|

نمایشگاه کتاب، آنتن‌فروشی و چیزهای دیگر

علی اصغر سیدآبادی

دوستی دارم که سال‌ها قبل، مدتی یکی از مدیران وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود. یکی از بستگانشان با او تماس گرفته و گفته بود شما که در وزارت ارشاد مدیرید لطفا یک فیلمبردار خوب برای جشن عروسی ما معرفی کنید!
حالا حکایت ماست. دو تا یادداشت درباره نمایشگاه نوشتم، دوستان زنگ می‌زنند و نیازهای اطلاعاتی‌شان را درباره نمایشگاه می‌پرسند. مثلا فکر می‌کنند من نشانی همه غرفه‌ها را بلدم، یا از همه سخنرانی‌هایی که قرار است در سرای اهل‌قلم و سرای اهل قلم کودک و نوجوان برگزار شود، با ساعت دقیق و فهرست میهمانان خبر دارم یا می‌دانم کی قرار است کی به کدام غرفه برود و برای مخاطبانش کتاب امضا کند. با بعضی از این آدم‌ها رودربایستی دارم و نمی‌توانم با جواب «نمی‌دانم» سر و ته قضیه را هم بیاورم. چنین وقت‌هایی زمان می‌گیرم و کاری را می‌کنم که خود آن بزرگوار هم می‌توانست، یعنی جست‌و‌جو کردن در سایت‌ها و در برخی موارد شبکه‌های اجتماعی. در همین گشتن‌ها متوجه شدم که اطلاع‌رسانی درباره چنین اطلاعاتی خیلی ضعیف است. هیچ‌جایی این اطلاعات را سرجمع در اختیار من مخاطب قرار نمی‌دهد. برخی از این اطلاعات به‌طور پراکنده این‌طرف و آن‌طرف منتشر شده، اما دستیابی به آنها با حال آن بزرگوارانی که گفتم، ممکن نیست و یکی مثل من هم باید کلی وقت بگذارد تا به چیزی که می‌خواهد برسد. اخبار نمایشگاه بیشتر موضوعات رسمی را در بر می‌گیرد که گاهی چندان به کار من بازدید‌کننده نمی‌آید. اطلاعات کاربردی را نه‌فقط برگزار‌کنندگان نمایشگاه که ناشران نیز جایی منتشر نکرده‌اند و یا دست‌کم مرجعی برای دسترسی به همه این اطلاعات نیست و گاهی برای دستیابی به آنها باید دست به دامن خودشان شد. در همین گشتن‌ها متوجه اتفاق جالبی در نمایشگاه شدم و آن هم حضور ناشرانی پس از چند سال غیبت است. نشر کویر، نشر روزنه و نشر نیلا از آن جمله‌اند که حضورشان باعث خوشحالی است و احتمالا ناشران دیگری هم هستند که من خبر ندارم و ناشرانی نیز از سال آینده حضور خواهند داشت. یکی دیگر از مسایلی که در همین گشتن‌ها با آن برخورد کردم، نبودن فهرست‌های مناسب برای معرفی کتاب است. پرسه‌زدن در نمایشگاه و انتخاب کتاب در حین پرسه‌زدن یکی از لذت‌بخش‌ترین خاطره‌های ماست. من خودم در نخستین سال‌های نمایشگاه رفتنم، از یک طرف نمایشگاه شروع می‌کردم و تمام سالن‌ها را پرسه می‌زدم و کتاب‌هایی را انتخاب می‌کردم، اما رفته‌رفته نمایشگاه بزرگ شد و لابد حوصله ما کوچک و فرصت پرسه‌زدن در تمام سالن‌ها از دست رفت. خیلی از کسانی که به نمایشگاه می‌روند فرصت پرسه‌زدن در همه سالن‌ها را ندارند. برخی از آنها فرصت پرسه‌زدن هم که داشته باشند، ترجیح می‌دهند، فهرستی از کتاب‌های توصیه‌شده را داشته باشند. جوایز ادبی و انتخاب کتاب‌های برگزیده سال، مجلات و رادیو و تلویزیون از جمله مراکزی هستند که کتاب معرفی می‌کنند. صداوسیما که فراگیر‌ترین رسانه است، می‌توانست نقش موثری ایفا کند، اما متاسفانه معرفی کتاب هم در این رسانه مشمول شیوه تبلیغاتی «فروش آنتن» شده است. ناشر کتاب می‌تواند با پرداخت مبلغی از معرفی کتابش در برنامه‌ای که ظاهر تبلیغاتی ندارد، بهره‌مند شود. اگر تبلیغات کتاب در تلویزیون باب شود و این نهاد با ارایه تخفیف‌های مناسب به این ماجرا کمک کند، حرفی نیست، اما شیوه فعلی به‌گونه‌ای فریب مخاطب است و باعث بی‌اعتمادی می‌شود. هنوز به مطبوعات در این ماجرا بیشتر می‌توان اعتماد کرد. مهم‌تر از آن به اشتراک گذاشتن تجربه‌های کتابخوانی در صفحه‌های شخصی در فضای مجازی است که این‌روز‌ها رونق گرفته و در تجربه شخصی‌ام قابل‌اعتماد‌تر از هر روش دیگری است. شما هم می‌توانید مثل من از این تجربه استفاده کنید، با کمی جست‌و‌جو در اینترنت و شبکه‌های اجتماعی به چنین پیشنهادهایی خواهید رسید.
