مواظب باش نیفتی!
جعفر مدرس صادقی
نویسنده وسط نیست، واسطه است. داستانی از وسط نویسنده رد میشود تا خودش را به ما برساند. ما داستان را میبینیم، اما نویسنده را نمیبینیم. نویسنده هم مثل خود ما ایستاده است کنار گود و دارد تماشا میکند. نویسنده اگر وسط باشد و توی خود دعوا باشد، هیچ نمیداند چه اتفاقی دارد میافتد یا فقط یک قسمت ماجرا را میبیند. نویسنده یک مهمان خجالتی است که بعد از یک سلام و علیک مختصر با شما، یک گوشهای همان دم در میایستد و فقط تماشا میکند. خوبی دم در این است که همهی آنهایی را که از در میآیند تو میبینی و همهی آنهایی را که از در میروند بیرون میبینی. و خوبی دم در این است که هر وقت که دلت میخواهد، میزنی به چاک. حتا بدون خداحافظی. هر چه از خوبی دم در بگویم کم گفتهام. علیالخصوص که میزبان هم نباشی و مجبور نباشی با همهی آنهایی که میآیند تو سلام و علیک کنی و با همهی آنهایی که میروند بیرون خداحافظی کنی. فقط شاید سری برای آنها تکان بدهی. هر چه از خوبی دم در و از خوبی کنار گود بگویم کم گفتهام. نویسنده کنار گود است، خواننده کنار گود است، تماشاچی کنار گود است... پس کی آن وسط است و توی دعواست؟ اینهمه بازیگر، اینهمه
کشتیگیر، اینهمه معرکهگیر... همه میان گودند. میان گود نفرات کم ندارد. تازه از کنار گود هم همه را دارند یکییکی هُل میدهند میان گود. یک نفر دارد نویسندهی ما را هم میکشد وسط. مواظب باش نیفتی. نویسنده دارد با یکی از مهمانها جرّ و بحث میکند. هر چه اصرار میکند که این آقایی که سبیل پُرپُشت کلفتی دارد و عینک میزند و توی فلان مدرسهی یک روستا درس میدهد صمد بهرنگی نیست به خرج کسی نمیرود. هرچه دارد یقهاش را جر میدهد که آن خانمی که با یک افسر شهربانی ازدواج میکند و بعد از مدت کوتاهی از خانهی شوهره فرار میکند پروین اعتصامی نیست فایدهای ندارد. نویسنده دارد توضیح میدهد. نویسنده دیگر کنار گود نیست. نویسنده دارد خودش را قاطی ماجرا میکند. نویسنده از توی سایه آمده است بیرون و دارد خودش را به همه نشان میدهد. ما به جای این که خودمان را توی داستانهای او ببینیم و آدمهایی را که نمیشناسیم توی داستانهای او ببینیم، آدمهایی را که میشناسیم توی داستانهای او میبینیم و خود او را توی داستانهای او میبینیم. نویسندهای که آمده است وسط، آینه را کدر میکند. آن مهمان خجالتی که ایستاده بود دم در، حالا خجالتش ریخته
است و آمده است وسط و یک عدهای را دور خودش جمع کرده است و دارد برای آنها سخنرانی میکند. نویسندهای که یک گوشهای ایستاده بود و فقط داشت تماشا میکرد، آمده است وسط و یک معرکهای برای خودش گرفته است که بیا و تماشا کن. چند نفر دارند برای او دست میزنند، چند نفر دارند به ریش او میخندند، چند نفر هم دارند او را هو میکنند. وسط که بیایی، همین آش است و همین کاسه. هیچکس به داستانی که دارد تعریف میکند کاری ندارد، هیچکس به داستانی که دارد تعریف میکند گوش نمیدهد. به حرفهای او و به توضیحات او گوش میدهند، اما به داستان او گوش نمیدهند. دیگر اصلن داستانی در کار نیست که گوش بدهی یا گوش ندهی. نویسندهای که آمده است وسط، دیگر واسطه نیست. نمیتواند باشد. هیچ داستانی از توی نویسنده رد نمیشود. ما داستان را نمیبینیم، نویسنده را میبینیم. نویسنده فقط از خودش حرف میزند. نویسنده فقط حرف میزند. نویسنده دارد سخنرانی میکند. مهمان و میزبان کلافهاند. مهمانها یکییکی خداحافظی میکنند و میزنند به چاک. خود میزبان هم دلش میخواهد بزند به چاک. اما کجا برود؟ نویسنده مثل کتابهایی که سالهای سال است جا خوش کردهاند توی قفسهها
و دارند خاک میخورند مانده است روی دست ما. مثل تابلوهایی که سالهای سال است ماندهاند روی دیوارها و هیچکس نگاهشان نمیکند. دلم میخواهد دُمش را بگیرم و از پنجره پرتش کنم بیرون. مثل یکی از کتابهایی که سالهای سال است جا خوش کردهاند توی قفسهها و دارند خاک میخورند. مثل یکی از تابلوهایی که سالهای سال است ماندهاند روی دیوارها و هیچکس نگاهشان نمیکند. دلم میخواهد همهی این کتابهایی را که دور و بر خودم جمع کردهام بریزم دور، همهی این تابلوهایی را که دور و بر خودم جمع کردهام بریزم دور... دلم میخواهد خودم را از پنجره پرت کنم بیرون.
