|

یادداشتی درباره فیلم «رسوایی»

دوپارگی در بیان معنویات

فرانک آرتا


در نخستین سانس روز سه‌شنبه هفدهم بهمن در برج میلاد فیلم «رسوایی» به کارگردانی «مسعود ده نمکی» به نمایش در آمد. فیلم«رسوایی» می‌توانست فیلم خوبی شود که البته متاسفانه نشد. دلیلش هم این است که موضوع فیلم درباره دختری خطاکار است که به دلیل همجواری و یاری عارف‌بالله که همان روحانی فیلم با بازی «اکبر عبدی» است دچار تحول می‌شود. موضوعی آشنا و برگرفته از عرفان اسلامی که به وفور تاریخ ایران عارفان اهل نظر و عمل به خود دیده است و حالا قرار است درفیلم«رسوایی» به زبان تصویر روی پرده جان بگیرد. اما این موضوع وبهتر بگویم قصه فیلم درست پرداخت نشده و نتوانسته از شعار و عوام‌زدگی دور شود ودر سطح باقی‌مانده و دوپارگی در لحن به فیلم آسیب زده است. در متن فیلم عکس‌هایی از عارفان شناخته شده نظیر آیت‌الله العظمی سید علی آقا قاضی از عرفای بنام روزگار دیده می‌شود و همین‌طور تصویر امام(ره) که اتفاقا از شاگردان سید علی آقا قاضی بودند که حتی درباره ایشان گفته‌اند که«قاضی کوهی از توحید بود» یا تصویری از حاج اسماعیل دولابی که در حجره نصب شده که تا چند سال پیش خیلی از آدم‌های معروف این روزگار محضرش را نیز درک کرده بودند. پس از همان ابتدا علاقه و خواسته کارگردان نشان داده می‌شود. ولی بر خلاف ادعای فیلمساز مسیر فیلم نه تنها تحول یک انسان را به نمایش نمی‌گذارد، بلکه به این اعتقادات هم سطحی می‌نگرد. نقش افسانه که دختری بی‌پروا یا درست‌تر بگویم سربه هواست با بازی الناز شاکردوست، نقش زنان هوسران را تداعی می‌کند که در محلات بدنام زندگی می‌کنند و درنهایت توسط کلاه‌مخملی خاطرخواه آب توبه سرش ریخته می‌شود و سربه‌راه می‌شود که خب اصلا خیلی قابل باور نیست. اول اینکه در جامعه حاضر چنین محلاتی نداریم. دوم در محلات قدیمی و به خصوص مقید در جنوب شهر تهران این نوع مسایل خیلی علنی نیست. و درنهایت هم نیروی انتظامی و دستگاه قضایی هم بیکار ننشستند. حال در نمای نخست فیلم افسانه که روسری و کیف و کفش قرمز پوشیده به گونه‌ای در محله و میان مردم راه می‌رود که تمام ساکنان و کاسبانش خواهانش می‌شوند و هیچ مردی هم به حرکات مستهجنش اعتراض نمی‌کند و فقط ناظران ِ بی‌اراده ماجرایند. بعد هم کار به جایی می‌رسد یکی از حاج آقاهای بازاری - که البته صاحب‌خانه افسانه هم هست - وارد معرکه می‌شود و به قولی می‌خواهد او را صیغه و سربه راه کند. دست بر قضا افسانه تمکین نمی‌کند و به خاطر دزدی اسناد ضمانت پدرش با شکایت همان حاجی تحت تعقیب نیروی انتظامی قرار می‌گیرد. در تعقیب و گریزها وارد خانه‌ای می‌شود که منزل عارف موردنظر ماست. اینکه فیلمساز بخواهد قضا وقدر الهی را با زبان تصویر به این شکل به نمایش بگذارد، هیچ علت و معلول منطقی ندارد. فقط یکسری وقایع غیرمنطقی را کنار هم قرار گرفته و دست‌کم فیلم از واقعیت به دنیای مثالی نزدیک می‌شود. و کلا از این به بعد فیلم دیگری ساخته می‌شود! به همین دلیل تکلیف فیلمساز مشخص نیست. البته باید گفت که نقش حاتمی‌کیا که تشکر ویژه از او شده بی‌تاثیر نبود. دست‌کم شاهد نماهای خوب و قابل دفاع در فیلم هستیم. بازی اکبر عبدی از امتیاز فیلم محسوب می‌شود و دیگر اینکه وقتی دختر در انتهای فیلم لباس سفید به تن می‌کند، در بیان فضای مورد نظر مناسب و بجا بود.

