|

ظرافت چانه‌زنی

کریم ارغنده‌پور

در سیاست خارجی هیچ اصلی بالاتر از منافع ملی وجود ندارد. تحصیل منافع ملی بر اساس خردگرایی است. باید از قید خیالات رها شد و ریلی را که نهادِ سنگین قدرت در روابط جهانی روی آن حرکت می‌کند بهتر شناخت. قدرت در جامعه‌جهانی متاسفانه نه بر پایه اشتراکات اخلاقی است و نه کاملا بر اساس قاعده حقوق. بنابراین چنین انتظاری از آن اگرچه اصولی و بحق است ولی واقع‌بینانه نیست. سهل است که نشان از عدم‌شناخت این حوزه هم دارد. تنها راه کم‌هزینه برای پیشبرد اهداف ملی در چارچوب بین‌المللی، دیپلماسی است. دیپلماسی هم قواعد خود را دارد. لبخند و اخمِ بجا و نرمش و سرسختی حرفه‌ای می‌طلبد. وقتی از دیپلماسی صحبت می‌کنیم فن مذاکره در آن برجسته می‌شود. پاسخ این پرسش که: هدف ما از مذاکره در این میان چیست؟ یک سوال کلیدی است. مذاکره در اینجا راه دستیابی به بالاترین حد از مصالح کشور است. اصولا گفت‌وگو، یک میدان صفر و صد نیست. مکانیسمش اگرچه تعاملی است ولی فرآیندش کمتر هدف اقناعی دارد. مذاکره راهی برای دستیابی به «توافق» طرفین است. نه تحمیل است و نه تخفیف. امروزه دوران این نگاه‌ها گذشته است. ما در مذاکره در دوره‌هایی به هر دلیلی کمتر مجرب بوده‌ایم. باید خوشحال بود که آقای ظریف که هم‌اکنون سکانداری اصلی این کار را برعهده دارد در این موضوع، حرفه‌ای است. وقتی کسی مذاکره می‌کند حتما سقف و کف مذاکره‌اش برایش محدوده روشنی دارد. یکی از الزامات توفیق در مذاکره؛ پشتیبانی همه‌جانبه از فرد یا هیاتی است که به نمایندگی از یک طرف این وظیفه را برعهده دارد. سهل است که تضعیف او به روشنی از قوت جایگاهش می‌کاهد. هرکسی می‌تواند نسبت به روند مذاکره انتقاد داشته باشد ولی روند نقد و گفت‌وگوهای درونی نباید به تضعیف مذاکره‌کنندگان بینجامد. سیاست خارجی را نباید با عرصه احساسات بی‌لگام درآمیخت. این کار چه‌بسا دقیقا عکس چیزی که جست‌وجو می‌شود، نتیجه دهد.
در سیاست خارجی هیچ اصلی بالاتر از منافع ملی وجود ندارد. تحصیل منافع ملی بر اساس خردگرایی است. باید از قید خیالات رها شد و ریلی را که نهادِ سنگین قدرت در روابط جهانی روی آن حرکت می‌کند بهتر شناخت. قدرت در جامعه‌جهانی متاسفانه نه بر پایه اشتراکات اخلاقی است و نه کاملا بر اساس قاعده حقوق. بنابراین چنین انتظاری از آن اگرچه اصولی و بحق است ولی واقع‌بینانه نیست. سهل است که نشان از عدم‌شناخت این حوزه هم دارد. تنها راه کم‌هزینه برای پیشبرد اهداف ملی در چارچوب بین‌المللی، دیپلماسی است. دیپلماسی هم قواعد خود را دارد. لبخند و اخمِ بجا و نرمش و سرسختی حرفه‌ای می‌طلبد. وقتی از دیپلماسی صحبت می‌کنیم فن مذاکره در آن برجسته می‌شود. پاسخ این پرسش که: هدف ما از مذاکره در این میان چیست؟ یک سوال کلیدی است. مذاکره در اینجا راه دستیابی به بالاترین حد از مصالح کشور است. اصولا گفت‌وگو، یک میدان صفر و صد نیست. مکانیسمش اگرچه تعاملی است ولی فرآیندش کمتر هدف اقناعی دارد. مذاکره راهی برای دستیابی به «توافق» طرفین است. نه تحمیل است و نه تخفیف. امروزه دوران این نگاه‌ها گذشته است. ما در مذاکره در دوره‌هایی به هر دلیلی کمتر مجرب بوده‌ایم. باید خوشحال بود که آقای ظریف که هم‌اکنون سکانداری اصلی این کار را برعهده دارد در این موضوع، حرفه‌ای است. وقتی کسی مذاکره می‌کند حتما سقف و کف مذاکره‌اش برایش محدوده روشنی دارد. یکی از الزامات توفیق در مذاکره؛ پشتیبانی همه‌جانبه از فرد یا هیاتی است که به نمایندگی از یک طرف این وظیفه را برعهده دارد. سهل است که تضعیف او به روشنی از قوت جایگاهش می‌کاهد. هرکسی می‌تواند نسبت به روند مذاکره انتقاد داشته باشد ولی روند نقد و گفت‌وگوهای درونی نباید به تضعیف مذاکره‌کنندگان بینجامد. سیاست خارجی را نباید با عرصه احساسات بی‌لگام درآمیخت. این کار چه‌بسا دقیقا عکس چیزی که جست‌وجو می‌شود، نتیجه دهد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.