|

درباره توقیف «آسمان»

صادق زیباکلام . استاد دانشگاه تهران

هر کس که کمترین آشنایی و شناختی از مسوولان، دست‌اندرکاران و نویسندگان روزنامه «آسمان» داشته باشد، شهادت می‌دهد آخرین چیزی که به ذهن آنان خطور می‌کرده، خدای ناکرده توهین و اسائه ادب به مقدسات است. گذشته از آنکه جملگی آنان «بچه مسلمان»، «متدین» و «پایبند» هستند در عین حال نیک می‌دانستند باید در شرایط فعلی، همه حساسیت‌ها و جوانب کار را به خوبی بسنجند. همه شواهد و قرائن موجود حکایت از آن دارد که واقعا هیچ یک از اعضای «آسمان»، خدای ناکرده، قصد و غرض توهین به اسلام نداشته و ندارند و حتی تصور آن هم به ذهن‌شان خطور نکرده است. بنابراین، همانطور که مدیرمسوول روزنامه هم تاکید کرده، اشتباه و خطایی که به صدور حکم «توقیف» روزنامه منجر شد، از روی عمد نبوده است. فرق است میان اتفاقی که با نقشه و تدبیر قبلی و از روی قصد و غرض اتفاق افتاده و اتفاقی که غیرعمد رخ می‌دهد. از این زاویه، اگرچه دوستان روزنامه «آسمان»، دچار قصوری در انتشار آن مطلب شده‌اند اما تعمدی در کار نبوده است و خطای آنان بدون انگیزه قبلی و شبیه همان اشتباهاتی است که گاهی در مطبوعات جهان مشاهده می‌شود و در فشردگی کار روزنامه‌نگاری و حجم سنگین مطالب ریشه دارد. صد البته؛ از مسوولان روزنامه که می‌دانستند در چه شرایطی فعالیت می‌کنند، انتظار دقت بیشتری می‌رفت تا حتی مرتکب خطای غیرعمد هم نشوند اما اگر با نگاهی غیرقابل اغماض خواسته باشیم به قصور روزنامه‌نگاران بپردازیم.
به واقع زندگی برای این قشر چه در «آسمان» و چه در هر نشریه دیگری واقعا دشوار می‌شود. روزنامه‌نگاران، نویسندگان و اعضای تحریریه و مدیران مسوول، در شرایط استرس همیشگی قرار دارند که مبادا جمله‌ای، کلمه‌ای، پاراگرافی، عکسی از دستشان در رود. صاحبان مشاغل گوناگون - مثلا پزشکان- نیز گاهی در فعالیت شغلی‌شان دچار خطا می‌شوند. استاد دانشگاه بارهاوبارها ممکن است نمره‌ای که داده‌ است یا داوری‌ای که برای امتحان دانشجو به عمل آورده اگر بار دیگر با تامل بنگرد، نمره بیشتری بدهد. به بیان ساده‌تر در هر شغل و حرفه صنفی، می‌توان مرتکب خطا شد و می‌شویم. اگر این حکم کلی را درباره همه صنوف جاری بدانیم آیا نمی‌توان و نباید درباره اهالی رسانه و مطبوعات هم این اصل کلی لحاظ شود که میان خطای «عمد» و «سهو» آنان تفاوت قایل شویم؟
هر کس که کمترین آشنایی و شناختی از مسوولان، دست‌اندرکاران و نویسندگان روزنامه «آسمان» داشته باشد، شهادت می‌دهد آخرین چیزی که به ذهن آنان خطور می‌کرده، خدای ناکرده توهین و اسائه ادب به مقدسات است. گذشته از آنکه جملگی آنان «بچه مسلمان»، «متدین» و «پایبند» هستند در عین حال نیک می‌دانستند باید در شرایط فعلی، همه حساسیت‌ها و جوانب کار را به خوبی بسنجند. همه شواهد و قرائن موجود حکایت از آن دارد که واقعا هیچ یک از اعضای «آسمان»، خدای ناکرده، قصد و غرض توهین به اسلام نداشته و ندارند و حتی تصور آن هم به ذهن‌شان خطور نکرده است. بنابراین، همانطور که مدیرمسوول روزنامه هم تاکید کرده، اشتباه و خطایی که به صدور حکم «توقیف» روزنامه منجر شد، از روی عمد نبوده است. فرق است میان اتفاقی که با نقشه و تدبیر قبلی و از روی قصد و غرض اتفاق افتاده و اتفاقی که غیرعمد رخ می‌دهد. از این زاویه، اگرچه دوستان روزنامه «آسمان»، دچار قصوری در انتشار آن مطلب شده‌اند اما تعمدی در کار نبوده است و خطای آنان بدون انگیزه قبلی و شبیه همان اشتباهاتی است که گاهی در مطبوعات جهان مشاهده می‌شود و در فشردگی کار روزنامه‌نگاری و حجم سنگین مطالب ریشه دارد. صد البته؛ از مسوولان روزنامه که می‌دانستند در چه شرایطی فعالیت می‌کنند، انتظار دقت بیشتری می‌رفت تا حتی مرتکب خطای غیرعمد هم نشوند اما اگر با نگاهی غیرقابل اغماض خواسته باشیم به قصور روزنامه‌نگاران بپردازیم.
به واقع زندگی برای این قشر چه در «آسمان» و چه در هر نشریه دیگری واقعا دشوار می‌شود. روزنامه‌نگاران، نویسندگان و اعضای تحریریه و مدیران مسوول، در شرایط استرس همیشگی قرار دارند که مبادا جمله‌ای، کلمه‌ای، پاراگرافی، عکسی از دستشان در رود. صاحبان مشاغل گوناگون - مثلا پزشکان- نیز گاهی در فعالیت شغلی‌شان دچار خطا می‌شوند. استاد دانشگاه بارهاوبارها ممکن است نمره‌ای که داده‌ است یا داوری‌ای که برای امتحان دانشجو به عمل آورده اگر بار دیگر با تامل بنگرد، نمره بیشتری بدهد. به بیان ساده‌تر در هر شغل و حرفه صنفی، می‌توان مرتکب خطا شد و می‌شویم. اگر این حکم کلی را درباره همه صنوف جاری بدانیم آیا نمی‌توان و نباید درباره اهالی رسانه و مطبوعات هم این اصل کلی لحاظ شود که میان خطای «عمد» و «سهو» آنان تفاوت قایل شویم؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.