دوستی دارم که سال‌ها قبل، مدتی یکی از مدیران وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود. یکی از بستگانشان با او تماس گرفته و گفته بود شما که در وزارت ارشاد مدیرید لطفا یک فیلمبردار خوب برای جشن عروسی ما معرفی کنید!
حالا حکایت ماست. دو تا یادداشت درباره نمایشگاه نوشتم، دوستان زنگ می‌زنند و نیازهای اطلاعاتی‌شان را درباره نمایشگاه می‌پرسند. مثلا فکر می‌کنند من نشانی همه غرفه‌ها را بلدم، یا از همه سخنرانی‌هایی که قرار است در سرای اهل‌قلم و سرای اهل قلم کودک و نوجوان برگزار شود، با ساعت دقیق و فهرست میهمانان خبر دارم یا می‌دانم کی قرار است کی به کدام غرفه برود و برای مخاطبانش کتاب امضا کند. با بعضی از این آدم‌ها رودربایستی دارم و نمی‌توانم با جواب «نمی‌دانم» سر و ته قضیه را هم بیاورم. چنین وقت‌هایی زمان می‌گیرم و کاری را می‌کنم که خود آن بزرگوار هم می‌توانست، یعنی جست‌و‌جو کردن در سایت‌ها و در برخی موارد شبکه‌های اجتماعی. در همین گشتن‌ها متوجه شدم که اطلاع‌رسانی درباره چنین اطلاعاتی خیلی ضعیف است. هیچ‌جایی این اطلاعات را سرجمع در اختیار من مخاطب قرار نمی‌دهد. برخی از این اطلاعات به‌طور پراکنده این‌طرف و آن‌طرف منتشر شده، اما دستیابی به آنها با حال آن بزرگوارانی که گفتم، ممکن نیست و یکی مثل من هم باید کلی وقت بگذارد تا به چیزی که می‌خواهد برسد. اخبار نمایشگاه بیشتر موضوعات رسمی را در بر می‌گیرد که گاهی چندان به کار من بازدید‌کننده نمی‌آید. اطلاعات کاربردی را نه‌فقط برگزار‌کنندگان نمایشگاه که ناشران نیز جایی منتشر نکرده‌اند و یا دست‌کم مرجعی برای دسترسی به همه این اطلاعات نیست و گاهی برای دستیابی به آنها باید دست به دامن خودشان شد. در همین گشتن‌ها متوجه اتفاق جالبی در نمایشگاه شدم و آن هم حضور ناشرانی پس از چند سال غیبت است. نشر کویر، نشر روزنه و نشر نیلا از آن جمله‌اند که حضورشان باعث خوشحالی است و احتمالا ناشران دیگری هم هستند که من خبر ندارم و ناشرانی نیز از سال آینده حضور خواهند داشت. یکی دیگر از مسایلی که در همین گشتن‌ها با آن برخورد کردم، نبودن فهرست‌های مناسب برای معرفی کتاب است. پرسه‌زدن در نمایشگاه و انتخاب کتاب در حین پرسه‌زدن یکی از لذت‌بخش‌ترین خاطره‌های ماست. من خودم در نخستین سال‌های نمایشگاه رفتنم، از یک طرف نمایشگاه شروع می‌کردم و تمام سالن‌ها را پرسه می‌زدم و کتاب‌هایی را انتخاب می‌کردم، اما رفته‌رفته نمایشگاه بزرگ شد و لابد حوصله ما کوچک و فرصت پرسه‌زدن در تمام سالن‌ها از دست رفت. خیلی از کسانی که به نمایشگاه می‌روند فرصت پرسه‌زدن در همه سالن‌ها را ندارند. برخی از آنها فرصت پرسه‌زدن هم که داشته باشند، ترجیح می‌دهند، فهرستی از کتاب‌های توصیه‌شده را داشته باشند. جوایز ادبی و انتخاب کتاب‌های برگزیده سال، مجلات و رادیو و تلویزیون از جمله مراکزی هستند که کتاب معرفی می‌کنند. صداوسیما که فراگیر‌ترین رسانه است، می‌توانست نقش موثری ایفا کند، اما متاسفانه معرفی کتاب هم در این رسانه مشمول شیوه تبلیغاتی «فروش آنتن» شده است. ناشر کتاب می‌تواند با پرداخت مبلغی از معرفی کتابش در برنامه‌ای که ظاهر تبلیغاتی ندارد، بهره‌مند شود. اگر تبلیغات کتاب در تلویزیون باب شود و این نهاد با ارایه تخفیف‌های مناسب به این ماجرا کمک کند، حرفی نیست، اما شیوه فعلی به‌گونه‌ای فریب مخاطب است و باعث بی‌اعتمادی می‌شود. هنوز به مطبوعات در این ماجرا بیشتر می‌توان اعتماد کرد. مهم‌تر از آن به اشتراک گذاشتن تجربه‌های کتابخوانی در صفحه‌های شخصی در فضای مجازی است که این‌روز‌ها رونق گرفته و در تجربه شخصی‌ام قابل‌اعتماد‌تر از هر روش دیگری است. شما هم می‌توانید مثل من از این تجربه استفاده کنید، با کمی جست‌و‌جو در اینترنت و شبکه‌های اجتماعی به چنین پیشنهادهایی خواهید رسید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.