یادداشت / جامعه
راستی از باغ پرندگان چه خبر؟
اسماعیل کهرم / کارشناس محیط زیست
افسانه: در یک روز سرد زمستان؛ بچهها در کنار حیاط بزرگ خانهشان یک آدمک برفی ساختند و با هویج و حلقههای چغندرقند برایش لب و چشمها ساختند و بعد از کمی بازی، وی را به حال خود گذاشتند و رفتند. فردا با کمال تعجب بچهها دریافتند که آدمبرفی چند قدمی را در حیاط پیموده و بهطرف تنور آتشی که در گوشه دیگر حیاط بود پیش رفته است. با زحمت زیاد مجددا آدمک را به جای اصلی خود برگردانیدند. چند بار این نقلمکان، تکرار شد تا آنکه یک روز که بچهها به آدمک سر زدند، او خود را به تنور آتش رساند و بهکل ذوب شد. بچهها با کمال تعجب دریافتند که داخل بدن این آدمک از یک لوله بخاری استفاده شده بود. دلیل تمایل این آدمبرفی به آتش، همان لوله بخاری در بطن و دلش بود.
واقعیت: در شهرکهای حاشیهای ایالات متحده که اقشار محروم و اغلب سیاهپوستان و یا رنگینپوستان فقیر زندگی میکنند، میزان جرم و جنایت و جنحه با میزان و وسعت فضای سبز این شهرک؛ نسبت معکوس دارد یعنی هر چه وسعت این فضاهای سبز بیشتر باشد، میزان جرم و جنایت کمتر است و جوانان خشونت کمتری در زندگی نسبت به همنوعان خود اعمال میکنند.
با ترکیب داستان و واقعیت فوق شاید بتوان نتیجه گرفت که میل به طبیعت و مظهر زیبای آن یعنی رنگ سبز، در روح و روان و دل ما کاشته شده است و ما را به خود فرامیخواند (درست مانند لولهبخاری در بطن آدمبرفی). اگر مدتی از این میل باطنی منفک بمانیم، طبیعت با تمام مظاهر عالی ما را به خود میخواند. درست مانند تنور آتشی که لوله بخاری درون آدمک را بهسمت خود جلب کرد.
وضعیت کنونی فضای سبز تهران
متاسفانه ساختوسازها در تهران، در چند دهه اخیر بهنحوی بوده که فضای سبز کمتری برای شهروندان باقی مانده است و آنچه که بهنام خجیر و سرخهحصار در خارج از تهران یا جنگلهای چیتگر و یا جنگل لویزان در داخل محدوده تهران باقی مانده است نیز در معرض تهدید قرار دارد و هر آن برای ساختمانسازی یا احداث جاده، درختان این مجموعه در معرض خطر قرار دارند.
در این شرایط شهامت و جرات احداث یک باغ برای پرندگان که در اصل به منظور حفظ فضای سبز حدود 85هکتار از جنگلهای لویزان، مورد مطالعه قرار گرفته بود، به ذهن خدمتگزاران مردم و شهرداری منطقه چهار، خطور کرد.
چقدر ساده و آسان است روز را پشت میزها به شب آورد، نه ریسکی، نه خطری و نه آفرینشی و حتی کوچکترین مفیدی! ولی چه شیرین است که با وجود مشکلات گامهای بلند و ماندگار برداریم که اثرات مثبت آن جاویدان بماند. در ایران و نیز جهان، همیشه افراد خلاق هستند که کارستان میکنند و شاهکارها به وجود افراد بستگی دارد مانند همین باغ پرندگان لویزان. برای مطالعه چگونگی تکوین و پیشرفت کار احداث باغ پرندگان لویزان در سه مرحله به شرح زیر به بررسی آن میپردازیم.
دیروز...
همراه با چند نفر از اعضای کمیته محیطزیست شورایاسلامی شهر تهران و نیز رییس کمیته، در بازدیدهای دورهای از مناطق 22گانه شهرداری، مسایل و مشکلات مناطق با حضور اعضای شورایاری مطرح میشود و مسایل و مصایب آنان مورد بحث قرار میگیرد. اکنون که پروژههای بسیار معظم در سطح و زیر سطح و نیز بالای آسمان شهر تهران در جریان است، این بازدیدها بهصورت مستمر ادامه دارند. در بازدیدی که از جنگل لویزان داشتیم، با همکاران کمیته و نیز شهرداری منطقه چهار در داخل یک مینیبوس از مناطق مختلف و سیستمهای شبکه آبیاری این جنگلها که ریه تنفسی تهران هستند بازدید میکردیم. در طول مسیر مینیبوس از یک پیچ تند رد شد و منطقه کمدرخت و مسطحی به نظرمان آمد و ناگهان، حدود 50 نفر که روی زمین بهصورت چمباتمه و یا دوزانو و چهارزانو نشسته بودند، با دیدن مینیبوس به هوا پریدند و با رمقی که اینجور آدمها ندارند شروع به فرار به چند جهت کردند. یکی از همکاران با انزجار گفت خدا مرگم بده که اینطور چیزها را نبینم. دیگری گفت خدا آنها را مرگ دهد. جنگل زیبا و باشکوه لویزان در اختیار عدهای بدنام و بدعاقبت افتاده بود که کنترلی روی زندگی خود نداشتند و موجب آلوده شدن لویزان شده بودند
افسانه: در یک روز سرد زمستان؛ بچهها در کنار حیاط بزرگ خانهشان یک آدمک برفی ساختند و با هویج و حلقههای چغندرقند برایش لب و چشمها ساختند و بعد از کمی بازی، وی را به حال خود گذاشتند و رفتند. فردا با کمال تعجب بچهها دریافتند که آدمبرفی چند قدمی را در حیاط پیموده و بهطرف تنور آتشی که در گوشه دیگر حیاط بود پیش رفته است. با زحمت زیاد مجددا آدمک را به جای اصلی خود برگردانیدند. چند بار این نقلمکان، تکرار شد تا آنکه یک روز که بچهها به آدمک سر زدند، او خود را به تنور آتش رساند و بهکل ذوب شد. بچهها با کمال تعجب دریافتند که داخل بدن این آدمک از یک لوله بخاری استفاده شده بود. دلیل تمایل این آدمبرفی به آتش، همان لوله بخاری در بطن و دلش بود.
