اجتماعی این کار چقدر برایتان جذاب بود؟
تمام اتفاقاتی که در شاهگوش و در مورد متهم‌ها می‌افتد متاثر از شرایط اجتماعی است که در زمان‌های گذشته و حال اتفاق می‌افتد. همجواری خیال در این سریال با واقعیت در جامعه باعث می‌شود نزدیکی بیشتری با دغدغه‌های خودمان داشته باشیم. اصولا هر هنرمندی متاثر از شرایط جامعه‌اش است و اگر نباشد یک چیزی کم دارد. متاسفانه در جامعه ما هنرمندی که نگران شرایط جامعه‌اش است و آن را در نوشتار و کارهایش نشان می‌دهد او را منتقد می‌دانند. این اشتباهی است که باید از آن عبور کنیم. این رسالت هنرمند است که نگرانی‌اش را بروز دهد.
شما در حال طی مسیر خوبی هستید. برای حفظ این موقعیت در سینما تمهید خاصی دارید؟
هر کاری برای من، یک شروع تازه است. بنابراین همان ترس‌ها که در همه بازیگران است در من هم وجود دارد و خدا کند که هیچ هنرمندی این نگرانی را از دست ندهد. هرچه پیش می‌روم نسبت به انتخابم حساس‌تر می‌شوم و چون محبت و توجه بیشتری دریافت می‌کنم نسبت به جامعه مسوول‌تر می‌شوم. احساس می‌کنم در مقابل انتخاب‌هایم مسوولم. برای اینکه هم هزینه شده، هم زمان گذاشته شده و عمری از من در مسیری گذشته تا بتوانم به جایگاه کنونی‌ام برسم. این مسیر را در شرایط تئاتر جامعه‌مان گذرانده‌ام و سختی کشیده‌ام، دلم نمی‌آید که خودم را در هر موقعیتی قرار دهم.
وقتی از شما برای بازی در این نقش دعوت شد با توجه به اینکه افرادی حضور دارند که بین مردم از شما شناخته‌‌شده‌تر هستند این ترس را نداشتید که بین شخصیت‌های دیگر گم شوید؟
اشتباه از اینجا حادث می‌شود که احساس کنم حضور فردی قدرتمند من را ضعیف می‌کند. وقتی نوع نگاه را عوض کنم این اتفاق نمی‌افتد. وقتی در مقابل یک فرد قدرتمند قرار بگیرم و جلو بروم، باعث می‌شود من هم قدرتمندتر شوم. این وحشت اشتباه است و همیشه با آن بیگانه بوده‌‌ام. البته اینکه مردم نقش سرگرد سرخی را دوست دارند هم به لطف همجواری با دیگرهنرمندان و عوامل دیگر است. در مورد نقش خودم خوشبختانه آنقدر برخورد خوب دیده‌ام که احساس رضایت نزدیک به کامل دارم و این قضیه من را موظف‌تر می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.