|

بحران در اقتصاد نشر

علی‌سالم: سياست‌هاي دولت جديد در زمينه مميزي، اقتصاد نشر و نحوه برگزاري نمايشگاه سوالاتي بودند که از چند ناشر، که تعداد و عناوين کتاب‌هاي منتشرشده آنها سهم کمتري از بازار را نسبت به برخي ناشران پرکارتر در اختيار دارد پرسيديم. برخي سياست‌هاي دولت جديد را اميدوارکننده ارزيابي کردند و برخي معتقد بودند، در همچنان به همان پاشنه قبلي مي‌چرخد. در مورد آشفتگي در بازار نشر و تيراژ‌هاي صدنسخه‌اي کتاب که براي حفظ ظاهر در شناسنامه کتاب آن را 500 يا هزار نسخه عنوان مي‌کنند همه اما هم‌نظر بودند. در سال 1390 با اجراي سراسري طرح هدفمند‌سازي يارانه‌ها و آزاد‌سازي قيمت ارز، قيمت کاغذ تحريري به ‌بندي نزديک به 90هزارتومان يعني پنج‌برابر قيمت قبلي رسيد. کاغذ مصرفي در ايران يک کالاي تقريبا صد‌درصد ‌وارداتي است و سه کارخانه توليد کاغذ در مازندران هم فقط قادر به توليد کاغذهاي کاهي و بي‌کيفيتي هستند که در کاغذ ساندويچ و دفترچه يادداشت قابليت استفاده دارند. البته کاغذ جزو اولين کالاهايي بود که يارانه آن چندسال پيش حذف شده بود. در ابتداي حذف يارانه کاغذ قرار بود دولت اين يارانه را از طريق خريد کتاب از ناشران، تجهيز کتابخانه‌ها و همچنين ارايه بن خريد کتاب به دانشجويان از کاغذ به کتاب منتقل کند. در سال 1386 وقتي وزارت بازرگاني با پيشنهاد برخي از ناشران فعال مبني ‌بر حذف يارانه کاغذ، تصويب اين طرح را به شوراي اقتصاد دولت پيشنهاد داد احتمالا برخي پيامدهاي منفي آن‌ که امروز بر همگان آشکار شده را مي‌توانست به‌راحتي پيش‌بيني کند. هدف اين طرح اين بود که سوءاستفاده برخي ناشران کم‌کار از اخذ يارانه کاغذ متوقف ‌شود.
براساس اعلام اتحاديه ناشران و کتابفروشان تهران، هيات خريد کتاب وزارت فرهنگ و ارشاد فهرست خريدي را منتشر کرد که نشان مي‌داد از بين نزديک به چهارهزار ناشر فقط از 12درصد کل ناشران کتاب خريداري شده و 88درصد ناشران از خريد کتاب وزارت ارشاد سهمي نبرده‌اند. کتاب‌هايي هم که ارشاد خريده بود اغلب مربوط به نهادهاي خاص و کتاب‌هايي بود که مطابق با سليقه مديران وزارت‌ ارشاد بود. مدت‌زمان زيادي لازم نبود تا ناشران درخواست‌کننده اين طرح پي ببرند که طرح‌شان نتيجه عکس داده و همان کمک قبلي نيز از کف رفته است. نتيجه آن بحراني بود که حالا دامن نشر را گرفته و به‌نظر هم نمي‌آيد قصد رهاکردن آن را داشته باشد.
سوالات ما از ناشران عبارت بودند از: 1- نظر شما در مورد سياست‌هاي فرهنگي دولت جديد در حوزه کتاب چيست؟ 2- نظر شما درمورد اقتصاد کنوني نشر و حذف يارانه‌ها در اين بخش چيست؟ 3- نظر شما درباره نمايشگاه کتاب و نحوه برگزاري آن چيست؟
علی‌سالم: سياست‌هاي دولت جديد در زمينه مميزي، اقتصاد نشر و نحوه برگزاري نمايشگاه سوالاتي بودند که از چند ناشر، که تعداد و عناوين کتاب‌هاي منتشرشده آنها سهم کمتري از بازار را نسبت به برخي ناشران پرکارتر در اختيار دارد پرسيديم. برخي سياست‌هاي دولت جديد را اميدوارکننده ارزيابي کردند و برخي معتقد بودند، در همچنان به همان پاشنه قبلي مي‌چرخد. در مورد آشفتگي در بازار نشر و تيراژ‌هاي صدنسخه‌اي کتاب که براي حفظ ظاهر در شناسنامه کتاب آن را 500 يا هزار نسخه عنوان مي‌کنند همه اما هم‌نظر بودند. در سال 1390 با اجراي سراسري طرح هدفمند‌سازي يارانه‌ها و آزاد‌سازي قيمت ارز، قيمت کاغذ تحريري به ‌بندي نزديک به 90هزارتومان يعني پنج‌برابر قيمت قبلي رسيد. کاغذ مصرفي در ايران يک کالاي تقريبا صد‌درصد ‌وارداتي است و سه کارخانه توليد کاغذ در مازندران هم فقط قادر به توليد کاغذهاي کاهي و بي‌کيفيتي هستند که در کاغذ ساندويچ و دفترچه يادداشت قابليت استفاده دارند. البته کاغذ جزو اولين کالاهايي بود که يارانه آن چندسال پيش حذف شده بود. در ابتداي حذف يارانه کاغذ قرار بود دولت اين يارانه را از طريق خريد کتاب از ناشران، تجهيز کتابخانه‌ها و همچنين ارايه بن خريد کتاب به دانشجويان از کاغذ به کتاب منتقل کند. در سال 1386 وقتي وزارت بازرگاني با پيشنهاد برخي از ناشران فعال مبني ‌بر حذف يارانه کاغذ، تصويب اين طرح را به شوراي اقتصاد دولت پيشنهاد داد احتمالا برخي پيامدهاي منفي آن‌ که امروز بر همگان آشکار شده را مي‌توانست به‌راحتي پيش‌بيني کند. هدف اين طرح اين بود که سوءاستفاده برخي ناشران کم‌کار از اخذ يارانه کاغذ متوقف ‌شود.
براساس اعلام اتحاديه ناشران و کتابفروشان تهران، هيات خريد کتاب وزارت فرهنگ و ارشاد فهرست خريدي را منتشر کرد که نشان مي‌داد از بين نزديک به چهارهزار ناشر فقط از 12درصد کل ناشران کتاب خريداري شده و 88درصد ناشران از خريد کتاب وزارت ارشاد سهمي نبرده‌اند. کتاب‌هايي هم که ارشاد خريده بود اغلب مربوط به نهادهاي خاص و کتاب‌هايي بود که مطابق با سليقه مديران وزارت‌ ارشاد بود. مدت‌زمان زيادي لازم نبود تا ناشران درخواست‌کننده اين طرح پي ببرند که طرح‌شان نتيجه عکس داده و همان کمک قبلي نيز از کف رفته است. نتيجه آن بحراني بود که حالا دامن نشر را گرفته و به‌نظر هم نمي‌آيد قصد رهاکردن آن را داشته باشد.
سوالات ما از ناشران عبارت بودند از: 1- نظر شما در مورد سياست‌هاي فرهنگي دولت جديد در حوزه کتاب چيست؟ 2- نظر شما درمورد اقتصاد کنوني نشر و حذف يارانه‌ها در اين بخش چيست؟ 3- نظر شما درباره نمايشگاه کتاب و نحوه برگزاري آن چيست؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.