واقعیت: در شهرکهای حاشیهای ایالات متحده که اقشار محروم و اغلب سیاهپوستان و یا رنگینپوستان فقیر زندگی میکنند، میزان جرم و جنایت و جنحه با میزان و وسعت فضای سبز این شهرک؛ نسبت معکوس دارد یعنی هر چه وسعت این فضاهای سبز بیشتر باشد، میزان جرم و جنایت کمتر است و جوانان خشونت کمتری در زندگی نسبت به همنوعان خود اعمال میکنند.
با ترکیب داستان و واقعیت فوق شاید بتوان نتیجه گرفت که میل به طبیعت و مظهر زیبای آن یعنی رنگ سبز، در روح و روان و دل ما کاشته شده است و ما را به خود فرامیخواند (درست مانند لولهبخاری در بطن آدمبرفی). اگر مدتی از این میل باطنی منفک بمانیم، طبیعت با تمام مظاهر عالی ما را به خود میخواند. درست مانند تنور آتشی که لوله بخاری درون آدمک را بهسمت خود جلب کرد.
وضعیت کنونی فضای سبز تهران
متاسفانه ساختوسازها در تهران، در چند دهه اخیر بهنحوی بوده که فضای سبز کمتری برای شهروندان باقی مانده است و آنچه که بهنام خجیر و سرخهحصار در خارج از تهران یا جنگلهای چیتگر و یا جنگل لویزان در داخل محدوده تهران باقی مانده است نیز در معرض تهدید قرار دارد و هر آن برای ساختمانسازی یا احداث جاده، درختان این مجموعه در معرض خطر قرار دارند.
در این شرایط شهامت و جرات احداث یک باغ برای پرندگان که در اصل به منظور حفظ فضای سبز حدود 85هکتار از جنگلهای لویزان، مورد مطالعه قرار گرفته بود، به ذهن خدمتگزاران مردم و شهرداری منطقه چهار، خطور کرد.
چقدر ساده و آسان است روز را پشت میزها به شب آورد، نه ریسکی، نه خطری و نه آفرینشی و حتی کوچکترین مفیدی! ولی چه شیرین است که با وجود مشکلات گامهای بلند و ماندگار برداریم که اثرات مثبت آن جاویدان بماند. در ایران و نیز جهان، همیشه افراد خلاق هستند که کارستان میکنند و شاهکارها به وجود افراد بستگی دارد مانند همین باغ پرندگان لویزان. برای مطالعه چگونگی تکوین و پیشرفت کار احداث باغ پرندگان لویزان در سه مرحله به شرح زیر به بررسی آن میپردازیم.
دیروز...
همراه با چند نفر از اعضای کمیته محیطزیست شورایاسلامی شهر تهران و نیز رییس کمیته، در بازدیدهای دورهای از مناطق 22گانه شهرداری، مسایل و مشکلات مناطق با حضور اعضای شورایاری مطرح میشود و مسایل و مصایب آنان مورد بحث قرار میگیرد. اکنون که پروژههای بسیار معظم در سطح و زیر سطح و نیز بالای آسمان شهر تهران در جریان است، این بازدیدها بهصورت مستمر ادامه دارند. در بازدیدی که از جنگل لویزان داشتیم، با همکاران کمیته و نیز شهرداری منطقه چهار در داخل یک مینیبوس از مناطق مختلف و سیستمهای شبکه آبیاری این جنگلها که ریه تنفسی تهران هستند بازدید میکردیم. در طول مسیر مینیبوس از یک پیچ تند رد شد و منطقه کمدرخت و مسطحی به نظرمان آمد و ناگهان، حدود 50 نفر که روی زمین بهصورت چمباتمه و یا دوزانو و چهارزانو نشسته بودند، با دیدن مینیبوس به هوا پریدند و با رمقی که اینجور آدمها ندارند شروع به فرار به چند جهت کردند. یکی از همکاران با انزجار گفت خدا مرگم بده که اینطور چیزها را نبینم. دیگری گفت خدا آنها را مرگ دهد. جنگل زیبا و باشکوه لویزان در اختیار عدهای بدنام و بدعاقبت افتاده بود که کنترلی روی زندگی خود نداشتند و موجب آلوده شدن لویزان شده بودند
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.