نویسنده وسط نیست، واسطه است. داستانی از وسط نویسنده رد میشود تا خودش را به ما برساند. ما داستان را میبینیم، اما نویسنده را نمیبینیم. نویسنده هم مثل خود ما ایستاده است کنار گود و دارد تماشا میکند. نویسنده اگر وسط باشد و توی خود دعوا باشد، هیچ نمیداند چه اتفاقی دارد میافتد یا فقط یک قسمت ماجرا را میبیند. نویسنده یک مهمان خجالتی است که بعد از یک سلام و علیک مختصر با شما، یک گوشهای همان دم در میایستد و فقط تماشا میکند. خوبی دم در این است که همهی آنهایی را که از در میآیند تو میبینی و همهی آنهایی را که از در میروند بیرون میبینی. و خوبی دم در این است که هر وقت که دلت میخواهد، میزنی به چاک. حتا بدون خداحافظی. هر چه از خوبی دم در بگویم کم گفتهام. علیالخصوص که میزبان هم نباشی و مجبور نباشی با همهی آنهایی که میآیند تو سلام و علیک کنی و با همهی آنهایی که میروند بیرون خداحافظی کنی. فقط شاید سری برای آنها تکان بدهی. هر چه از خوبی دم در و از خوبی کنار گود بگویم کم گفتهام. نویسنده کنار گود است، خواننده کنار گود است، تماشاچی کنار گود است... پس کی آن وسط است و توی دعواست؟ اینهمه بازیگر، اینهمه
کشتیگیر، اینهمه معرکهگیر... همه میان گودند. میان گود نفرات کم ندارد. تازه از کنار گود هم همه را دارند یکییکی هُل میدهند میان گود. یک نفر دارد نویسندهی ما را هم میکشد وسط. مواظب باش نیفتی. نویسنده دارد با یکی از مهمانها جرّ و بحث میکند. هر چه اصرار میکند که این آقایی که سبیل پُرپُشت کلفتی دارد و عینک میزند و توی فلان مدرسهی یک روستا درس میدهد صمد بهرنگی نیست به خرج کسی نمیرود. هرچه دارد یقهاش را جر میدهد که آن خانمی که با یک افسر شهربانی ازدواج میکند و بعد از مدت کوتاهی از خانهی شوهره فرار میکند پروین اعتصامی نیست فایدهای ندارد. نویسنده دارد توضیح میدهد. نویسنده دیگر کنار گود نیست. نویسنده دارد خودش را قاطی ماجرا میکند. نویسنده از توی سایه آمده است بیرون و دارد خودش را به همه نشان میدهد. ما به جای این که خودمان را توی داستانهای او ببینیم و آدمهایی را که نمیشناسیم توی داستانهای او ببینیم، آدمهایی را که میشناسیم توی داستانهای او میبینیم و خود او را توی داستانهای او میبینیم. نویسندهای که آمده است وسط، آینه را کدر میکند. آن مهمان خجالتی که ایستاده بود دم در، حالا خجالتش ریخته
است و آمده است وسط و یک عدهای را دور خودش جمع کرده است و دارد برای آنها سخنرانی میکند. نویسندهای که یک گوشهای ایستاده بود و فقط داشت تماشا میکرد، آمده است وسط و یک معرکهای برای خودش گرفته است که بیا و تماشا کن. چند نفر دارند برای او دست میزنند، چند نفر دارند به ریش او میخندند، چند نفر هم دارند او را هو میکنند. وسط که بیایی، همین آش است و همین کاسه. هیچکس به داستانی که دارد تعریف میکند کاری ندارد، هیچکس به داستانی که دارد تعریف میکند گوش نمیدهد. به حرفهای او و به توضیحات او گوش میدهند، اما به داستان او گوش نمیدهند. دیگر اصلن داستانی در کار نیست که گوش بدهی یا گوش ندهی. نویسندهای که آمده است وسط، دیگر واسطه نیست. نمیتواند باشد. هیچ داستانی از توی نویسنده رد نمیشود. ما داستان را نمیبینیم، نویسنده را میبینیم. نویسنده فقط از خودش حرف میزند. نویسنده فقط حرف میزند. نویسنده دارد سخنرانی میکند. مهمان و میزبان کلافهاند. مهمانها یکییکی خداحافظی میکنند و میزنند به چاک. خود میزبان هم دلش میخواهد بزند به چاک. اما کجا برود؟ نویسنده مثل کتابهایی که سالهای سال است جا خوش کردهاند توی قفسهها
و دارند خاک میخورند مانده است روی دست ما. مثل تابلوهایی که سالهای سال است ماندهاند روی دیوارها و هیچکس نگاهشان نمیکند. دلم میخواهد دُمش را بگیرم و از پنجره پرتش کنم بیرون. مثل یکی از کتابهایی که سالهای سال است جا خوش کردهاند توی قفسهها و دارند خاک میخورند. مثل یکی از تابلوهایی که سالهای سال است ماندهاند روی دیوارها و هیچکس نگاهشان نمیکند. دلم میخواهد همهی این کتابهایی را که دور و بر خودم جمع کردهام بریزم دور، همهی این تابلوهایی را که دور و بر خودم جمع کردهام بریزم دور... دلم میخواهد خودم را از پنجره پرت کنم بیرون.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.