در نخستین سانس روز سه‌شنبه هفدهم بهمن در برج میلاد فیلم «رسوایی» به کارگردانی «مسعود ده نمکی» به نمایش در آمد. فیلم«رسوایی» می‌توانست فیلم خوبی شود که البته متاسفانه نشد. دلیلش هم این است که موضوع فیلم درباره دختری خطاکار است که به دلیل همجواری و یاری عارف‌بالله که همان روحانی فیلم با بازی «اکبر عبدی» است دچار تحول می‌شود. موضوعی آشنا و برگرفته از عرفان اسلامی که به وفور تاریخ ایران عارفان اهل نظر و عمل به خود دیده است و حالا قرار است درفیلم«رسوایی» به زبان تصویر روی پرده جان بگیرد. اما این موضوع وبهتر بگویم قصه فیلم درست پرداخت نشده و نتوانسته از شعار و عوام‌زدگی دور شود ودر سطح باقی‌مانده و دوپارگی در لحن به فیلم آسیب زده است. در متن فیلم عکس‌هایی از عارفان شناخته شده نظیر آیت‌الله العظمی سید علی آقا قاضی از عرفای بنام روزگار دیده می‌شود و همین‌طور تصویر امام(ره) که اتفاقا از شاگردان سید علی آقا قاضی بودند که حتی درباره ایشان گفته‌اند که«قاضی کوهی از توحید بود» یا تصویری از حاج اسماعیل دولابی که در حجره نصب شده که تا چند سال پیش خیلی از آدم‌های معروف این روزگار محضرش را نیز درک کرده بودند. پس از همان ابتدا علاقه و خواسته کارگردان نشان داده می‌شود. ولی بر خلاف ادعای فیلمساز مسیر فیلم نه تنها تحول یک انسان را به نمایش نمی‌گذارد، بلکه به این اعتقادات هم سطحی می‌نگرد. نقش افسانه که دختری بی‌پروا یا درست‌تر بگویم سربه هواست با بازی الناز شاکردوست، نقش زنان هوسران را تداعی می‌کند که در محلات بدنام زندگی می‌کنند و درنهایت توسط کلاه‌مخملی خاطرخواه آب توبه سرش ریخته می‌شود و سربه‌راه می‌شود که خب اصلا خیلی قابل باور نیست. اول اینکه در جامعه حاضر چنین محلاتی نداریم. دوم در محلات قدیمی و به خصوص مقید در جنوب شهر تهران این نوع مسایل خیلی علنی نیست. و درنهایت هم نیروی انتظامی و دستگاه قضایی هم بیکار ننشستند. حال در نمای نخست فیلم افسانه که روسری و کیف و کفش قرمز پوشیده به گونه‌ای در محله و میان مردم راه می‌رود که تمام ساکنان و کاسبانش خواهانش می‌شوند و هیچ مردی هم به حرکات مستهجنش اعتراض نمی‌کند و فقط ناظران ِ بی‌اراده ماجرایند. بعد هم کار به جایی می‌رسد یکی از حاج آقاهای بازاری - که البته صاحب‌خانه افسانه هم هست - وارد معرکه می‌شود و به قولی می‌خواهد او را صیغه و سربه راه کند. دست بر قضا افسانه تمکین نمی‌کند و به خاطر دزدی اسناد ضمانت پدرش با شکایت همان حاجی تحت تعقیب نیروی انتظامی قرار می‌گیرد. در تعقیب و گریزها وارد خانه‌ای می‌شود که منزل عارف موردنظر ماست. اینکه فیلمساز بخواهد قضا وقدر الهی را با زبان تصویر به این شکل به نمایش بگذارد، هیچ علت و معلول منطقی ندارد. فقط یکسری وقایع غیرمنطقی را کنار هم قرار گرفته و دست‌کم فیلم از واقعیت به دنیای مثالی نزدیک می‌شود. و کلا از این به بعد فیلم دیگری ساخته می‌شود! به همین دلیل تکلیف فیلمساز مشخص نیست. البته باید گفت که نقش حاتمی‌کیا که تشکر ویژه از او شده بی‌تاثیر نبود. دست‌کم شاهد نماهای خوب و قابل دفاع در فیلم هستیم. بازی اکبر عبدی از امتیاز فیلم محسوب می‌شود و دیگر اینکه وقتی دختر در انتهای فیلم لباس سفید به تن می‌کند، در بیان فضای مورد نظر مناسب و بجا بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.